Is isolatie de enige wijze om te ontprikkelen?

Antwoord

Beste E., dank voor je vraag!

Wat verdrietig en heftig om dit als ouder mee te maken. Een manische episode op die leeftijd, gedwongen opname, isolatie – dat grijpt in bij het hele gezin.

Ik begin met het moeilijkste stuk. Isolatie is niet “de enige manier” om te ontprikkelen. Maar in een acute manie waarin iemand: geen ziekte-inzicht heeft, impulsief wegloopt en zichzelf of anderen in gevaar kan brengen, wordt veiligheid tijdelijk leidend. Dat kan betekenen: gesloten afdeling, soms afzondering. Niet als straf, maar als noodmaatregel.

Dat voelt onmenselijk en het ís ook een heel grof instrument. Maar in een ontremde manie kan iemand zó overprikkeld en grenzeloos zijn dat prikkelreductie soms eerst fysiek moet worden afgedwongen. Het doel is niet isolatie op zich. Het doel is rust in het brein.

Wat je beschrijft – twee keer vluchten – maakt de situatie voor het team juridisch en praktisch lastiger. Dan worden ze voorzichtiger. Dat kan inderdaad betekenen dat hij sneller wordt afgezonderd.

Belangrijk om te weten: echte behandeling van manie is meestal medicamenteus. Gesprekken werken nauwelijks zolang iemand in volle ontremming zit. Dus ja, zolang hij in strijd blijft en blijft weglopen, komt de behandeling niet echt op gang. Dat is tragisch, maar helaas vaak zo.

Dan je tweede vraag: Is het gebruikelijk om iemand in manie een bijsluiter van lithium te laten lezen?

Dat hangt ervan af hoe ziek iemand is. In principe hoort informed consent bij behandeling. Maar bij een ernstige manie is het oordeelsvermogen vaak verstoord. Dan kan het lezen van een bijsluiter met alle zeldzame bijwerkingen juist extra angst of verzet oproepen.

Lithium is al decennia een van de best onderzochte en effectiefste middelen bij manie en bipolaire stemmingsgevoeligheid. De bijsluiter noemt alles wat ooit gemeld is. Dat maakt het indrukwekkend. Maar de meeste mensen verdragen lithium goed, mits goed gecontroleerd met bloedspiegels en nier- en schildkliercontrole.

In een acute fase zou ik persoonlijk niet de nadruk leggen op een volledige bijsluiter, maar op uitleg in begrijpelijke taal:
“Dit middel helpt je brein weer rust te vinden. We controleren je bloed regelmatig. We doen dit samen.” Dat is iets anders dan een juridisch document overhandigen.

Je zoon ervaart de opname als vrijheidsberoving. Dat klopt ook vanuit zijn perspectief. In manie voelt alles groots, logisch, urgent. Dat anderen hem tegenhouden voelt dan als onrecht.

Wat helpt familie hier? Ga niet in discussie over of hij ziek is. Ga niet inhoudelijk mee in manische overtuigingen. Zeg iets als: “Ik zie hoe boos je bent. Ik snap dat dit als onrecht voelt.” Dat is de LEAP-houding – luisteren zonder te bevestigen dat hij niet ziek is.

Nog iets belangrijks. Manie is meestal tijdelijk. Met de juiste medicatie zakt het vaak binnen weken. Soms sneller. Als de ontremming afneemt, komt er vaak schaamte of verdriet. Dan begint pas het echte herstelwerk.

Lithium is geen straf. Het is een beschermingsmiddel tegen nieuwe manieën én tegen diepe depressies. En het verlaagt aantoonbaar het suïciderisico bij bipolaire stemmingsgevoeligheid. Dat is belangrijk op lange termijn.

Ik begrijp je gevoel dat het onmenselijk lijkt. Acute psychiatrie is vaak grof en weinig subtiel. Maar het alternatief – iemand in volle manie vrij rond laten lopen – kan gevaarlijker zijn.

Blijf in contact met het behandelteam. Vraag naar:
– hun inschatting van ernst;
– het doel van isolatie;
– hoe ze lithium willen monitoren;
– wat de ontslagcriteria zijn.

Niet vanuit wantrouwen, maar vanuit samenwerking.

En onthoud: deze fase is meestal niet blijvend. Hoe extreem het nu ook lijkt.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie