Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Beste Jim,
Ik vraag me af in hoeverre een psychose en jeugdtrauma (combinatie) invloed kunnen hebben op je geheugen.
Kan het zijn dat je herinneringen over dingen die gebeurd zijn niet kloppen met de werkelijkheid, of anders zijn opgeslagen in je geheugen?
Hartelijke groet van een naaste.
Hey J., dank voor je vraag!
Ja, absoluut. Het geheugen werkt sowieso niet als een filmcamera die werkelijkheid objectief vastlegt. En bij de combinatie psychose en jeugdtrauma kan dat nog veel sterker gaan spelen.
Hoe zit dat? Ons geheugen is eigenlijk een soort permanente onderhandeling tussen wat er nu binnenkomt via de zintuigen en wat al in ons geheugen ligt aan oudere herinneringen. Daaruit ontstaat betekenis. Dat is bij iedereen zo. Maar emotie kleurt dat proces enorm. Hoe sterker de emotie, hoe sterker iets wordt opgeslagen en hoe meer die opslag de manier bepaalt waarop we later nieuwe dingen registreren en interpreteren. Bij iemand met vroeg trauma kan dat betekenen dat herinneringen fragmentarisch zijn opgeslagen, of juist hyperintens, óf dat er gaten zijn waar het lichaam de boel als ’t ware heeft uitgeschakeld om te overleven. Dissociatie noemen we dat. Tijd verliezen, het gevoel hebben dat dingen niet echt zijn, of dat een herinnering meer aanvoelt als die van iemand anders.
Bij psychosegevoeligheid komt er nog iets bij. In een psychotische toestand krijgt de top-down (de betekenisgeving vanuit eerdere herinneringen) onevenredig veel gewicht. De bottom-up (wat er feiteljik via de zintuigen binnenkomt) komt minder tot z’n recht. Dat betekent dat de inkleuring van wat er gebeurd is sterker dan normaal beïnvloed wordt door persoonlijke betekenissen en ook door angst, dreiging of bjizondere zingeving. Soms ontstaan of veranderen herinneringen zo, die later in rustiger water, niet helemaal blijken te kloppen met wat anderen zich herinneren. Geen liegen of aanstellen, gewoon hoe een gevoelig systeem onder druk werkelijkheid construeeert.
Wat dit voor jou als naaste lastig kan maken: hoe ga je om met een herinnering die voor de ander hyperecht is terwijl jij denkt: zo is het toch niet gegaan? Een werkbare grondhouding is dan: niet bevestigen, niet hard tegenspreken, wel erkennen dat ’t gevoel echt is en nieuwsgierig blijven naar wat de herinnering voor de persoon betekent. Bij goed traumawerk – vooral lichaamsgerichte vormen zoals TRE, CRM of sensorimotor – kan er trouwens veel verschuiven in hoe iemand zich verhoudt tot die herinneringen. Soms wordt het verhaal coherenter, soms blijven gaten gewoon gaten en dat mag ook.
Hope this helps,
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
