Antwoord
Hey A., dank voor je vraag!
Goede vraag en eentje die veel vrouwen met stemmingsgevoeligheid zichzelf stellen. Op jonge leeftijd verlieservaringen is al genoeg om een jonge meid jarenlang onzeker en somber te maken. En dan begin je ook nog met de pil. Achteraf uitpluizen wat de doorslag gaf lukt niet, maar en-en ligt meer voor de hand dan of-of.
Er is wel degelijk onderzoek naar. In een grote Deense studie onder ruim een miljoen vrouwen startten meiden van 15-19 met de combinatiepil ongeveer 1,8 keer zo vaak met antidepressiva als leeftijdgenoten zonder hormonen. Bij het hormoonspiraaltje was dat ongeveer 1,4 keer. Een Britse studie vond iets vergelijkbaars: het risico op depressie was vooral verhoogd in de eerste twee jaar na de start, en het sterkst bij tieners. Het mechanisme: de progestagenen in pil en hormoonspiraaltje onderdrukken je eigen cyclus en grijpen in op neurosteroïden zoals allopregnanolon, die via de GABAA receptor je stress- en stemmingsregulatie mee bepalen. Bij tieners is de stress-as (HPA-as) nog volop in ontwikkeling, dus die zijn er gevoeliger voor. Belangrijk: dit zijn gemiddelden. De meeste vrouwen merken er weinig van, een kleinere groep is duidelijk hormoongevoelig. En bij bipolaire stemmingsgevoeligheid weten we dat hormonale overgangen, zoals na een bevalling of rond de menopauze, kwetsbare momenten zijn. Dat je eerste manie samenviel met een hormoonspiraaltje bewijst niets, maar het is wel een puzzelstukje.
Wat je ermee kunt: je eigen gevoeligheid leren kennen. Nu je zonder hormonen zit, kun je een paar maanden een stemmingsdagboek naast je cyclus bijhouden. Dan zie je of je stemming meebeweegt met je cyclus en dat is bruikbare informatie voor jou en je behandelaar. Plus een praktisch punt waar je zelf verantwoordelijk voor bent: geen anticonceptie en lithium is een combinatie om bewust over na te denken. Lithium in de zwangerschap geeft een klein verhoogd risico op een hartafwijking bij het kind, en de periode na de bevalling is voor vrouwen met een bipolaire gevoeligheid een kwetsbare tijd. Een zwangerschap wil je dus goed voorbereid laten beginnen, met je psychiater en verloskundige. Wil je geen hormonen, dan zijn een koperspiraal of condooms de route. Heb je een kinderwens, vraag dan om preconceptieadvies; veel ziekenhuizen hebben daar een POP-poli voor.
Hormonen zijn één factor; slaap, stress, relaties en leefstijl doen er minsten zoveel toe. Fijn dat je contact hebt met een ervaringsdeskundige, die kan je helpen hier je eigen verhaal van te maken.
Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
- Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
- Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
- Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 16 oktober 2026
