Hulplijnen

Stuur een blog in

Tools

Onderwerpen

Series

Stichting PsychoseNet

Steun ons

Doe een donatie

Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Kan traumatherapie bij psychosegevoeligheid én verslaving?

Vraag

Kan traumatherapie ook ingezet worden bij iemand met psychosegevoeligheid én ernstige verslavingsproblematiek?

De eerste psychose van mijn zoon werd voorafgegaan door een bad trip.

Antwoord

Beste Moeder,

Dank je wel voor je vraag.

Ja, traumatherapie kan zeker worden ingezet bij iemand met psychosegevoeligheid en verslavingsproblemen. Maar het vraagt wel een zorgvuldige aanpak en een goed tempo.

Wat je beschrijft – een bad trip voorafgaand aan een eerste psychose – kan inderdaad een traumatische ervaring zijn. Het brein kan zo’n gebeurtenis opslaan als een extreme bedreiging. Daarna kunnen angst, herbelevingen, wantrouwen of ontregeling blijven doorspelen in het systeem. In dat geval kan het heel zinvol zijn om het trauma op een rustige en veilige manier te verwerken.

Alleen is er bij psychosegevoeligheid een belangrijke nuance. Traumatherapie moet meestal pas worden gestart als er voldoende stabiliteit is. Dus eerst zorgen dat het dagelijks functioneren enigszins stabiel is, dat slaap redelijk loopt, dat er minder acute psychotische ontregeling is en dat het middelengebruik enigszins onder controle komt. Als iemand midden in een psychose zit of zwaar gebruikt, dan is intensieve traumatherapie vaak te belastend voor het zenuwstelsel.

Daarom zie je hierbij vaak een gefaseerde aanpak. Eerst stabiliseren en veiligheid creëren. Daarna pas voorzichtig beginnen met traumaverwerking. Dat kan met verschillende methoden, zoals EMDR, imaginaire exposure of andere vormen van traumatherapie. Het tempo is daarbij meestal langzamer dan bij mensen zonder psychosegevoeligheid.

Verslaving speelt hier ook een rol. Veel mensen gebruiken middelen als een manier om met trauma of angst om te gaan. Als dat zo is, dan kan traumatherapie op termijn juist helpen om de verslaving beter te begrijpen en minder nodig te maken. Maar tegelijk moet er aandacht blijven voor terugval in middelengebruik, omdat middelen het risico op psychose kunnen vergroten.

Belangrijk is dus dat de behandeling integraal gebeurt. Niet alleen focussen op psychose, of alleen op verslaving, of alleen op trauma. Het zijn vaak drie onderdelen van hetzelfde verhaal.

Misschien helpt ook nog deze gedachte. In mijn werk zeg ik vaak dat psychose niet alleen een hersenziekte is, maar ook een vorm van uit de hand gelopen betekenisgeving van extreme ervaringen. Traumatische gebeurtenissen kunnen daarin een grote rol spelen. Herstel betekent dan stap voor stap opnieuw betekenis geven aan wat er gebeurd is, zodat het systeem weer rustiger kan worden.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.

Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 16 maart 2026

Gerelateerd

Meer over

Psychosegevoeligheid
Trauma
Verslavingsgevoeligheid

Lees ook