Main content

Informatie over behandeling

Vrijwillige en gedwongen opname

Mensen die veel psychische klachten ervaren kunnen ernstig ontregeld raken. Wanneer het in de thuissituatie echt niet meer gaat en er sprake is van een crisissituatie, kan worden besloten om iemand vrijwillig of gedwongen te laten opnemen.

Als de keus voor een opname zelf wordt gemaakt dan noemen we dat een vrijwillige opname. Wanneer het nodig is dat deze beslissing wordt genomen tegen de eigen wil in, dan spreken we van een gedwongen opname.

Vormen van opname en hun afkortingen

Rondom het thema 'gedwongen opname' kom je verschillende afkortingen tegen, zoals IBS en RM. Daarnaast is TBS ook een term die je in de media veel hoort.
De volgende afkortingen kun je met betrekking tot een opname tegenkomen:

  • Wet BOPZ: Wet Bijzondere Opneming in Psychiatrische Ziekenhuizen
  • IBS: inbeschikkingstelling (een gedwongen opname bij acuut gevaar)
  • RM: rechterlijke machtiging (een gedwongen opname bij andere situaties)
  • TBS: terbeschikkingstelling (een gedwongen opname na een zeer ernstig geweldsdelict)
  • WVGGZ: Wet Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg

Vrijwillige opname

Wanneer mensen opgenomen worden in een GGZ-instelling of op een PAAZ (psychiatrisch afdeling algemeen ziekenhuis), gebeurt dat meestal vrijwillig. Vrijwillige opname gebeurt met toestemming van de persoon zelf; met de betrokkenen en in overleg met hulpverleners of huisarts. Een dergelijke opname zorgt ervoor dat mensen worden opgevangen wanneer ze in crisis zijn.

In de eerste plaats heeft een vrijwillige opname het doel om een verergering van de crisis te voorkomen. Een vrijwillige opname kan ook plaatsvinden als de naaste omgeving aangeeft niet genoeg draagkracht te hebben tijdens een crisis. Om de thuissituatie tijdelijk te ontlasten, wordt iemand dan opgenomen. Tegenwoordig zijn er ook respijthuizen waar deze tijdelijke opvang wordt geboden. Hier wordt geen behandeling gegeven, het is bedoeld als time-out.

Gedwongen opname

Een gedwongen opname is een heftige gebeurtenis, voor de persoon zelf maar vaak ook voor de omgeving. Een gedwongen opname gebeurt alleen in het uiterste geval en is alleen toegestaan als iemand aan de volgende criteria voldoet:

  • Iemand is een gevaar voor zichzelf of voor anderen door een psychiatrische aandoening. Bijvoorbeeld in het geval van ernstige verwaarlozing, bij een zelfmoordpoging, of als de omgeving bang is dat de kans op ongelukken heel groot is.
  • Andere hulpverlening, zoals begeleiding thuis, is niet mogelijk of onvoldoende.
  • Iemand is zelf niet bereid vrijwillig opgenomen te worden. Een onafhankelijke psychiater moet dan vaststellen of een opname noodzakelijk is. De rechter beslist uiteindelijk.

Crisisopname

Bij een crisisopname wordt iemand opgenomen vanwege ernstige psychiatrische klachten. Dat gebeurt bijvoorbeeld als iemand ernstige psychotische klachten heeft, als iemand zelfmoord wilt plegen, of net een zelfmoordpoging heeft gedaan. Een crisisopname kan een aantal uren tot een paar weken duren. Crisisopname kan zowel gedwongen als vrijwillig zijn.

Wettelijke kaders

Bij een gedwongen opname komt veel kijken. Ook wat betreft verantwoordelijkheden. Een aantal wetten en maatregelen dienen ervoor te zorgen dat een gedwongen opname volgens strenge regels verloopt. Deze afspraken zijn vastgelegd in de Wet BOPZ.

 


 

Kijk voor meer informatie op:

Dwangindezorg.nl.  Informatie over dwangopnames.

Stichting Pandora  Hier is een folder over dit onderwerp te vinden in het Nederlands, Engels, Arabisch en Turks. De folder heet: Als u gedwongen wordt opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis - Informatie voor patiënten.