Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Beste Jim,
Ik vroeg me af of er een relatie is tussen gewichtsverlies en (bipolaire) depressie. Aangezien een bipolaire stoornis een ontregeling van de energiehuishouding impliceert.
Dus is het zo dat wanneer iemand in relatief korte tijd veel gewicht verliest, bijvoorbeeld vaker depressies krijgt?
Bedankt.
Beste L.,
Slimme vraag, en er zit zeker iets in. Bipolaire stemmingsgevoeligheid is voor een deel inderdaad een gevoeligheid in de systemen die je energie, je ritme, je slaap en je activiteit reguleren; die bandbreedte waarbinnen je normaal vanzelf op en neer beweegt is bij jou wat instabieler. Fors gewichtsverlies in korte tijd is een echte lichamelijke prikkel die aan die gevoeligheid kan trekken. Twee mechanismen: een energie- en voedingstekort raakt het brein direct, want dat draait op brandstof, en langdurig te weinig eten geeft ook bij mensen zonder stemmingsgevoeligheid somberheid, vermoeidheid en slechte concentratie. Daarbovenop gaat afvallen vaak samen met verstoorde eetmomenten, slaap en stress, en dat soort ritmeverstoring is op zichzelf al een bekende destabilisator bij bipolariteit. Dus ja, de kans dat je vaker in een depressie zakt kan toenemen.
Twee kanttekeningen die wel belangrijk zijn. Eerst de richting van oorzaak en gevolg: gewichtsverlies is ook een kernsymptoom van depressie zelf, minder eetlust hoort erbij. Het kan dus net zo goed zijn dat de depressie het afvallen veroorzaakt in plaats van andersom; dat is de moeitte waard om uit te pluizen. En dan de medicatie, die is hier echt relevant: bij flinke gewichtsverandering kan je lichaam je medicatie anders verwerken. Vooral bij depakine kan de bloedspiegel verschuiven, en dat kan de stabiliteit die je overeind houdt verstoren en meer bijwerkingen geven. Laat dus je depakine-spiegel prikken als je snel afvalt. En let op: fluoxetine kan zelf de eetlust dempen, dus een deel van ’t gewichtsverlies komt misschien gewoon van je eigen medicatie. Onverklaard fors afvallen is sowieso iets om lichamelijk te laten nakijken, met name de schildklier, want die stuurt zowel je gewicht als je stemming aan.
Praktisch: bij stemmingsgevoeligheid zijn ritme en voldoende brandstof geen bijzaak maar hoofdzaak. Regelmatige maaltijden, niet te weinig eten, een vast slaap-waakritme, bewegen, matig met alcohol. Is het afvallen bewust dieet, doe het dan rustig en houd je stemming goed in de gaten; snel en streng minderen is precies zo’n destabiliserende prikkel die je met jouw gevoeligheid liever vermijdt. Hou het samen met je behandelaar goed in de gaten.
Hope this helps en kijk vooral ook bij de informatie hieronder. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
