Fotocredits: Pexels; Vladimir Srajber
Mia groeide op in een disfunctioneel gezin, waar de verkeerde bezorgdheid van haar narcistische moeder haar klein maakte. Als kind werd ze de zondebok van het gezin, oftewel de identified patiënt. Na een lang en intensief herstelproces vertelt ze dat ze nooit meer de identified patiënt zal worden!
‘Verkeerde bezorgdheid’ noemde mijn psychiater het. Daarmee doelde hij op het gedrag van mijn narcistische moeder naar mij als haar kind.
Verkeerde bezorgdheid is bezorgdheid die mij kleiner maakte dan ik in wezen ben door projectie van haar schaduwkant op mij. Mijn narcistische moeder wilde zich graag groot, sterk en meerderwaardig voelen en projecteerde ‘zwak, labiel, klein en minderwaardig’ op mij, waardoor ik ook nog eens zeer afhankelijk werd van haar ‘zorg’.
‘Zorg’ tussen aanhalingstekens, want haar ‘zorg’ maakte mij ziek!
In dramadriehoek-termen: mijn moeder wilde graag de reddersrol en duwde mij in een slachtofferpositie als kind! Zij wist zogenaamd wat goed voor mij was. Zij bepaalde hoe ik moest leven, wat ik wel en niet moest doen en wat ik wel en niet mocht voelen.
Zij wilde zich graag belangrijk en nodig voelen en had daarvoor een arm, afhankelijk klein meisje nodig als haar ‘zorgproject’.
Vervolgens gebeurde er iets verschrikkelijks met dat kleine meisje:
zij werd de identified patiënt van het dysfunctionele gezin.
Een identified patiënt is de zondebok in disfunctionele families, ook wel het zwarte schaap genoemd. De identified patiënt is degene waarop alle familie-issues geprojecteerd worden. Zo draagt de identified patiënt in feite de schaduw van het hele gezin (‘symptom-bearer’).
De identified patiënt is degene waar altijd naar gewezen wordt als zijnde de oorzaak van alle problemen die de narcistische ouders ervaren. Door middel van dit wijzen hoeven deze ouders niet naar zichzelf te kijken en vermijden ze hun eigen interne pijn, teleurstellingen en worstelingen.
Wat ze zeggen is: “Wij bedoelen het goed, zijn liefhebbend en normaal en zij is het probleem”. Psychoses leken (voor de buitenwereld) te bevestigen dat ik inderdaad het probleem was: de zieke, de afwijkende, degene die ‘gefixt’ moest worden.
Maar schone schijn bedriegt!
Ik verliet het ongezonde, toxische nest en met goed aansluitende intensieve traumatherapie heelde ik van mijn vele traumatische ervaringen. Met goede hulp gooide ik al mijn beschermingsmechanismen en overleefstrategieën langzaamaan overboord. Die had ik in de veilige omgeving van mijn eigen gezin niet nodig! Daar mocht ik (altijd al) volledig mezelf zijn.
Inmiddels weet ik gelukkig precies hoe ‘mezelf zijn’ voelt. En ik weet en voel het ook wanneer ik toch nog een keer in een beschermings- of overleefmechanisme geschoten ben als gevolg van een trigger. Want natuurlijk overkomt me dat nog weleens. Niemand wordt ooit helemaal triggervrij.
Maar ik word nooit meer de identified patiënt!
Meer lezen van Mia?
- Leven in een verdraaide werkelijkheid – met afweermechanismen
- Je ongelukkig voelen als kind – onkruid
- Projectieve identificatie — het overleven bij narcistische ouders
Meer lezen over Trauma?
- Informatie over trauma – Info van PsychoseNet
- Ervaringsverhaal: narcistische mishandeling en psychose
- Waar heb je last van bij trauma – dissociatie, DIS en (C)PTSS – Info van PsychoseNet
Meer over Mia (pseudoniem): Mia groeide op in een onveilig, disfunctioneel gezin waar ze slachtoffer werd van narcistische mishandeling en emotionele verwaarlozing. Ze maakte meerdere psychoses en depressies door en herstelde uiteindelijk met behulp van psychotherapie gericht op traumaverwerking.
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ontvang jij de PsychoseNet nieuwsbrief al?
Meld je aan en ontvang iedere week de nieuwe blogs en interessante items in je inbox.
3 reacties op “Verkeerde bezorgdheid — nooit meer de identified patiënt”
Beste Mia en Mabel,
Ik herken me in jullie beider verhalen als zwart schaap van het gezin dat uit dat systeem is kunnen stappen door te verwerken waar me dat geraakt heeft.
Wellicht was ik ook te zelfredzaam of simpelweg te getraumatiseerd waar de hulpverlening niet op ingericht was zodat ik lang niet de hulp kreeg die ik nodig had, hoewel ik daar toch heel duidelijk en niet mis te verstaan om vroeg.
Gelukkig heb ik uiteindelijk kunnen leren verwerken, ook van de meest heftige ervaringen, en heb ik dat geïntegreerd in m’n leven. Stap voor stap bouw ik zo mijn leven op en ervaar ik: dit is het leven dat ik altijd heb willen leven!
Elke te verwerken heftige ervaring (en er zijn er al heel wat langs gekomen de afgelopen 5 jaar) vraagt weer om mijn volledige inzet met alles dat ik op deze manier al geleerd en ingezien heb. Daarbij levert het me nieuw inzicht en soms ook nieuwe vaardigheid op die ik op dat moment nodig heb om m’n leven verder op te kunnen bouwen.
Ik vind het heerlijk als mens tussen en met mensen en al het andere leven te leven en gun dit iedereen. Want hier gaat mijns inziens het leven over: om naar eigen inzicht met de eigen ervaringen de geheel eigen bijdragen te kunnen leveren. In kleine en steeds groter wordende kring met steeds meer alles dat het leven van ons vraagt, als voortdurend en tot de dood in ontwikkeling zijnde mens.
Dank voor jullie verhalen, het ga je goed 🫶
Wat een moeilijke jeugd heb je gehad én je komt nu heel sterk op mij over. Heel veel respect!
Fijn dat je nu je eigen veilige thuis hebt.
Goed gedaan Mia 💪! Wat fijn dat je je eigen plek hebt kunnen verwerven waarin je geaccepteerd jezelf mag zijn zonder claims van anderen die op je rusten.
Zelf kwam ik destijds na mezelf aan een ongezonde thuissituatie te hebben ontrokken , dankzij mijn zelfredzaamheid ws niet in aanmerking voor tijdige en zinnige traumaverwerking.
Veel sterkte en succes! Liefs.