Antwoord
Hey M., dank voor je vraag!
Ja, dit herken ik en het is bekender dan je zou denken. Progesteron dat je slikt wordt in je darm, lever en brein omgezet in allopregnanolon, een neurosteroïde die aangrijpt op de GABAa-receptor. Dezelfde receptorfamilie waar diazepam op werkt. Bij de meeste vrouwen geeft dat rust en slaap, bij een flinke minderheid gebeurt precies het omgekeerde: onrust, prikkelbaarheid, angst, somberheid, een motor die niet meer uitgaat. Dat komt doordat de dosis-effectrelatie van allopregnanolon niet rechtlijnig loopt. Die heeft de vorm van een omgekeerde U: bij lage en middenhoge spiegels voelen mensen zich juist slechter, pas bij hoge spiegels komt de kalmerende werking op gang. Zelfde molecuul, twee kanten op, afhankelijk van waar je op die curve zit. Uit onderzoek naar premenstruele stemmingsklachten weten we dat dit vooral speelt bij vrouwen die van zichzelf angstgevoelig zijn of een traumageschiedenis hebben. Bij hen staat het GABA-systeem al wat scherper afgesteld.
In jouw geval komt er nogal wat samen. Je gebruikt al diazepam, dus je GABAa-receptoren zijn eigenlijk al aangepast aan een GABA-erge stof, en daar kwam vijf weken geleden een tweede bovenop. Plus je zit in de peri-menopauze, waarin je eigen hormoonspiegels alle kanten op schieten. Je zocht dus een stabiel evenwicht terwijl de ondergrond bewoog. Dat het dan misgaat is niet zo gek.
Dat je lichaam nu tekeergaat na abrupt stoppen is ook logisch: je allopregnanolonspiegel is in een paar dagen gekelderd en dat gedraagt zich als een mini-onttrekking, net als bij een benzo. Naar, in de zin dat je het moet uitzitten, maar meestal zakt het binnen een tot enkele weken weg. Belangrijkste advies nu: ga niet tegelijkertijd ook aan je citalopram of diazepam sleutelen. Een ding per keer, altijd. Anders weet je over drie weken gewoon niet meer wat waarvan komt.
Praktisch: leg dit voor aan je huisarts of gynaecoloog en vraag naar drie routes. Een lagere dosering. Vaginale toediening, want dan gaat er veel minder via darm en lever en krijg je een stuk minder allopregnanolon. En dydrogesteron, een progestageen dat niet wordt omgezet in allopregnanolon; voor vrouwen met precies jouw reactie is dat vaak de uitweg. Vraag meteen ook of je naast de Kyleena wel oraal progesteron nodig hebt, dat hangt af van hoe je gynaecoloog de bescherming van je baarmoederslijmvlies inschat.
En dan lifestyle, heel belangrijjk. Slaap, ochtendlicht, ritme, bewegen, mensen om je heen. Saai advies, maar in een fase waarin je hormonale systeem schuift is dat wat het meeste oplevert. Je angstgevoeligheid gaat niet weg, maar je kunt wel steeds beter leren zien welke omstandigheden er het volume van omhoog draaien.
Hope this helps en kijk vooral ook bij de informatie hieronder.
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
- Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
- Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
- Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 25 augustus 2026
