Antwoord
Hey Anoniem, dank voor je vraag!
Je psychiater bedoelde iets wat op zich klopt, maar ’t was nogal ongelukkig geformuleerd. Zoals ze het zei klinkt het alsof jouw onzekerheid de schuld is van dat je ziek werd en zo werkt het niet.
Wat er wel zit is dit. Onzekerheid en verlegenheid horen bij een sterke sociale gevoeligheid. Je leest mensen scherp, je voelt haarfijn aan wat er in een ruimte hangt, je merkt de kleinste verschuiving in iemands gezicht. Dat is een talent. Alleen zit dat talent in precies dezelfde bedrading als de gevoeligheid: je bent voortdurend aan het scannen wat anderen van je vinden. En daar zit het bruggetje naar psychosegevoeligheid. Psychose is welbeschouwd betekenisgeving die uit de hand loopt. Wie constant scant en daarbij een strenge stem tegen zichzelf heeft, pikt sneller signalen op die er niet zijn. Collega kijkt weg, dus die vindt mij niks. Iemand fluistert, dus ’t gaat over mij. Bij stress en slecht slapen kan zo’n lijn doorschieten. Dat is een mechanisme, geen schuld.
En het werkt ook de andere kant op, precies zoals jij het zei. Psychotisch geweest zijn maakt je onzekerder, want je bent een keer je greep op de werklijkheid kwijtgeraakt en dan ga je jezelf wantrouwen. Geen eenrichtingsverkeer dus, eerder een cirkel waarin het elkaar versterkt.
Zit het in je karakter? Deels. Je profiel van gevoeligheden verandert weinig over de jaren. Wat wel verandert is hoe je je ertoe verhoudt en in wat voor omgeving je zit. Je schrijft zelf iets belangrijks: soms ben je onverwacht wel zeker en het hangt af van wie er tegenover je zit. Dan is het dus geen steen die in je zit, maar iets relationeels. De vraag wordt dan: bij wie, waar en wanneer werkt het wel? Daar zit meer bruikbare informatie in dan in de vraag waarom het er is.
Wat ik je op jouw leeftijd na al die therapie zou aanraden: stop met proberen het kwijt te raken. Je probeert het nu bijna 50 jaar en het is er nog. Ga in plaats daarvan de verlegenheid heel langzaam in het gezicht kijken. Elke week een klein sociaal experiment dat een tikje te spannend is, iemand aanspreken in de winkel, iets zeggen in een groep waar je normaal zwijgt, en dan blijven staan in de spanning tot die zakt. Hard werken, maar het is de enige route die echt iets verschuift. De onzekerheid gaat niet weg, ze is alleen niet meer de baas. En verlegenheid is voor een groot deel een lichaamsding: blozen, dichtklappen, bonkend hart. Lichaamsgericht werk, TRE, ACT of mindfulness leveren daar meestal meer op dan nog een ronde praten. Plus de saaie basis: slaap, bewegen, ritme, mensen om je heen.
Chapeau trouwens dat je zelf al bij ’twijfelen als kwaliteit’ bent uitgekomen. Dat is precies de goeie richting: niet de gevoeligheid ‘wegmaken’, wel je er anders toe verhouden.
Hope this helps en kijk vooral ook bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen.
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
- Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
- Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
- Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 6 augustus 2026
