Main content

Toen ik in contact kwam met Soteria Nederland werd mij al snel duidelijk dat er één fenomeen ruimschoots aanwezig is onder de mensen die met schizofrenie of psychosegevoeligheid in aanraking komen. Dit fenomeen heet emotie. 

Persoonlijk ervaringsverhaal

Mijn persoonlijke ervaringsverhaal is er één van verdrongen emoties. Ze mochten er niet zijn, er werd niet over gepraat in ons gezin.

Als emoties er niet mogen zijn worden ze verdrongen, soms zover dat ze een eigen leven gaan leiden. Mijn vader en mijn moeder kwamen ook uit gezinnen waarin emoties werden verdrongen. Ze zijn in die zin dus niet schuldig, maar maken deel uit van generaties waarin emoties verboden waren.

Grensoverschrijdingen

Kinderen zijn gericht op overleven. Bovendien zijn ze hierin afhankelijk van hun ouders. Kinderen hebben grenzen nodig waarbinnen ze veilig kunnen opgroeien. Worden deze grenzen niet gerespecteerd, dan praat je over grensoverschrijdingen. Deze kunnen zich afspelen op emotioneel niveau, op fysiek niveau, op seksueel niveau en op spiritueel niveau. Of combinaties hiervan.

Veilige grenzen betekent opgroeien in een veilig gezin met voldoende en oprechte aandacht voor het kind. Zo ontwikkelt het kind een gezond zelfgevoel en eigen grenzen. Geen veilige grenzen betekent weinig zelfgevoel, dus angst. Het lichaam wordt geheel of ten dele ontkend want daar zetelt de pijn.

Geen contact met eigen lijf

Het lichaam slaat pijn, woede en verdriet op in de vorm van spierspanning. Als het te pijnlijk is hiermee in contact te zijn wordt het gevoelscontact met het lichaam afgesneden. Er is dan alleen een hoofd dat waarneemt, reageert en verhalen maakt…

Bovendien ontwikkelt het kind overlevingsstrategieën. Het kind vult de leegtes op die de ouders laten liggen. Bij een afwezige vader is de kans groot dat één kind de plaats van de vader inneemt. Hij geeft zijn moeder dan de liefde die eigenlijk van de vader afkomstig zou moeten zijn, natuurlijk een veel te zware taak. Je kunt zeggen dat er dan verwarring is tussen de generaties.

Emoties en gevoel

Eerst even iets over het onderscheid tussen emoties en gevoelens. Deze worden nogal eens verward. Gevoelens zijn oorspronkelijk en staan in verbinding met ons lichaam. Emoties zijn afgeleiden hiervan en staan in verbinding met ons hoofd. Emoties zijn hard en moeilijk toegankelijk, het zijn als het ware versteende gevoelens. Maar als emoties worden aangeraakt en ze mogen er zijn, dan kunnen ze zich ontladen en zich weer in verbinding stellen met het oorspronkelijke gevoel waaruit ze zijn ontstaan. Je kunt stellen dat emoties verdrongen gevoelens zijn.

Emoties zijn zichtbaar, in die zin dat ze aan de oppervlakte komen in een hevige gedaante. Ze zijn ook voelbaar in de vorm van spierspanning. Boos is bijvoorbeeld niet gewoon boos maar gigantisch boos. De boosheid staat niet in verhouding tot het voorval maar staat vooral in relatie tot andere, onverwerkte boosheid.

Bij verdrongen emoties is er sprake van een dubbele ontkenning. Eerst wordt het oorspronkelijke gevoel verdrongen en dan ook nog de emotie die eraan gelinkt is.

Familiesysteem

Verdrongen emoties in het familiesysteem vormen geheimen. Kinderen voelen deze geheimen intuïtief aan, maar omdat geheimen nou eenmaal geheim dienen te zijn mag er niet over gepraat worden. Het kind krijgt dus dubbele boodschappen. De eerste boodschap is intuïtief en de tweede boodschap is de ontkenning van deze intuïtie door anderen.

Geheimen in families kunnen ook afkomstig zijn uit vorige generaties.

Het zwarte schaap

Als een lid van het gezin wordt opgenomen is het volgens mij van het grootste belang om te kijken naar het hele gezin. Mijn opname was halverwege de jaren tachtig. Er werd niet of weinig aandacht besteed aan al die emoties die er niet mochten zijn. Op deze wijze werd ik nog verder geïsoleerd. Volgens mij moet het duidelijk genoeg zijn geweest dat er in ons gezin veel aan de hand was, maar dit werd onvoldoende gelinkt aan mijn psychosegevoeligheid.

Nogmaals; mijn ouders waren hieraan niet schuldig maar waren deel van een groter geheel waarbinnen emoties werden verdrongen.

Toen ik met één van de verpleegkundigen een gesprek had tijdens mijn opname maakte hij de vergelijking van een fabriek en het product dat eruit komt. Als de fabriek niet goed werkt zal het product ook niet goed zijn. Zo was het nog nooit tegen mij gezegd. Er was altijd gezegd dat er met mij iets niet goed was.

Als er in een vroeg stadium van mijn opname dingen waren uitgesproken, dan was de kans groot geweest dat mijn opname veel korter geweest zou zijn. Veel verdrongen emoties zouden waarschijnlijk aan de oppervlakte zijn gekomen en herleid zijn tot gevoelens waaruit ze zijn ontstaan. Een open dialoog met alle leden van ons gezin zou voor mijn gevoel wonderen verricht hebben, niet alleen voor mij maar ook voor ons allemaal.

Dit wens ik iedereen die wordt opgenomen toe.


Geert Zomer is analytisch tekentherapeut en eigenaar Zomer Praktijk, dichter, kunstenaar en ervaringsdeskundige. Geert schreef vier dichtbundels waarvan Binnenman onlangs verscheen.

Meer blogs over psychosegevoeligheid en familiebanden:

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Hoi Geert,

    Mooi om je ook hier weer tegen te komen! Herkenbare dynamieken beschrijf je en wat hoopvol dat werkwijzen zoals Open Dialoge (Peer supported Open Dialogue) hiertegenwoordig goed op aansluiten. In Nederland staat het nog in de kinderschoenen, toch zal je laatste zin uitkomen. In de toekomst geloof ik dat we veel meer op deze manier met elkaar gaan samenwerken. Hartelijke groet Jeroen

  2. Wat Wilhelmina zegt herken ik: vooral het wegvallen van zorgtaken. Het verpleegkundige beroep had veel te veel van mijn identiteit overgenomen. De basis er onder was blijkbaar vrij zwak, en uit dit beroep haalde ik mijn kracht en status. Toen dat wegviel was ik ook weg en viel het kaartenhuis in elkaar. Zorgen voor anderen vind ik iets heel moois, maar mijn persoonlijke ervaring is dat het tot slecht voor jezelf zorgen kan leiden, en het onderliggende motief van het zorgen voor anderen wel eens egocentrischer kan zijn dan je voor jezelf wil toegeven, want je wilt op die manier van jezelf houden. Op zich niet erg, maar wel als het de overhand krijgt op de compassie voor anderen op een gegeven moment. Dan klopt het verhaal niet meer. Bleken er eigenlijk tot dan toe mezelf onbekende processen onder te zitten. Dus nu eerst ik zelf, omdat ik dan juist op een werkelijkere basis er voor mijn directe omgeving kan zijn. Zolang ik maar niemand schaad, dat probeer ik ten alle tijde als kernwaarde overeind te houden hoewel een mens niet altijd weet hoe zijn gedrag doorwerkt op anderen, kan onbedoeld of onbewust soms toch schadelijk zijn.

  3. Ook voor mij pijnlijkhekenbaar! Nog steeds worstel ik, met hulp om me dat gelukkigwel! Voor enkel mezelf leven, zo,n enorme opgaaf! Suiciëde poging gedaan, nu 2 jaar geleden ondanks mijn eigen verleden, als kind zijnde van lang leven in stand kunnen houden daardoor! Toen er te veel om me heen weg veel, vooral zorgtaken kwam ik mezelf pas echt tegen. Nu vaak het gevoel opgejaagd te worden, omdat” we “moeten”, participeren”! Doet me geen goed,het heeft de neiging me te drijven tot opnieuw een poging! Had echt gedacht dat het me zou lukken,alles wat dat betreft goed geregeld! Wat was het vreselijk om de lieve mensen om me heen( die ik wel heb) weer onder ogen te komen! Ze zijn gebleven, ook wel wat verloren helaas! Zoveel mensen nog die het niet kunnen bevatten, die niet weten hoe ze er mee om moeten gaan en het daadoor uit de weg gaan. Voor mij Hèèl pijnlijk al snap ik het wel. Het verhaal raakt me juist door de her en erkenning. Dank je wel daarvoor! Stukje van me afgetikt daadoor. Liefs Wilhelmina?

  4. Een volledig herkenbaar verhaal. Zo is mijn leven ook begonnen, met toestanden die ik al vroeg voelde maar niet kon plaatsen als kind. Totdat ik achter een bedrog kwam van een ouder wat ik gelijk inslikte en altijd verzwegen heb. Aanpassen, mooi weer spelen, aanvallen en terugtrekken, maar altijd doorgaan door het in aanvang door de ouder ambitie aangestuurde leven totdat na allerlei nieuwe narigheid het hele zaakje( ik dus) in elkaar storte. Fouten van mezelf, fouten van anderen, onduidelijke ‘schuld'(rotwoord) vragen. Herstart en levensopbouw na psychiatrie, waarbij ik me nu nog vaak afvraag wat dat bevorderend of juist belemmerend heeft gewerkt, en helaas blijvende moeite met emotie en gevoelsherkenning, dus zelfherkenning, dus normaal contact met anderen, en veel afhankelijkheid van compensatiesystemen in mezelf, ratio, verbaal,iq enz. Wat soms werkt maar vaak juist niet en heel vervelend voor anderen kan zijn omdat ik hen dan niet op tijd aanvoel. Dan komen er nieuwe problemen. Wordt me hier steeds bewuster van, soms komen oude emoties naar boven, het is uit geen enkel boekje of theorie te leren merk ik nu, en gaat maar heel geleidelijk allemaal. Ik heb gelukkig nog wat steunpunten. En wat basis in oude ervaring en zelfdiscipline. Ik kan me voorstellen als dat er niet is en je alles zelf uit moet zoeken dat dat een onmogelijke opgave kan zijn. Het moet toch wel zo zijn dat een maatschappelijk vangnet voor iedereen overeind blijft die dreigt om te vallen. Ik ben ook voor eigen kracht en zo, zo probeer ik me ook altijd op te stellen maar dat is soms toch veel stoerder dan de eigen onderliggende werkelijkheid. Het wordt wel overal verwacht in Nederland. Prima, als de hulp er dan is om mensen daarheen te helpen. Niet prima als daar niet functionele schaamte en schuld bij je wordt ingebracht die ook niet meer in verhouding staat tot wat je blijkbaar allemaal zo ‘ verkeerd’ hebt gedaan. Want dat zeiden je ouders ook altijd al tegen je.

  5. Wat een mooi verhelderend verhaal. Ik ben onbewust na mijn psychose ook op zoek gegaan naar mijn potentie en levenspad. Dat bleek expressie en openheid te zijn. Door het weer durven toelaten v emoties en ze kunnen voelen, komen er zoveel nieuwe woorden en beelden en verbindingen daartussen tot stand. Dat voelt als een heel creatief ontwikkelingsproces. Uitdagend, spannend en totaal vervullend. Ik hoop jouw bundel binnenkort te kunnen lezen.

  6. Zo ontzettend herkenbaar. Ik loop al 8 jaar met spierspanning. Ben 2 maal opgenomen geweest en geen psycholoog die wist wat het was. Ik ben inderdaad ook het zwarte schaap en de intelligentste. Als ik aangaf dat het te maken had met verdrongen emoties dan was dit niet zo. Ik weet nu even niet meer waar ik het moet zoeken. Het lezen van dit geeft ook mij de bevestiging dat ik niet gek ben. Dank je wel.

  7. Hallo Geert,

    Het is alsof ik het verhaal van mijzelf lees. Of dat van mijn moeder of broer. Dank je wel voor je heldere verhaal. Ik kan mij er vanuit eigen ervaring helemaal in vinden. Ik heb zelf heel veel gehad aan familie opstelling om inzichten te krijgen in deze ingewikkelde materie. Ook heeft het mij geholpen in de verwerking. Ook hierbij geldt wat mij betreft, iedereen heeft een verhaal en dat verhaal doet er toe. Daar zouden we gelijk naar moeten vragen en luisteren. Het scheelt veel ellende.

    Groeten Nanette

  8. ik zou hier wel eens verder over willen praten….ik snap wat je bedoelt, maar ik zie niet de relatie tussen psychosegevoeligheid-familie-emoties…..

    1. Katja, ja ik wil daar graag met je van gedachten over wisselen. In mijn volgende blog zal ik trouwens nader op deze materie ingaan. Wellicht dat de zaken meer duidelijk worden …

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *