Je scrolt, en daar is het: een filmpje over vergeten, uitstellen, 10 tabbladen open, nooit op tijd. Je herkent alles. Na 20 filmpjes weet je het: ik heb ADHD. Dat gevoel van herkenning is echt. Je bent niet de enige die zo in elkaar zit, en dat kan een opluchting zijn. De vraag is wat je er daarna mee doet.
Wat filmpjes goed doen en wat ze weglaten
Filmpjes geven woorden aan iets waar je eerst geen woorden voor had. Dat helpt. Ze laten ook veel weg. Canadese psychiaters bekeken in 2022 de 100 populairste TikTok-filmpjes over ADHD. In 52 ervan klopte de informatie niet. Het vaakst werden gewone menselijke ervaringen, zoals angst, somberheid, boosheid, stemmingswisselingen en ruzie in relaties, gepresenteerd als typisch ADHD. Het algoritme laat je daarna meer van hetzelfde zien. Zo wordt herkenning snel een identiteit.
Een label beschrijft, het verklaart niet
ADHD is een naam voor een groep eigenschappen: snel afgeleid, veel energie, moeite met plannen, impulsief. Die eigenschappen heeft iedereen in meer of mindere mate. Het is een schuif waar je ergens op zit, geen hokje waar je wel of niet in past. De naam zegt niets over waar het vandaan komt en niets over wat jij nodig hebt. Wie zegt “ik heb ADHD”, zegt eigenlijk: ik heb de eigenschappen waar dit woord voor staat.
Kijk naar je profiel
Iedereen heeft een eigen profiel, als een mengtafel met 7 schuiven: cognitief, emotioneel, gedragsmatig, sociaal, lichamelijk, waakzaam en zintuiglijk. Op elke schuif zitten gevoeligheden en talenten samen. Wie snel afgeleid is, ziet vaak ook meer, legt sneller verbanden en heeft energie voor nieuwe dingen. Het ene krijg je niet zonder het andere. Lees meer over neurodiversiteit in 7 dimensies.
Een profiel is op zichzelf geen probleem. Het gaat wringen als het niet past bij je omgeving: een opleiding met alleen stilzitten en lezen, een bijbaan met veel prikkels, te weinig slaap, een telefoon die elke paar minuten iets van je wil. Hetzelfde profiel kan in een andere omgeving prima werken.
Vragen die verder helpen dan een label
- Wanneer gaat het goed, en wat is er dan anders?
- Waar wringt het: op school, op je werk, thuis, of vooral ’s avonds?
- Hoe slaap je, en wat doet je telefoon met je avond?
- Wat speelt er verder: stress, eenzaamheid, iets wat je hebt meegemaakt? Die dingen kunnen dezelfde onrust geven.
- Wat zou je willen kunnen, en wat heb je daarvoor nodig?
En als je wel een diagnose wilt
Soms heb je een diagnose nodig, bijvoorbeeld voor medicatie of voor zorg die vergoed moet worden. Dat is jouw keuze. Een diagnose is een toegangsbewijs: het opent een deur naar zorg en zegt niets over wie jij bent. Vraag bij een onderzoek of er ook gekeken wordt naar je slaap, je omgeving en wat je hebt meegemaakt, en niet alleen naar een lijstje kenmerken. Lees ook minder diagnoses, kijken naar zorgbehoeften.
Wil je erover praten met mensen die het kennen? Kijk op het forum of stel je vraag op het eSpreekuur.
Bron: Yeung A, Ng E, Abi-Jaoude E (2022). TikTok and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: a cross-sectional study of social media content quality. Canadian Journal of Psychiatry, 67(12), 899-906.
