Je blowt om te ontspannen, om te slapen of om het gepieker even stil te zetten. Of je neemt op een feest een ballon of een lijntje ketamine. Voor de meeste mensen blijft het daarbij. Bij een deel van de mensen gaat de ervaring schuiven: je gaat betekenis zien in toevallige dingen, geluiden klinken anders, je voelt je bekeken. Op deze pagina lees je wat we weten over middelen en psychose, en wat je kunt doen als je merkt dat het bij jou gaat wringen.
Wat we weten over wiet
Het grootste onderzoek tot nu toe is het Europese EU-GEI onderzoek, waar ik aan meewerkte. In 11 steden in Europa en Brazilië vergeleken we 901 mensen met een eerste psychose met 1237 mensen zonder psychose. Wie dagelijks blowde, had ruim 3 keer zoveel kans op een psychose als wie nooit blowde. Bij dagelijks gebruik van sterke wiet, met 10 procent THC of meer, was dat bijna 5 keer. In Amsterdam, waar sterke wiet overal te krijgen is, hing naar schatting de helft van de nieuwe psychoses samen met sterke wiet.
Wat betekent dat voor jou? De meeste mensen die blowen, krijgen nooit een psychose. Het onderzoek laat zien dat sterke wiet, vaak en vroeg, de kans groter maakt dat je ervaring gaat schuiven. Wie rond zijn 15e begint, loopt meer risico dan wie later begint. En wie al gevoelig is voor betekenis zien, voor wantrouwen of voor stress, merkt het eerder.
Lachgas
Lachgas staat sinds 1 januari 2023 op lijst II van de Opiumwet. Bezit en verkoop voor recreatief gebruik zijn verboden. Het gezondheidsrisico zit vooral in veel en vaak gebruiken. Lachgas maakt vitamine B12 onwerkzaam, en een tekort daaraan kan zenuwschade geven: tintelingen, krachtverlies, moeite met lopen. Bij zwaar gebruik zijn ook verwardheid, achterdocht en psychose beschreven. Heb je tintelende handen of voeten na lachgas? Ga naar je huisarts en zeg wat je gebruikt hebt.
Ketamine
Ketamine is een narcosemiddel dat ook op feesten gebruikt wordt. Het geeft een ervaring van loskomen: van je lichaam, van je omgeving, soms van de tijd. Onderzoekers gebruiken ketamine juist omdat het bij vrijwilligers tijdelijk ervaringen geeft die lijken op psychose. Bij de meeste mensen zakt dat weg als het middel is uitgewerkt. Bij vaak gebruik kunnen het loskomen en het wantrouwen langer blijven hangen, en kan je blaas beschadigd raken.
Waarom het bij de een wringt en bij de ander niet
Psychose ontstaat zelden door 1 ding. Het is een stapeling: weinig slaap, stress, eenzaamheid, nare dingen die je hebt meegemaakt, een gevoelig profiel, en daar bovenop een middel. Een middel versterkt wat er al speelt. Wie gevoelig is voor betekenis, ervaart onder invloed nog meer betekenis. Wie al wantrouwig is, wordt wantrouwiger. Zo kan je vriend elke dag blowen zonder problemen, terwijl jij na een paar maanden niet meer slaapt en overal tekens ziet. Lees meer over oorzaken van psychose en over psychose voorkomen.
Signalen dat het bij jou gaat schuiven
- Je slaapt slechter of veel korter.
- Je ziet betekenis in toevallige dingen: een nummerbord, een liedje, wat iemand op straat zegt.
- Je voelt je bekeken of besproken.
- Geluiden klinken anders, of je hoort iets wat anderen niet horen.
- Je trekt je terug, omdat anderen je niet meer lijken te begrijpen.
Wat je kunt doen
- Minder, en minder sterk. Stoppen hoeft niet in 1 keer, minderen helpt al.
- Slaap eerst. Slaap is vaak het eerste wat wegvalt en het eerste wat je terug kunt halen.
- Vertel het aan iemand die je vertrouwt. Niet om toestemming te vragen, wel zodat iemand met je meekijkt.
- Weet dat stoppen na lang dagelijks blowen een paar weken onrustig kan voelen, met slecht slapen en prikkelbaarheid. Dat zakt meestal weg.
Wil je erover praten zonder dat iemand je meteen een label geeft? Op de chat van PsychoseNet en het forum kun je je verhaal kwijt. Je kunt ook een vraag stellen op het eSpreekuur.
Bronnen: Di Forti M e.a. (2019). The contribution of cannabis use to variation in the incidence of psychotic disorder across Europe (EU-GEI). The Lancet Psychiatry, 6(5), 427-436. Rijksoverheid (2022). Per 1 januari 2023 verbod op lachgas.
