Hulplijnen

Stuur een blog in

Tools

Onderwerpen

Series

Stichting PsychoseNet

Steun ons

Doe een donatie

Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Kan een psychose vanzelf uitdoven na verloop van tijd?

Vraag

Beste Jim,

Klopt het dat een niet-behandelde psychose of psychose voor langere tijd je hersenen aantast (zoals verlaging van een IQ)?

En kan een psychose vanzelf uitdoven na verloop van tijd?

Groetjes,

E.

Antwoord

Hey E., dank voor je vraag!

Kort antwoord. Nee, een psychose tast je hersenen niet aan op een manier die je IQ blijvend verlaagt. Dat idee leeft hardnekkig, maar klopt niet. Wat wel gebeurt is dat tijdens en na een psychose denken, concentratie en geheugen tijdelijk slechter kunnen werken. Dat voelt alsof je dommer bent geworden, maar het gaat om functioneren, niet om verlies van intelligentie.

Een psychose is een toestand van extreme mentale overbelasting. Slaapgebrek, stress, angst en overspoeling trekken energie weg uit cognitieve functies. Als de rust terugkomt, komen die functies meestal ook weer terug. Soms langzaam. Soms onvolledig. Dat verschilt per persoon en per context. Maar het is geen hersenbeschadiging zoals bij een beroerte of dementie.

Dan je tweede vraag. Ja, een psychose kan vanzelf uitdoven. Dat gebeurt vaker dan mensen denken. Zeker als stress afneemt, slaap verbetert en middelengebruik stopt. Veel psychotische episodes zijn tijdelijk en contextgebonden. Dat is ook de reden dat niet iedereen met een psychose levenslang klachten houdt.

Wel belangrijk. Dat iets kan uitdoven betekent niet dat je het moet negeren of romantiseren. Het is een signaal dat je grens is overschreden. Herstel gaat niet alleen over symptomen die verdwijnen, maar over leren wat jouw gevoeligheid triggert en hoe je daar voortaan anders mee omgaat.

Behandeling helpt vaak om het proces korter en minder heftig te maken, maar het idee dat een onbehandelde psychose automatisch blijvende schade veroorzaakt is te zwart-wit en maakt mensen onnodig bang.

Dus. Psychose is geen hersenverwoester. Het is uit de hand gelopen betekenisgeving onder druk. En ja, het kan weer tot rust komen, zeker als de omstandigheden veranderen.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.

Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 15 januari 2026

Gerelateerd

Meer over

Psychosegevoeligheid

Lees ook