Helpt EMDR bij ernstige hypochondrie?

Antwoord

Hey F., dank voor je vraag!

EMDR kan helpen bij ernstige hypochondrie, maar alleen als er een aanwijsbare traumatische of angstaanjagende ervaring aan ten grondslag ligt die steeds opnieuw wordt geactiveerd. Anders is ’t niet het meest voor de hand liggende spoor.

Hypochondrie (ziekteangst, tegenwoordig officieel ‘illness anxiety disorder’) draait meestal om een opgejaagd zenuwstelsel dat lichamelijke signalen telkens interpreteert als bewijs van ernstige ziekte. Het patroon is vaak: sensatie in het lichaam -> interpretatie als gevaarlijk -> checken, googelen, geruststellng zoeken -> tijdelijk verlichting -> nieuwe sensatie. Dat is een angstcyclus die zich heeft vastgezet. EMDR is ontworpen om geheugenmateriaal dat heftig is opgeslagen te ontladen, dus werkt ’t het best als er een concrete ervaring is (een familielid dat aan kanker overleed, een eigen ervaring met een ernstige diagnose, een schokkend medisch moment in je jeugd, een naaste die plotsling wegviel) waarop de huidige angst steeds teruggrijpt. In die gevallen kan EMDR behoorlijk krachtig zijn.

Als de hypochondrie meer een vorm van “vrij zwevende” angst is zonder duidelijk brandpunt in de geschiedenis, is een breder pakket nuttiger. Wat dan vaak beter werkt:

Exposure-achtige aanpak, waarbij je de angst leert in ’t gezicht te kijken. Concreet: niet meer googelen, niet meer bij de huisarts geruststelling halen, sensaties laten zijn zonder ze te checken. Zwaar in ’t begin, maar wel het meest duurzaam. De angst mag kleiner worden door hem toe te laten in plaats van hem weg te drukken.

Lichaamsgerichte technieken voor het reguleren van ’t zenuwstelsel. Ademwerk, TRE (trauma release exercises), yoga, mindfulness. Het zijn praktische tools om het sympathisch zenuwstelsel te helpen kalmeren, en het is juist dat overactieve alarmsysteem dat bij hypochondrie op hol slaat.

Interpersoonlijke therapie (IPT) of acceptance and commitment therapy (ACT), die werken met je verhouding tot de angst in plaats van hem te willen wegkrijgen.

Nog iets dat ik belangrijk vind om te benoemen: je gebruikt Efexor 225 mg (venlafaxine, een forse dosis) plus alprazolam zo nodig. Venlafaxine kan zelf paradoxaal ’t lichaam “aanjagen” (hartkloppingen, zweten, innerlijke onrust), juist bij mensen die gevoelig zijn voor lichamelijke sensaties. Dat is klinisch niet onbelangrijk, het kan zijn dat de medicatie deels de angstcyclus voedt. En alprazolam is een benzodiazepine met een korte werking, snel effect maar ook snel rebound-angst als ’t uitwerkt. Die combinatie kan op lange termijn het probleem in stand houden in plaats van oplossen. Niet iets om morgen te veranderen, wel iets om ooit eens met je voorschrijver tegen ’t licht te houden. Zeker venlafaxine is notoir lastig af te bouwen (hoort bij de middelen met ’t hoogste onttrekkingspotentieel), dus als je daar iets mee wil: hyperbool, via taperingstrips bijvoorbeeld (zie info beneden).

Praktisch: vraag bij je huisarts een verwijzing naar een psycholoog of psychotherapeut met ervaring in angst én lichaamsgericht werken. Zeg erbij dat je ’t over EMDR wil hebben, maar ook openstaat voor een breder aanbod. Het gaat er uiteindelijk om dat je een “duwtje” krijgt dat bij jou past, niet om hét ene juiste protocol. En lifestyle, ritme, slaap, beweging, sociale verbondenheid doen voor angst vaak net zoveel als therapie.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie