Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hallo Jim,
Ik gebruik op dit moment 2,5 mg olanzapine omdat ik veel last had van agitatie. In overleg met mijn psychiater wil ik misschien esketamine proberen. Maar blijkbaar ben ik dan verplicht om een antidepressivum te gaan gebruiken, alleen heb ik daar geen goede ervaringen mee.
Werkt de esketamine beter door de antidepressiva, of moet je een antidepressivum erbij gebruiken omdat de verzekering dit verplicht?
Met vriendelijke groet,
A.
Hey A., dank voor je vraag!
Goede en scherpe vraag. Dit voelt voor veel mensen een beetje vreemd, dus je bent niet de enige. Kort gezegd, die antidepressiva bij esketamine is grotendeels een formele eis en geen harde biologische noodzaak.
Esketamine is geregistreerd voor “therapieresistente depressie” en in die registratie staat dat het gegeven wordt bovenop een antidepressivum. Dat komt uit de studies waarmee het middel is goedgekeurd. Zorgverzekeraars en instellingen volgen dat. Dus ja, het is vooral een voorwaarde vanuit richtlijnen en vergoeding.
Betekent dat dat esketamine niet werkt zonder antidepressivum? Nee, zo simpel is het niet. Esketamine heeft een ander werkingsmechanisme, via glutamaat en neuroplasticiteit, en werkt vaak vrij snel en onafhankelijk van klassieke antidepressiva. In de praktijk zie je dat het effect niet per se “beter” wordt door die antidepressiva.
Waarom dan toch combineren? Omdat we in de psychiatrie vaak binnen de lijntjes van onderzoek en registratie moeten blijven. Dat is systeemlogica, niet altijd persoonlijke logica.
Jouw punt is wel belangrijk. Jij hebt slechte ervaringen met antidepressiva. Dat moet serieus genomen worden. Want als je iets toevoegt waar je systeem niet goed op reageert, kan dat het geheel juist onrustiger maken.
Dus wat is hier wijs?
Ga het gesprek in als co-creator, niet als tegenstander. Zeg gewoon eerlijk dat je bereid bent esketamine te overwegen, maar dat je zorgen hebt over antidepressiva op basis van eerdere ervaringen. Vraag hoe strikt die eis in jouw situatie is en of er ruimte is voor maatwerk. Soms is er meer flexibiliteit dan je denkt, maar dat moet je samen uitzoeken.
En hou ook even de grote lijn vast. Medicatie is een hulpmiddel, geen oplossing op zich. Esketamine kan een soort “reset” of opening geven in je systeem, maar wat je daarna doet met die ruimte is minstens zo belangrijk. Daar zit vaak het echte herstel, in hoe je je leven en je gevoelswereld opnieuw organiseert.
Je zit nu op een lage dosis olanzapine voor agitatie. Dat laat zien dat je systeem gevoelig reageert. Dus elke toevoeging moet voorzichtig gebeuren. Niet te veel tegelijk veranderen, anders weet je niet meer wat wat doet.
Blijf dus kritisch, maar ook samenwerkend. Niet “ik wil dit niet”, maar “hoe maken we dit passend voor mijn systeem”.
Zoiets?
Hope this helps,
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
