Antwoord
Hey Y., dank voor je vraag!
Een antipsychoticum op vijftienjarige leeftijd voorgeschreven kijgen… Ik snap heel goed dat jullie daarvan schrikken. Laat me er iets over zeggen.
Die visuele ervaringen van je zoon zijn op zich niet ongewoon bij mensen met veel stress en angst. Zeker niet bij iemand met autismegevoeligheid, waarbij de zintuiglijke verwerking sowieso al anders loopt. Het is geen psychose. Het is eerder een teken dat het stresssysteem overbelast is en de hersenen even op tilt slaan in de betekenisgeving.
Nu aripiprazol. Het klopt dat dit middel soms wordt ingezet bij jongeren in het autismespectrum, met name bij prikkelbaarheid, onrust en probleemgedrag. De dosis van 1 mg is laag. Maar het verhaal dat het “nieuwe paden in de hersenen gaat aanleggen” – daar ben ik eerlijk gezegd niet zo van onder de indruk. Zo werkt dat niet. Wat antipsychotica doen is vrij aspecifiek: ze dempen de signalen van dopamine in de hersenen, waardoor je wat onverschilliger wordt voor prikkels. Dat kan op korte termijn helpen om de ergste stress te doorbreken, maar het legt geen nieuwe paden aan. En het idee dat het langdurig gebruik zou zijn bij een jongen van 15 die redelijk functioneert – dat is wel iets om even bij stil te staan.
Want bij mensen met autismegevoeligheid geldt iets extra’s: ze kunnen gevoeliger zijn voor bijwerkingen van medicatie. De sensorische gevoeligheid die bij autisme hoort kan ertoe leiden dat bijwerkingen intenser worden ervaren. En de angst voor die bijwerkingen kan de stress weer versterken. Dus dat is een beetje een vicieuze cirkel waar je alert op moet zijn.
Wat ik me afvraag: is er al voldoende ingezet op niet-medicamenteuze aanpakken vóór de stap naar medicatie? Want bij autismegevoeligheid geldt dat medicatie eigenlijk een tweede stap hoort te zijn, nadat psychosociale en stressreducerende interventies onvoldoende resultaat hebben opgeleverd.
Denk aan lichaamsgerichte therapie – psychomotore therapie bijvoorbeeld, of traumasensitieve yoga. Juist bij autismegevoeligheid kan werken via het lichaam enorm helpen, omdat de stress zich vaak letterlijk in het lijf nestelt. Aarden, ademwerk, sensorische integratie, dat soort dingen. Verder: hoe zit het met slaap, voeding, bewegen, sociale contacten, structuur in de dag? Lifestyle is bij stress en angst echt de hoofdzaak, niet de bijzaak.
En als het specifiek om de angst gaat: de beste behandeling is de angst langzaam in het gezicht leren kijken. Dat is hard werken, maar hij empowert zichzelf ten opzichte van de angst. Hij leert dan de angst niet meer de baas te laten zijn. Dat kun je begeleid doen met een therapeut, stap voor stap, op een manier die bij hem past.
Mijn advies zou zijn: ga het gesprek aan met de psychiater. Vraag of er niet eerst meer ingezet kan worden op niet-medicamenteuze stressreductie voordat je naar een antipsychoticum grijpt. Als de psychiater toch vindt dat het nodig is, dan zo kort mogelijk en zo laag mogelijke dosis – en altijd als onderdeel van een breder plan, niet als enige interventie. En spreek af dat je na een paar maanden evalueert of het nog nodig is. Samen beslissen is hierbij het sleutelwoord: als ouders van een minderjarige hebben jullie het volste recht om vragen te stellen en mee te beslissen.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 1 april 2026
