Ik heb te horen gekregen van mijn psychiater dat ik niet verslaafd zal raken aan lorazepam omdat ik een angststoornis heb.
Klopt dat?
Veel gezochte termen
De PsychoseNet Kennisbank
Beantwoord door
Auteur
Jim van Os
Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Is lorazepam niet verslavend bij een angststoornis?
Vraag
Antwoord
Hey B., dank voor je vraag!
Dat klopt niet echt, althans als je het zo stelt. Het idee erachter is oud: wie een “echte” angststoornis heeft vult met lorazepam een tekort aan en raakt daarom niet verslaafd. Hetzelfde werd ooit over morfine bij pijn beweerd en dat pakte in de VS niet best uit.
De farmacologie leest je dossier niet. Lorazepam grijpt aan op de GABA-receptor, het remsyteem van je zenuwstelsel. Zet je die rem elke dag een paar uur extra aan, dan past je lichaam zich aan: de receptoren worden minder gevoelig en na een paar weken heb je meer nodig voor hetzelfde effect. Stop je dan, dan staat de rem ineens los en krijg je het omgekeerde van wat het middel deed: onrust, slecht slapen, trillen, paniek. Dat gebeurt bij iedereen die lang genoeg dagelijks slikt, angstgevoelig of niet.
Wat je psychiater denk ik bedoelt is iets anders. Verslaving in de zin van craving, steeds meer willen, de controle kwijt zijn: dat patroon zie je vooral bij mensen met een verslavingsgevoeligheid, en als je lorazepam netjes slikt zoals voorgeschreven is die kans inderdaad klein. Maar afhankelijkheid is wat anders: je lichaam is eraan gewend en je krijgt klachten als je stopt. Die afhankelijkheid ontstaat na een paar weken dagelijks gebruik bij vrijwel iedereen. En juist bij angst zit daar een valkuil, want onttrekking voelt precies als de angst waarvoor je ’t slikt. Je denkt: mijn angst komt terug, ik heb het nog nodig. Lorazepam is ook nog eens kortwerkend, de spiegel halveert in zo’n twaalf uur, dus tussen twee pillen zakt hij al en komt er een mini-onttrekking die om de volgende pil vraagt. Zo zijn in Nederland zo’n 700.000 mensen chronisch aan de benzo’s geraakt, de meesten gewoon via huisarts of psychiater. Van wie stopt krijgt ruim de helft onttrekkingsklachten.
Wat je ermee moet? Als je lorazepam af en toe neemt – zeg hooguit twee, drie keer per week op een echt zware dag – is het riscio beperkt. De valkuil is dagelijks, weken achter elkaar. Slik je het al een tijd elke dag: niet ineens stoppen, maar met je psychiater langzaam afbouwen, de laaste 25 procent in kleine hyperbole stapjes. Het Ashton manual is daarvoor het standaardwerk. Gaat dat moeizaam, dan kun je overstappen op vloeibare diazepam. Taperingstrips bestaan ook voor lorazepam, maar niet alle zorgverzekeraars vergoeden die. Ga vooral niet de strijd aan met je psychiater, maar vraag gewoon: wat is het plan, hoelang, en hoe bouwen we straks weer af? Bij elk recept hoort een afbouwplan.
En dan het eigenlijke werk. Ik spreek trouwens eerder van angstgevoeligheid dan van angststoornis: iedereen zit ergens op dat continuüm, bij jou wat verder naar de gevoelige kant, en de kunst is leren welke omstandigheden die gevoeligheid prikkelen. Lorazepam haalt de angst een paar uur weg, maar haalt ook de kans weg om te ervaren dat angst te verdragen is en vanzelf weer zakt. Elke keer dat de pil het oplost leer je niks over je eigen draagkracht. De beste behandeling van angst is de angst langzaam in het gezicht leren kijken, stapje voor stapje, liefst met iemand erbij: lichaamsgerichte therapie, ACT, mindfulness, ademwerk, gewoon exposure. Hard werken, soms loodzwaar, maar het werkt én het is dan van jou en niet van de pil!
Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers. - Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt. - Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
- Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
- Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
- Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
- Kijk dan op de sociale kaart op PsychoseNet (MIND ATLAS).
- Ben je op zoek naar LOTGENOTENCONTACT BIJ MEDICATIEAFBOUW? Ga dan naar de Vereniging Afbouwmedicatie.
- Ben je op zoek naar stemmenhorengroepen buiten de reguliere GGZ? Zie de website van Stichting Weerklank.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
- Ben je op zoek naar hulp bij een eetstoornis? Ga dan naar de eCommunity proud2bme.
Beantwoord door: Jim van Os op 20 oktober 2026
