Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Denk jij ook dat ik levenslang medicatie moet nemen vanwege angst?

Vraag

Beste Jim,

Al vanaf mijn jeugd heb ik last van angsten en paniek. Soms jaren niet, en dan bij perioden weer wel. Een paar jaar geleden heb ik een jaar citalopram gebruikt. Toen het een tijd beter ging heb ik het langzaam afgebouwd. Helaas zijn de klachten naar verloop van tijd toch weer gaan toenemen.

Drie maanden geleden ben ik weer begonnen (langzaam) met citalopram. Op dit moment zit ik op 20 mg.

Volgens de POH-ggz is het belangrijk dat ik nooit meer stop met de medicatie omdat het waarschijnlijk in mijn aanleg zit. Ik heb tientallen jaren zonder medicatie geleefd en over het algemeen redelijk gefunctioneerd. Ook heeft zij het over ophogen omdat ik nog veel spanning ervaar.

Deel jij deze mening?

Bedankt en vriendelijke groeten!

Antwoord

Hey U., dank voor je vraag!

Ik ga het nuchter en geruststellend houden, want hier worden vaak te stellige uitspraken over gedaan.

Nee, het is niet zo dat je per definitie nooit meer zou mogen stoppen met medicatie omdat angst al vroeg in je leven begon. Dat is te simpel gedacht. Angstgevoeligheid kan een aanleg hebben, maar aanleg is geen lot en geen levenslang medicatiecontract. Jij bent daar zelf het bewijs van. Je hebt tientallen jaren zonder medicatie geleefd en functioneerde over het geheel genomen redelijk. Dat telt mee.

Wat je beschrijft past bij een terugkerend patroon. Perioden van meer draagkracht en perioden waarin stress, levensfase of omstandigheden de angst weer activeren. In zo’n patroon kan medicatie helpend zijn als tijdelijke steun, niet automatisch als levenslange oplossing.

Dat je nu nog veel spanning ervaart terwijl je op 20 mg zit, is niet vreemd. Bij angstklachten werkt citalopram langzaam. Vaak zie je eerst wat verlichting, terwijl het lichaam nog tijd nodig heeft om verder tot rust te komen. Dat proces is niet lineair. Meer spanning betekent niet meteen dat de dosis te laag is.

Vaak is de neiging om bij restklachten snel op te hogen, terwijl het zenuwstelsel eigenlijk nog aan het aanpassen is. Extra ophogen kan soms helpen, maar kan ook nieuwe onrust geven. Dat moet je niet automatisch doen.

Belangrijk onderscheid. Medicatie kan de intensiteit van angst dempen, maar leert je lichaam niet om weer veilig te voelen in bepaalde situaties. Daarvoor is meestal ook iets anders nodig. Exposure, lichaamsgerichte ontspanning, leren spanning verdragen zonder ertegen te vechten. Als die laag ontbreekt, blijft er vaak restspanning, ook op medicatie.

Wat mij betreft is dit een reëler kader. Gebruik medicatie zolang het helpt om weer ruimte te maken. Zie het niet als levenslang, maar ook niet als iets waar je krampachtig zo snel mogelijk vanaf moet. En neem de tijd voordat je conclusies trekt over dosis of duur.

Je hoeft nu niet te beslissen over nooit meer stoppen. Die vraag hoort niet bij dit moment. Eerst stabiliseren, verder herstellen, leren omgaan met spanning. Pas later kijk je opnieuw wat passend is.

Je angst betekent niet dat er iets fundamenteel mis is met jou. Het betekent dat jouw systeem gevoelig is voor spanning. Dat kun je leren dragen, met of zonder medicatie, maar nooit door jezelf vast te zetten in harde regels.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.


Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 13 januari 2026

Gerelateerd

Meer over

Angst en Dwang
antidepressiva
Medicatie

Lees ook