Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Kan langdurig emotioneel tekortkomen een trauma zijn?

Vraag

Beste Jim,

Wat wordt er precies bedoeld met trauma?

Sinds mijn vijftiende heb ik eetproblemen. Later, in mijn adolescentie, kreeg ik ook te maken met dwangmatigheid en angst. In de loop der jaren heb ik verschillende therapieën gevolgd, voornamelijk gericht op het eten of op de dwang. Helaas hebben deze trajecten mij niet echt verder geholpen; sommige hebben zelfs een negatieve invloed op mij gehad.

Daarnaast merk ik dat ik moeite heb met verbinden en hechten aan anderen. Dit is natuurlijk maar een deel van mijn verhaal, maar wat voor mij steeds meer naar voren komt, is een diep gevoel van eenzaamheid dat al heel lang aanwezig is.

Ik heb sterk het vermoeden dat ik als kind niet voldoende ben voorzien in bepaalde emotionele behoeften. Dat gevoel van eenzaamheid speelt een grote rol in mijn leven en voelt alsof het er altijd al is geweest, ook al leek het aan de buitenkant misschien anders.

Daarom vraag ik me af: hoe kan ik erachter komen of er sprake is van trauma in mijn jeugd of later in mijn leven? Gaat trauma alleen over ingrijpende, duidelijk herkenbare gebeurtenissen zoals (psychisch) misbruik, of kan het ook gaan over langdurig emotioneel tekortkomen of het ontbreken van veiligheid en verbinding?

En in hoeverre draait trauma om de objectieve gebeurtenis zelf, versus de beleving en impact die het op iemand heeft gehad?

Ik hoor graag jouw visie hierop.

Hartelijke groet!

Antwoord

Hey L., dank voor je vraag!

Trauma is geen label voor wat er gebeurd is, maar voor wat er in je is blijven hangen. Het gaat niet in de eerste plaats om de gebeurtenis, maar om de impact op een zich ontwikkelend zenuwstelsel. Twee mensen kunnen hetzelfde meemaken en iets totaal anders overhouden. Dat maakt trauma per definitie subjectief.

Veel mensen denken bij trauma aan duidelijke schokken zoals misbruik, geweld of verwaarlozing. Dat bestaat ook. Maar er is een andere vorm die minstens zo diep kan ingrijpen. Dat is langdurig emotioneel tekortkomen. Geen veilige bedding. Geen afgestemde nabijheid. Niet gezien worden in wat je voelde. Dat laat geen spectaculaire herinneringen achter, maar wel een chronisch gevoel van alleen zijn. Precies wat jij beschrijft.

Bij dit soort ontwikkelingstrauma gaat het vaak niet om wat er fout ging, maar om wat er ontbrak. Troost. Spiegeling. Veiligheid. Iemand die je hielp je emoties te reguleren. Als dat structureel ontbreekt, leert een kind zichzelf te dragen terwijl het daar neurologisch nog niet toe in staat is. Dat vertaalt zich later vaak in eetproblemen, dwang, controle, angst en moeite met hechting. Niet omdat je zwak bent, maar omdat deze strategieën ooit hielpen overleven.

Trauma ontdekken doe je niet door te zoeken naar bewijzen of herinneringen. Het zit in patronen. In hoe je je verhoudt tot nabijheid. In hoe je lichaam reageert op verbinding. In dat diepe, oude gevoel van eenzaamheid dat niet weggaat, ook niet als je rationeel weet dat je niet alleen bent. Dat gevoel is vaak ouder dan woorden.

Het is dus niet zo dat trauma alleen telt als er iets ergs is gebeurd. Het gaat erom of je zenuwstelsel zich veilig genoeg heeft kunnen ontwikkelen. Als dat niet zo was, kan het systeem later vast blijven zitten in waakzaamheid, controle of terugtrekking. Dat is geen keuze. Dat is biologie.

Belangrijk punt. Veel therapieën richten zich op symptomen zoals eten of dwang, zonder het onderliggende relationele tekort te adresseren. Dan voelt het alsof er aan je gedrag wordt gesleuteld, terwijl de kern ongemoeid blijft. Dat kan zelfs schadelijk zijn, omdat het je opnieuw het gevoel geeft dat je het verkeerd doet.

Herstel bij dit soort trauma draait niet om graven in het verleden, maar om nieuwe ervaringen van veilige verbinding in het hier en nu. Dat kost tijd. En het vraagt een relationele benadering, geen trucjes. Het feit dat jij deze vragen stelt, betekent dat je al aan het voelen bent waar het werkelijk over gaat.

Je hoeft jezelf niet te bewijzen dat je trauma hebt. Als het verhaal klopt in je lichaam, dan is dat genoeg.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.


Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 19 januari 2026

Gerelateerd

Meer over

gehechtheid
hechting
Trauma

Lees ook