Antwoord
Hey B., dank voor je vraag!
Begrijpelijk dat je terughoudend bent. Als je al veel hebt geprobeerd en steeds weer ziek wordt of forse bijwerkingen hebt gehad, is elke nieuwe start emotioneel en fysiek een drempel. Plus je gebruikt al verschillende medicamenten dus cariprazine zou erbij komen (of in plaats van de olanzapine?), dat is een vraag die je zeker vooraf helder wil hebben met je psychiater.
Even wat ik je wat betreft cariprazine kan meegeven. Het is een relatief nieuw antipsychoticum (in Nederland beschikbaar sinds 2018 ongeveer), met als merknaam vaak Reagila. Farmacologisch zit ’t anders in elkaar dan olanzapine: cariprazine is een partiële dopamine-agonist (net als aripiprazol en brexpiprazol), wat betekent dat het zich als een soort thermostaat gedraagt – ’t dempt waar te veel dopamine is en kan juist wat bijsturen waar te weinig is. Olanzapine daarentegen is een brede blokker, met veel meer invloed op histamine en serotoninereceptoren, waar de sufheid en gewichtstoename van komen.
Wat is in de praktijk het profiel?
Voordelen die vaak genoemd worden: minder gewichtstoename dan olanzapine en quetiapine, minder metabole rompslomp (diabetes, lipiden), vaak minder sufheid, soms wat meer activering (wat bij depressie op voorgrond juist kan helpen). Het is ook geregistreerd voor bipolaire depressie, wat relevant is voor jouw situatie.
Nadelen/bijwerkingen: juist die activering kan doorslaan in acathisie (een soort innerlijke onrust, moeten bewegen, niet stil kunnen zitten). Dat is de meest genoemde reden waarom mensen ermee stoppen. Soms slaapproblemen, hoofdpijn, misselijkheid in de beginfase. Een praktisch punt: cariprazine heeft een heel lange halfwaardetijd, er zit een actieve metaboliet in die ongeveer één week in ’t systeem blijft. Dat betekent dat je effecten pas geleidelijk opbouwt (kan 2-4 weken duren voor je er echt iets van voelt) en ook bij stoppen werken de effecten lang na. Dat is tegelijk een voordeel (minder interdose schommelingen) en een nadeel (bij vervelende bijwerkingen ben je er niet snel van af).
Belangrijke vragen/overwegingen:
- Vervangt cariprazine de olanzapine of komt het erbij?
- Hoe gaat de overstap gedaan worden?
- Wat is het doel?
- Zijn er niet-medicamenteuze opties voldoende in beeld?
Jij bent wat betreft eigen ervaring en gevoeligheid de beste expert. Samen beslissen is heel belangrijk en het is je recht. Als je zegt “ik wil eerst een hele lage dosis om te voelen hoe mijn systeem reageert”, dan hoort dat serieus genomen te worden. Schrijf je vragen en zorgen vooraf op, en neem ze mee naar het gesprek.
Voor een overzicht van bijwerkingen, zie de antipsychotica keuzetool.
En wat betreft lotgenotenervaringen met cariprazine kun je eens kijken bij de vereniging afbouwmedicatie. Bedenk wel: mensen die ’t goed doen posten meestal niet, mensen met klachten wel. Overlevingsbias, dus lees het altijd met een korrel zout.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 27 april 2026
