Main content

Op mijn twintigste word ik psychotisch. Kort voor het zover is, zeg ik tegen mezelf: ik moet zorgen dat ik niet gek word. Als dat gebeurt dan zal ik het niet over kunnen brengen, want dan zullen mensen me niet serieus nemen.

Wat zou ik dan over willen brengen?

Ik heb filosofische gedachten

Ik vind ze boeiend en prettig. Ik zou ze best over willen brengen, willen delen. Maar ik heb er ook last van. De last zit ‘m in het feit dat ik er moeilijk mee kan stoppen. En stoppen vind ik nodig omdat zulk denken me veel energie kost. Ik zou goed moeten eten en slapen, maar dat lukt nou net niet.

Stoppen met denken, met filosoferen lukt niet

Helaas ik verlies de strijd. Ik krijg zes psychoses in zeven jaar tijd en evenzoveel opnames in de inrichting. Ik word een draaideurpatiënt en ben op weg chronisch te worden. Maar dat wil ik niet!

‘Help mij het zelf te doen’ is een uitspraak van de kinderpsychiater Maria Montessori. Ik vind dat het stukje ‘help mij’ tijdens mijn opnames ontbreekt en neem een besluit.

Ik besluit om het zelf te gaan doen

De eerste opgave die ik stel is: buiten de inrichting blijven. Dat wordt mijn eerste en hoogste doel. En tot op heden is dat gelukt, hoewel er momenten zijn geweest dat het kantje boord was, zeker in het begin.

De eerste paar jaar buiten de inrichting bestaat mijn zelf-therapie uit lezen. Ik lees boeken, gedichten en spreuken en vind daarin alles wat ik nodig heb zoals: troost, moed, begrip en hulp. Ik lees in een oud boek dat er een psychotische grondstemming bestaat.

Voor mezelf kies ik daar drie kenmerken uit:

– Herkenning van het essentiële

– Toeval

– Symboolbewustzijn

Met die drie kenmerken ga ik aan de gang. De psychiaters in dat oude boek zien die kenmerken negatief en als ziekte-symptomen. Ik wil er de positieve kant van verduidelijken.

Ik lees G.B. Shaw. Op de achterflap van Een kaffermeisje op zoek naar god staat:

God is om en bij je, en daar ook altijd geweest, maar in zijn genade heeft hij zich niet aan je geopenbaard opdat een te grote kennis van hem je niet gek zou maken. Leg een tuintje voor jezelf aan, spit en plant en wied en snoei, en wees blij als hij je telkens even op je schouder tikt als je het verkeerd doet, en je werk zegent als je het goed hebt gedaan.

Ik dacht: ik werd wel gek, maar Bernard Shaw begrijpt het. En dat is troost

Augustus vorig jaar las ik een interview met Wouter Kusters. Hij durft wat ik nooit durfde. Hij maakt bespreekbaar:

Pas als je uit de psychose komt, zegt Kusters, komen de vragen. ‘Wat is dit nou allemaal? Wat was waar, wat was niet waar? Heb ik werkelijk het goddelijke, heb ik God gezien? De psychiatrie antwoordt dan: het was flauwekul, je moet je niet bezighouden met spiritualiteit of met de dingen aan gene zijde. Ik zeg in dit boek: nee, de psychose was geen flauwekul.’

Mijn eerste psychose vind ik de meest wezenlijke

Jaren later lees ik:

“Nooit zal ik die nacht vergeten waarin de sluier die mijn eigen ongelovigheid aan mijn oog onttrok, werd weggerukt. “ – William James, psycholoog/filosoof

Ik ben niet godsdienstig opgevoed en in mijn omgeving ging en gaat er niemand naar de kerk. Toch krijg ik tijdens mijn psychose religieuze ervaringen. Via boeken ben ik me in religie gaan verdiepen.

Nadat ik begreep dat er mystieke psychoten en psychotische mystici zijn, ben ik gaan geloven in mystiek. Ik las: mystiek is angstaanjagend voor degene die het probeert in te passen in een ontoereikend geloofssysteem. En ook: een mysticus weet dat wat niet zijn kan, toch bestaat.

Op het grensvlak psychose en niet-psychose raak ik verbijsterd. Op diezelfde grens is er voor mij: god bestaat en god bestaat niet. Iets kan tegelijkertijd waar en onwaar zijn. Nietwaar?!
Ik vind van wel.


Marijke Thierry is gepensioneerd ervaringsdeskundige en maatschappelijk werkster.

Lees ook:

  • Filosofie van de waanzin – Wouter Kusters
  • Geloof, de kerk en psychose – Een persoonlijke geloofservaring
  • Mijn psychoses: leven zonder filter in een magische realiteit
  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Ik vind dit wat je schrijft heel herkenbaar. Zelf ben ik 3 en half jaar in psychose en wanen geweest, maar wel met verlichtingservaringen diemij deden ontwaken uit het leven dat ik tot dan toe leefde. Ik had Godervaringen en zag dit in ieder mens, ieder een Jezus of een Boeddha! Ik zag de eenheid in de wereld en hoe we door onze conditioneringen allen onze diepste oerangsten dragen, ook ik moest daar doorheen met heel nare stemmen. Ik heb dit ervaren als een heel langdurige existentiele crisis, die mij uiteindelijk anders naar de wereld en de mens deed kijken! Met meer liefde en begrip. Ook het zelf was niet meer wat het geweest was en ik ben een groot deel van mijn oordelen verloren. Ik ben nu bezig mijn ervaringen te schrijven, terug te kijken. Ik voel mij in tegenstelling tot vele anderen met psychosen bevoorrecht dat ik dit avontuur heb mee mogen maken en dat ik er zoveel van geleerd heb en nee, psychotische belevingen zijn voor mij geen gekte, maar raadselen en mystieke ervaringen vanuit de diepte van je ziel, al je angst en achterdocht wordt naar boven gehaald om te helen. Psychose heeft een boodschap die je kan leren begrijpen over jezelf en je wereldbeeld. Hoe mooi sommige ervaringen ook waren, er was ook het grote verlies, de diepe eenzaamheid en verschrikkelijke angsten. Daar moest ik doorheen, het heeft me vooral achteraf veel over mijzelf verteld en door mijn vele Goddelijke bewustzijnservaringen kon ik midden door alles heen toch een helderheid bewaren, een geschenk, want dat wij allen als een verbonden zijn en niet afgescheiden staat voor mij als een paal boven water.

  2. Kan me voorstellen dat het geloof in god of een hogere macht als een veilig dak boven je hoofd voelt wat een mens in nood goed kan gebruiken. Nood leert bidden zeggen ze. Zodra je je ratio inschakelt kan je de gedachte ook snel op de helling zetten, omdat veel mensen in nood toch niet gered worden door god. Dit is geen troostende gedachte. Zelf zou ik liever eerst zien dat er een basis ligt onder eenieder in zichzelf en in de leefomgeving en maatschappij zodat dat overmatig leed er niet was en/ of iedereen zich veilig genoeg voelde omdat er altijd ruimschoots hulp en troost van mensen en maatschappij was. Meer een beetje humanistisch eigenlijk. Dan hebben we dat in elk geval al beter voor mekaar, even er van uitgaande dat we op zekerheden van boven misschien toch niet kunnen rekenen of dat we dat toch echt nooit zullen kunnen doorgronden. Als geloof echter dient als middel voor sociale samenhang en bepaalde waarden lijkt het me prima. Mits er voldoende ruimte is voor andere meningen. Alle te strikte meningen leiden anders tot tweespalt met andersdenkenden. En aan een discussie over geloof kom je volgens nog minder uit dan aan bv nature nurture debat. Als iets maar werkt, voor het individu of de groep is het op zich ok, mits andersdenkenden hierbinnen ook hun ruimte mogen innemen.

  3. Hoi, ik herken zoveel in wat ik zojuist gelezen heb, vooral het punt dat je aan niemand mag laten zien wat je zelf ziet en hebt mee gemaakt, omdat ze anders de gedachten die zo waar zijn onwaar willen maken.

    Na een aantal nachten van weinig tot geen slaap, kwam er opeens binnen, wanneer iemand sprak kon ik te goed luisteren. Ik wist wat mensen dachten. Daarna ging mijn gedachten in de 6e versnelling en keek ik door de ogen van god. Ik zag het onbalans in de wereld, het verdriet. Ik wist de oplossing voor alles, maar uiten kon ik het niet. Ik heb “god” gesmeekt weer mens te zijn, het is zo bijzonder om “god” te zijn, maar het gaat gepaard met kwellingen en pijn.

    Ik ben gediagnostiseerd met een bipolaire stoornis, maar ik wil nu niemand die mij verteld wat echt is.

    Hoop dat ik mijzelf bij elkaar kan houden. Dit artikel doet mij goed

  4. Dag Marijke. Ik las een aangrijpend verhaal van jou maar ook van anderen. ik ken jou nog van de tijd dat je ook met astrologie bezig was. Je hebt mij o.a. verteld over de paskamermoord vanuit jouw astrologische overtuigingen. Je bleek het aan het rechte eind te hebben. Ik wil heel graag contact met jou. Wil je mij berichten s.v.p.?

    Gr. Kees

  5. Beste Jef,

    Ik hoop dat het met u zoon inmiddels beter gaat!
    Een Psychose is heel heftig voor de gene zelf en de omgeving, maar daar vertel ik niks nieuws mee.
    Ik heb zelf ook 2 psychoses gehad. Ik herken op deze site het een en ander wel.
    Voor die vriendin heb ik zo snel geen verklaring voor, maar dat ´´mishandelen´´ is niet persoonlijk.
    In mijn psychose zag ik niet het zelfde, maar wel ook zo iets over familie maar ik dacht toen meer in vorige levens. Praten is denk ik wel fijn, dat doe ik te weinig, het is een gevoelig onderwerp misschien schaamt u zoon er nu ook over en willen jullie er niet meer over hebben. Mijn eerste psychose was in 2008 en de tweede in 2015, ik wil nu het traject in van verwerking en het bespreekbaar maken, dit is mijn eerste stap.

  6. Goed dat je je verschijnselen (h)erkende. Mooi. In de zoektocht om mijn psychose(s) te begrijpen, las ik o.a. Oosterse denkers. Een spreuk van Tagore: “In het donker verschijnt het Ene als eenvormigheid; in het licht verschijnt het Ene als menigvuldigheid.” En dan de Oosterse groet: namasté. Uit het Sanskriet vertaald zou dat ongeveer betekenen ‘ik groet het goddelijke in jou’. Bij deze.

  7. mooi stuk Marijke, en ook wel herkenbaar. Dat gedeelte over de schrijver Bernard Shaw vond ik ook mooi: God openbaart zich niet volledig om ons niet gek te laten worden….

  8. Na 3 opnames en twee psychoses al sinds 2007 weer up and running! Zit op dagelijkse medicatie met weinig bijwerkingen….Ook ik heb me verdiept in de studie vd bijbel en leerde ik beter omgaan met mezelf en mijn stemmen. Van irriterend en boos veranderde de stemmen naar behulpzaam, vrolijk maar ook zeker vriendlijk en alert voor mogelijke problemen. Ik heb ermee leren leven en dat kunnen anderen ook zeker leren!

  9. Leuke en informatieve site, zeker waard op te delen met anderen om zo het stigma te doorbreken en de toekomst er rooskleurig uit te laten zien voor de patiënten en omgeving. Tevens een motivatie om zelf te herstellen (ik heb meerdere psychoses meegemaakt en ik wil in de toekomst geneeskunde studeren), ook leuk en hoopvol om te lezen dat er professionals en ervaringsdeskundige zijn die buiten de box denken. Dit geeft enorm veel hoop, want een psychose en opname kan behoorlijk veel indruk achter laten en dit geeft motivatie tot herstel en, zoals ik al zei, creëert hoop. En dat is toch heel belangrijk, vind ik.

    Bedankt aan alle mensen die deze site hebben gemaakt en onderhouden.

    1. Dank voor je reactie Nicolas, fijn te horen. Mocht je zelf iets over jouw ervaringen willen delen, dan is dat in de vorm van een gastblog altijd welkom!
      Hartelijk groet, Anne

  10. mijn zoon heeft psyhose maar volgens hem is er niks hij heeft allemaal rare gedachten god heeft tegen hem gesproken hij heeft een denkbeeldige vriendin op facebook en denkt dat hij thuis serieus is mishandeld
    gaan die gedachten weg na behandeling en gaat men dan beseffen dat het allemaal niwaar was zeker die mishandeling want dat is ook erg voor ons

    1. Mijn ervaring is dat je bij een eerste psychose alles ervaart alsof het echt is en bij een volgende keer (wat je niet hoopt natuurlijk) al minder, je kunt het dan al veel meer relativeren.
      Ook achteraf kunnen ervaringen nog zo intens op je doorwerken dat je moeite hebt om te beseffen dat het niet echt was, er moet ook wat tijd overheen gaan, dan worden de herinneringen minder intens.
      In iedere ervaring zit een gedeelte waarheid, van degene die het ervaart. Het gedeelte over mishandeling zou ik zelf daarom met hem bespreken als je zoon beter is (=uit de psychose). Om dit soort dingen te bespreken moet je je dan wel als een heel groot mens opstellen en niet je eigen ego voorop zetten.

  11. Er is oorlog omdat je veilig wilt zijn. Dat zijn woorden van o.a de mysticus Krishnamurti. OK, er zijn mensen die onzekerheid compenseren met religie. Persoonlijk vind ik het goed om onzeker te durven zijn.

  12. In mijn overtuiging is religie slechts een compensatie van het onzekere. De behoefte aan religie is het verlangen naar de ultieme veiligheid. Een bedreiging van die veiligheid maakt agressief. Zie de voorbeelden on de wereld.

    1. Ja Jan daar heb je zeker wel een punt.
      Maar ook niet…..
      Rationaliteit en wetenschap dienen namelijk het zelfde belang. Of je nu in een god daarbuiten gelooft, of in een boek zoals bv de DSM. Al die zaken gaan mensen niet naar binnen brengen, daar waar verandering echt kan plaats vinden.

  13. prachtig Marijke, beleven en ervaren, meerdere interpretaties ervan naast elkaar open houden, deze houding heeft mij ook altijd troost en inspiratie gegeven. Ik zal het daarom ook blijven doen. Bedankt dat je met jouw blog het licht laat schijnen op deze aspecten van psychose….

  14. Hoi Marijke,
    Dankjewel, ik vind jou zin over mystieke psychoten en andersom. Erg krachtig! Het klopt namelijk ook! Er zijn veel overeenkomsten, maar ook verschillen, tussen deze twee ervaringen. Het is de kunst om dat te kunnen onderscheiden. Zowel door psychiaters of therapeuten, maar ook door geestelijken die zich hier mee bezig houden. Een numineuze ervaring wordt dit volgens mij ook wel genoemd. Godsdienst of spiritualiteit mag zich wat mij betreft iets meer gaan mengen met de geesteswetenschap.
    We zijn immers niet alleen ons brein, de aandacht voor de beleving van mensen mag iets meer aandacht krijgen, althans zo beleef ik dat:-)

  15. Ik herken ervaringen van mijzelf in jouw tekst. Ik ben al jong gaan zoeken naar antwoorden en heb de afgelopen jaren veel gelezen over zingeving, zelfontwikkeling. Het was lastig was lastig voor mij om niet te verdwalen tussen de waarheid en de waan, de kaf en het koren. Maar ik ontkwam er niet aan en ben een aantal keren flink onderuit gegaan en scheerde langs de randen van mijn bestaan.
    Ik ben er inmiddels van overtuigd dat psychose zeker geen flauwekul zijn. Ik blij met Wouter Kusters de zaken die hij rond psychose en psychosebeleving beschrijft en bespreekt. Waar ik mij over verbaas is dat in alle tijden ervaringen zijn opgedaan met mystieke ervaringen. Er zijn zoveel wijze mooie oude en nieuwe teksten te vinden waar je stukjes van jouw zelf in terug kunt vinden. Maar voordat je daar een beetje je weg in hebt gevonden……. pffff. Waarom leren we dit niet gewoon op school of thuis. Als je geluk hebt en nieuwsgierig en eigenwijs genoeg bent kom je wel op gang. Ik denk dat het verdwalen en het ‘angstaanjagende’, onderdeel is van dit proces. Het ervaren van de diepte maakt dat je de hoogte meer op waarde kunt schatten. Om tijdig kennis rond dit soort zaken op te doen hangt het er natuurlijk vanaf waar je wordt geboren en waar je opgroeit. Het niet vinden van de juiste mensen en de juiste teksten kost sommigen hun leven en levensgeluk omdat hun geest onderweg gebroken raakt. Het is lastig het zoeken en vinden in deze maatschappij vol van oppervlakkigheid. Ik geloof dat er een weg is en dat veel mensen elkaar willen dragen en de weg willen wijzen. En niemand heeft gezegd dat dat een makkelijke weg is, dus verwacht dat ook niet. Zonder dat je kerkelijk of religieus hoeft te zijn kunnen teksten van mystieke, religieuze en niet-religieuze oorsprong je helpen thuis te komen bij jezelf. En als je geen lezer bent, kun je het zoeken in films, muziek, kunst, gesprekken door ontmoetingen. Iemand noemde het woord ‘grace’……..als een ervaring. Dat vraagt misschien een aparte column maar die ervaring gun ik ons allemaal.

  16. Mooi. Ik heb ook alles gelezen zo’n beetje en geweten vanaf de eerste psychose dat er mooie boodschappen of lessen in zitten, naast de paranoia. Ik heb het geluk maar bij 3 van mn 8 psychoses opgenomen te zijn geweest. De laatste was toen ik 42 was, en ik wist meteen dat het de laatste was, heb me laten opnemen in een antroposofische kliniek ( niet uit overtuiging maar omdat dat qua afstand en sfeer de beste optie was in 2007) en inderdaad geen psychoses meer gehad. Wel depressies, van mn 17e tot een week geleden. Maar ook deze zijn ‘lessen’ zoals ik het graag noem. Ik heb veel geleerd van Moeten maakt gek, Identiteit v P. Verhaeghe en over de open dialoque methode. Laat niemand je wijs maken dat diagnoses levenslang gelden. Ook niet dat bijwerkingen na stoppen nooit meer overgaan. (Mijn schildklier was 8 jaar na stoppen met lithium dat ik 1,5 jaar slikte, volledig hersteld.) Ook niet dat seroquel onschuldig is, ik slikte 25 mg 4 jaar en het duurde meer dan een jaar voor ik weer op eigen kracht kon slapen. En dromen herinneren was toen ook weer terug., gelukkig. Een deel van mijn psychose verhalen deel ik met anderen, dat werkt herstellend voor iedereen. Een deel is te persoonlijk om te vertellen, voor de privacy van mijn zonen en andere familie. Be Well, Friend

  17. Wat een bijzondere ervaring! en prachtig ook. Het verhaal van Marijke is voor mij heel herkenbaar, ik heb ook een psychose/religieuze ervaring gehad. Dat is nu alweer 36 jaar geleden maar het blijft de meest indrukwekkende ervaring uit mijn leven. Het heeft mij ook veranderd, ik was daarvoor erg op zoek naar mezelf. Ik ben er evenwichtiger en zelfverzekerder door geworden.

  18. Voor Oma

    Mijn oma was in mijn kindertijd een belangrijk onderdeel van mijn dagstructuur. Iedere dag gingen mijn zusje en ik tussen de middag , als we van school naar huis liepen een snoepje halen, uit het met bloemetjes geverfde snoeptrommeltje bij oma. Oma was een rustpunt een soort van onvoorwaardelijke oermoederfiguur die je ook wel terug vind in de mythologie. Net als mijn moeder, alleen oma had rust, moeders moest werken, oma niet.

    Jaren later , toen ik al op kamers zat en druk met studeren bezig was. Lag oma op haar sterfbed, ze was al een tijd ziek en in de laatste fase werd de morfine verhoogd om de pijn te bestrijden.
    De vooravond voor ze stierf zat ik alleen met haar in huis. We zeiden niet zo veel, het was stil en er was berusting. Na ongeveer een half uurtje zo met elkaar te zijn hoor ik in de stille woonkamer een prachtig engelen koor kyrië eleison zingen….
    Ik dacht wat is dit?
    In die tijd was ik zelf helemaal niet bezig met christelijke zaken, sterker nog , ik had er iets op tegen….
    Maar deze ervaring raakte me zo ,dat ik wilde weten, wat betekend dit. De dag erop ging ik naar een cd winkel met de vraag of kyrië eleison een bestaand nummer was, tja wist ik veel…..
    Toen ik met een koptelefoon op met het cd-boekje in mijn hand zat te luisteren kreeg ik kippevel.
    Ik kon en durfde dit met niemand in mijn familie te bespreken dus hield ik deze ervaring voor me.
    Toen mijn oma een aantal dagen daarna werd begraven kreeg ik tijdens het openen van de dienst weer kippevel. U kunt vast raden met welk lied de mis werd geopend…

    1. Mooi, jouw reactie. Het lied dat je ‘toe komt vallen’. Ik kan me voorstellen dat deze ervaring je denken heeft beinvloed.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *