Hulplijnen

Stuur een blog in

Tools

Onderwerpen

Series

Stichting PsychoseNet

Steun ons

Doe een donatie

Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Is medicatie noodzakelijk bij psychosegevoeligheid?

Vraag

Beste Jim,

Ben ik alleen niet-psychotisch vanwege de medicijnen? En is medicatie dan noodzakelijk bij psychosegevoeligheid?

Bedankt voor je antwoord.

Antwoord

Hey P., dank voor je vraag!

Het is de vraag die bijna iedereen op een depot zich vroeg of laat stelt, en eerlijk gezegd is er geen manier om hem met zekerheid te beantwoorden. Wat we wel weten uit onderzoek: van de vier mensen die stabiel blijven op een antipsychoticum, zouden er drie ook stabiel zijn gebleven zonder. Dat is geen pleidooi om te stoppen, wel om de vraag serieus te nemen. De kans dat jij bij die groep hoort is statistisch gezien best groot, alleen kan niemand – ik ook niet – vooraf voorspellen wie wel en wie niet. Je zit dus met een gecalculeerd risico, geen zekerheid. En jij bent degene die over dat risico gaat, niet je behandelaar.

Wat me wel opvalt: 100 mg paliperidon per 2 weken is voor een vrouw van 65+ een flinke dosis. In de ggz wordt nog te weinig rekening gehouden met geslacht en leeftijd bij het doseren, terwijl je lichaam op je vijfenzestigste echt anders met medicatie omgaat dan op je vijfentwintigste.
Antipsychotica geven op de lange duur gewichtstoename, insulineresistentie, verhoogd prolactine (met botontkalking en moeheid als gevolg), soms een tragere schildklier-as, plus subtiele bewegingsonrust die je vooral als uitputting voelt.

Wil je iets met die dosis, doe het hyperbolisch: steeds kleiner wordende stapjes met lange periodes ertussen om te stabiliseren. Bij een depot kun je bijvoorbeeld van 100 naar 75, dan een half jaar rust, dan pas verder kijken. Altijd samen met je arts (!) en nooit twee dingen tegelijk veranderen. Wat je vooral niet moet doen is abrupt stoppen: je brein heeft zich jarenlang tegen die dopamineblokkade verzet (oppositional tolerance) en als de blokkade er opeens af gaat krijg je een reboundpsychose, die je dan ten onrechte uitlegt als “zie je wel, ik heb ’t nodig”. Voor de laatste kleine stapjes bestaan taperingstrips, maar let op: niet elke zorgverzekeraar vergoedt die.

En dan ’t belangrijkste. Medicatie is nooit het hele verhaal; het gaat om medicatie plus opportunity. Bewegen, ritme, ochtendlicht, slaap, eten, mensen om je heen, zingeving et cetera.

Hope this helps en kijk vooral ook bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen.

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.

Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
  • Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
  • Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
  • Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 2 augustus 2026

Gerelateerd

Meer over

Medicatie
Psychosegevoeligheid

Lees ook