Kunnen medicamenten voor Parkinson en bipolariteit elkaar versterken?

Antwoord

Beste I., dank voor je vraag!

Wat vervelend dat jullie hiertegenaan lopen. En goed dat jullie zelf zo alert zijn geweest.

Ik ga meteen helder zijn. Ja, wat jullie beschrijven kán. Ook al zegt een neuroloog dat het niet kan.

Levodopa/carbidopa verhoogt de beschikbaarheid van dopamine in het brein. Dat is precies de bedoeling bij Parkinson, waar een tekort aan dopamine speelt. Maar dopamine is ook een belangrijke speler bij manie. Te veel dopaminerge activiteit kan ontremming, minder slaap, verhoogde energie, impulsiviteit en uiteindelijk een manische ontregeling uitlokken.

Bij mensen met bipolaire stemmingsgevoeligheid is het dopaminesysteem vaak al kwetsbaarder. Dus wat bij de gemiddelde Parkinsonpatiënt geen probleem is, kan bij iemand met deze gevoeligheid wél een ontregeling triggeren.

Wat jullie beschrijven – bij elke ophoging meer slaapproblemen, meer drukte, en uiteindelijk een manische ontregeling – past klinisch heel goed bij een dopaminerge overprikkeling. Dat is geen fantasie. Dat is bekende farmacologie.

Dan jullie specifieke vraag. Doet levodopa de valproïnezuur “teniet”?

Niet in de zin dat het de spiegel direct verlaagt. Er is geen bekende directe farmacokinetische interactie waarbij levodopa de valproïnezuurspiegel omlaag duwt. Dat kun je overigens objectief laten controleren met een bloedspiegelbepaling.

Maar farmacodynamisch – dus wat de middelen doen in het brein – kunnen ze elkaar wel tegenwerken. Valproïnezuur werkt stemmingsstabiliserend en remmend op excitatie. Levodopa werkt activerend via dopamine. Je zou kunnen zeggen: het ene duwt op de rem, het andere op het gaspedaal.

Bij iemand zonder bipolaire kwetsbaarheid is dat meestal in balans. Bij iemand mét die kwetsbaarheid kan het gaspedaal harder doorwerken dan gewenst. Dus jullie observatie is logisch.

Wat nu belangrijk is, is niet in een welles-nietesdiscussie met de neuroloog blijven hangen. Maar constructief te onderhandelen. Bijvoorbeeld door te vragen om:

– een gezamenlijke afstemming tussen neuroloog en psychiater
– monitoring van slaap als vroege graadmeter
– eventueel lagere, langzamere titratie
– of heroverweging van dosering

Slaap is hier echt cruciaal. Bij bipolaire stemmingsgevoeligheid is slaapverstoring vaak de eerste dominosteen. Als levodopa de slaap ontregelt, dan kan dat indirect al een manische episode voeden.

Soms wordt bij dit soort combinaties ook gekozen voor extra stemmingsstabilisatie of aanpassing van het schema, maar dat moet echt in overleg. Polyfarmacie is geen kleine stap, dus daar moet je voorzichtig mee zijn.

Wat jullie goed hebben gedaan is vroeg ingrijpen. Dat voorkomt vaak opname. Dat betekent dat jullie signalen herkennen. Dat is goud waard.

Belangrijk punt. De uitspraak “dat kan niet” is medisch gezien te stellig. Er zijn wel degelijk beschrijvingen van levodopa-geïnduceerde manie of impulsstoornissen, ook zonder bipolaire voorgeschiedenis. Dus met bipolaire gevoeligheid is alertheid extra logisch.

Mijn advies is dus niet: stop abrupt. Maar wel: laat dit serieus multidisciplinair beoordelen. En laat de valproïnezuurspiegel controleren zodat jullie tenminste objectief weten of die stabiel is.

Dit is een reëel spanningsveld tussen twee kwetsbaarheden – Parkinson en bipolaire stemmingsgevoeligheid – die allebei hun eigen neurobiologische logica hebben.

Blijf kalm, blijf feitelijk, blijf bij de observaties. Dat is vaak overtuigender dan discussie over theorie.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie