Hulplijnen

Stuur een blog in

Tools

Onderwerpen

Series

Stichting PsychoseNet

Steun ons

Doe een donatie

Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Als je door antidepressiva hypomanisch wordt, heb je dan een bipolaire stoornis?

Vraag

Beste Jim,

Als je door het gebruik van antidepressiva heel erg ontremd raakt (hypomanisch), betekent dit dan automatisch dat je een bipolaire stoornis hebt?
Of kan dit ook gebeuren terwijl je geen bipolaire stoornis hebt?

Alvast bedankt.

Antwoord

Hey V., dank voor je vraag!

Nee, als je ontremd raakt door een antidepressivum betekent dat niet automatisch dat je een bipolaire stoornis hebt.

Antidepressiva kunnen bij sommige mensen ontremming geven. Meer energie. Minder rem. Sneller praten. Minder slaap nodig. Impulsiever gedrag. Dat kan puur een medicatie-effect zijn. Zeker bij middelen die activerend werken, of in combinatie met stimulantia zoals dexamfetamine.

De vraag is altijd: Was er ooit een spontane hypomanische of manische periode zonder medicatie? Dus een fase die uit zichzelf ontstond. Als dat niet zo is, dan is het te kort door de bocht om meteen een bipolaire diagnose te plakken.

In de DSM wordt antidepressiva geïnduceerde hypomanie apart benoemd. Dat laat al zien dat het niet hetzelfde is als klassieke bipolaire ontregeling.

Tegelijk is het ook niet zwart-wit. Sommige mensen blijken achteraf wel een onderliggende stemmingsgevoeligheid te hebben. Medicatie kan dat als het ware naar voren trekken. Het is dus informatie over je kwetsbaarheid. Maar geen automatisch bewijs.

Belangrijker dan het label zijn vragen als: Wat gebeurde er precies? Hoelang duurde het? Wat waren de gevolgen? Hoe voelde jij het zelf? Was het prettig ontremd of juist opgejaagd en instabiel? En wat gebeurde er toen de dosis werd aangepast of gestopt?

Diagnoses zijn hulpmiddelen. Geen identiteiten. Het gaat om patroonherkenning over tijd. Niet om een enkele reactie op medicatie.

Bespreek dit rustig met je behandelaar. Niet vanuit angst voor een stempel, maar vanuit nieuwsgierigheid naar jouw profiel van gevoeligheid. Dat geeft veel meer richting dan alleen de vraag bipolair ja of nee.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.

Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 12 februari 2026

Gerelateerd

Meer over

antidepressiva
Bipolariteit, manie, hypomanie
Medicatie

Lees ook