Bipolariteit komt in allerlei varianten voor, er wordt daarom ook wel gesproken van het bipolaire spectrum. Waar heb je last van bij bipolariteit? Wat zijn de kenmerken van bipolariteit? De mate waarin iemand een manie, hypomanie en depressie ervaart verschilt per persoon en per episode.
Ook verschilt in hoeverre de persoon naast bipolaire symptomen ook kenmerken heeft van psychosegevoeligheid
Wat zijn kenmerken van bipolariteit?
Waar je last van hebt bij bipolariteit kan heel verschillend zijn. Deze stemmingsgevoeligheid kent namelijk twee ‘polen’ van manie en depressie.
- Bij een manie ben je uitgelaten, hyperactief, niet te stuiten.
- Bij een depressie juist somber, heb je nergens interesse meer in.
Als je stemming erg wisselt tussen die uitersten wordt dit ook wel manisch depressief of bipolariteit genoemd. We leggen het hieronder verder uit.
Manie
Een manische episode wordt gekenmerkt door een aanhoudend verhoogde (eufore) of prikkelbare (dysfore) stemming.
Bijkomende symptomen zijn:
- Een overdreven gevoel van eigenwaarde
- Grootheidsideeën
- Afgenomen behoefte aan slaap
- Toegenomen spraakzaamheid
- Verhoogde afleidbaarheid
- Toegenomen activiteit en/of psychomotorische agitatie
- Het zich overgeven aan onbezonnen bezigheden met een grote kans op pijnlijke consequenties.
Duidelijke beperkingen op in het sociale, beroepsmatige en relationele functioneren
Er treden duidelijke beperkingen op in het sociale, beroepsmatige en relationele functioneren, mede door een verminderd oordeels- en kritiekvermogen. Er kunnen psychotische verschijnselen optreden, zoals grootheidswanen.
De meeste mensen in een manie hebben weinig tot geen ‘ziektebesef’, zij zijn er zelf van overtuigd dat het ontzettend goed gaat en ervaren iedereen die het tegendeel probeert te bewijzen of bespreken als hinderlijk en soms zelfs vijandig. Hierdoor kunnen conflicten ontstaan en komen mensen in een manie soms in grote moeilijkheden.
Hypomanie
Wanneer manische symptomen minder hevig zijn maar er wel een duidelijk waarneembaar verschil is met het normale gedrag van iemand, wordt dit een hypomane episode genoemd.
Een hypomanie gaat nooit gepaard met psychotische verschijnselen en leidt niet tot de (sociale) conflicten en problemen die bij een manie wel vaak voorkomen.
Hypomane periodes worden vaak als prettig ervaren
Hypomane periodes worden vaak als prettig ervaren en ook door de omgeving vaak niet als afwijkend of vreemd gezien. Dit in tegenstelling tot de depressies die bij dezelfde persoon optreden.
Belangrijkste kenmerken van een manie en hypomanie
Manie en hypomanie zijn kenmerken van bipolariteit.
- Extreem uitgelaten stemming
- Overdreven vrolijk zijn
- Geprikkeld en snel boos zijn
- Opgewonden
- Niet stil kunnen zitten
- Ruzies maken
- Minder behoefte aan slaap, ’s nachts klaarwakker zijn
- Veel praten, bellen, berichten sturen
- Gedachten die alle kanten opschieten
- Veel doen en vele plannen maken, niet kunnen stoppen
- Het gevoel hebben of je de hele wereld aan kan
- Meer zin in seks, seksueel ongeremd zijn
- Impulsief dingen doen zonder rekening te houden met nadelige gevolgen, bijvoorbeeld te hard rijden of te veel geld uitgeven
- Psychotische verschijnselen, wanen of hallucinaties
Depressie
Een depressieve episode bij bipolariteit verschilt niet van de ‘gewone depressie’: de belangrijkste kenmerken zijn een aanhoudend depressieve stemming en het verlies van belangstelling.
Daarnaast zijn er symptomen als:
- Afgenomen of toegenomen eetlust en gewicht
- Insomnia of hypersomnia
- Moeheid en energieloosheid
- Afgenomen concentratie en besluiteloosheid
- Gevoelens van waardeloosheid en schuld
- Veel met de dood bezig zijn
- Zelfmoordgedachten, -plannen of -pogingen
Depressie als kenmerk van bipolariteit
Ook bij een depressie kunnen in ernstige gevallen psychotische verschijnselen optreden. Depressie is een kenmerk van bipolariteit.
Belangrijkste kenmerken van een depressie
- Neerslachtige stemming
- Snel geïrriteerd zijn
- Erg moe of uitgeput zijn
- Lusteloos zijn, nergens zin in hebben
- Weinig tot geen gevoel van eigenwaarde
- Minder belangstelling voor werk of hobby’s
- Geen contact met anderen willen, afspraken afzeggen
- Niets te zeggen hebben
- Geen emoties voelen
- Denken aan de dood
- Slecht slapen of juist veel slapen, vroeg wakker worden
- Minder of juist meer gaan eten
- Weinig zin in seks
Gemengde episode
Indien manische en depressieve verschijnselen aanhoudend gelijktijdig of in zeer snelle afwisseling optreden, wordt dit een gemengde episode genoemd.
Een ‘dysfore manie’ (somber en ontremd) is vaak moeilijk te onderscheiden van een ‘geagiteerde depressie’ (rusteloos en lusteloos). Versnelling in doen en laten en het niet kunnen stoppen van de gedachtegang duiden vaak op een onderliggende manie.
Behoefte aan een luisterend oor?
Wil je je verhaal kwijt? Onze PsychoseNet chatprofessionals staan voor je klaar.
Bron: Kenniscentrum Bipolaire Stoornissen
Heb je een vraag over bipolariteit, depressie of je medicatie?
Stel je vraag aan de experts van PsychoseNet.
Heb je nu hulp nodig?
- Acuut gevaar voor jezelf of een ander: bel 112.
- Denk je aan zelfdoding, of maak je je zorgen om iemand: bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. Dag en nacht, anoniem. In België: Zelfmoordlijn 1813.
- Acute psychische nood: bel je huisarts of de huisartsenpost. Die schakelt zo nodig de crisisdienst in.
- Behoefte aan een gesprek, zonder crisis: bel De Luisterlijn via 088 0767 000, dag en nacht.
Meer informatie vind je op Direct hulp nodig.
