Fotocredits: Pixabay; Haninabz
Bram-Sieben schrijft over de resultaten uit de HAMLETT-studie over eigenwaarde na een eerste psychose. In deze bijdrage bespreekt hij welke factoren samenhangen met eigenwaarde en hoe deze zich in de tijd ontwikkelt.
Bram’s Kennismaking met de wetenschap
Als onderzoeksmedewerker met ervaring met psychose ben ik betrokken bij HAMLETT. Dat is een onderzoek dat langer of korter gebruik van een antipsychotica-onderhoudsdosering vergelijkt in twee groepen. Eerder heb ik voor PsychoseNet enkele onderzoekers van HAMLETT en hun onderzoek besproken voordat ze hun resultaten hadden. De resultaten vanuit HAMLETT komen nu binnen en daar schrijf ik over in samenwerking met de onderzoekers.
De resultaten zijn binnen HAMLETT gevonden. Dat betekent dat de conclusies vallen binnen de onderzochte patiënten en dit onderzoek. De onderzoekers nemen dat wel mee in hun conclusies en proberen het breder te trekken. Daarnaast zijn de resultaten vaak op groepsniveau en gelden deze niet per se voor jou als individu.
Gevoel van eigenwaarde rondom een eerste psychose.
Door eerste auteur Marit Hidding in samenwerking met niet nader genoemde auteurs.
Voor, tijdens en na het ervaren van een psychose kunnen zelfvertrouwen en gevoelens van eigenwaarde sterk verminderd zijn. Dit kan een negatief effect hebben op de ontwikkeling en ernst van psychotische klachten, maar ook op de behandeling. Het ervaren van voldoende zelfvertrouwen of gevoel van eigenwaarde kan juist bijdragen aan herstel na een psychose.
Marit Hidding onderzocht de relatie tussen verschillende factoren met het gevoel van eigenwaarde bij HAMLETT-deelnemers die net hersteld waren van een eerste psychose. Daarnaast keek zij hoe na een half jaar deze gevoelens van zelfvertrouwen en eigenwaarde veranderden en welke factoren van invloed zijn bij deze verandering.
Factoren die samenhangen met eigenwaarde
In de literatuur zijn meerdere factoren gevonden die van invloed zijn op een verminderd gevoel van zelfvertrouwen en eigenwaarde bij een psychose. Er is een relatie gevonden tussen een laag gevoel van eigenwaarde en aanwezige psychotische klachten, zelfstigma, kindertrauma en gewichtstoename door antipsychoticagebruik. Minder sociale steun is ook in verband gebracht met minder gevoel van eigenwaarde. Daarnaast is een lagere eigenwaarde in verband gebracht met een lager persoonlijk herstel.
Onderzoek binnen de HAMLETT-studie
In de HAMLETT-studie, waaronder deze studie valt, wordt er gekeken naar de effecten van eerder afbouwen van antipsychotica. Het feit dat iemand al dan niet mocht afbouwen had geen effect op het gevoel van eigenwaarde volgens deze deelstudie van Marit.
Marit keek binnen het HAMLETT-onderzoek naar de deelnemers wanneer zij net grotendeels uit de psychose waren. Zij onderzocht de relatie tussen verschillende factoren met het gevoel van eigenwaarde dat er op dat beginmoment gemeten is. Ook keek zij hoe na een half jaar eigenwaarde veranderde en welke factoren van invloed zijn bij deze verandering van eigenwaarde over dit half jaar.
(On)verwachte resultaten
Als resultaten vond ze dat op het eerste meetmoment van het onderzoek een lager gevoel van eigenwaarde tegelijk voorkwam met een hogere mate van klachten. Ook was er een hogere ervaren zelfstigma, hogere aanwezigheid van kindertrauma (vooral emotionele verwaarlozing) en hogere aanwezigheid van gepest zijn tijdens de kindertijd. Het ervaren van meer negatieve ervaringen met antipsychoticagebruik, een lager persoonlijk herstel en minder sociale steun kwamen ook samen voor bij een lager gevoel van eigenwaarde. Dit is zoals verwacht.
Tegengesteld aan de verwachting bleek dat een stijging in eigenwaarde na 6 maanden werd voorspeld met onder andere een hogere basiswaarde van zelfstigma. Terwijl verwacht wordt dat zelfstigma een negatief effect op gevoel van eigenwaarde heeft. Ook de aanwezigheid van kindertrauma (vooral emotionele mishandeling) en een meer negatieve ervaring met antipsychotica aan het begin van de behandeling blijken voorspellend te zijn voor een stijging van eigenwaarde na 6 maanden. Het kan zijn dat deze beginwaarden goed behandeld zijn, waardoor het gevoel van eigenwaarde de mogelijkheid had om te groeien. Dat wordt ondersteund door de volgende conclusies.
De stijging in gevoel van eigenwaarde werd namelijk voorspeld door een afname in psychotische symptomen, een afname in zelfstigma en een afname in negatieve ervaring met antipsychotica. De stijging in eigenwaarde werd verder voorspeld door een toename in sociale steun. Dit is wel zoals verwacht.
Belangrijkste conclusies
Vooral een afname van zelfstigma, betere ervaring met antipsychotica, afname van psychotische symptomen en een toename in sociale steun blijken dus belangrijke aangrijpingspunten voor het vergroten van een gevoel van eigenwaarde en daarmee het herstel van een psychose. Het behandelen van kindertrauma zou mogelijk ook helpend kunnen zijn volgens deze studie van Marit. Dat een lager gevoel van eigenwaarde samenhangt met lager persoonlijk herstel geeft het belang hiervan aan voor de behandeling en in het traject van persoonlijk herstel.
Meer lezen van Bram-Sieben?
Meer lezen over Eigenwaard bij psychose?
- Zelfvertrouwen met een kwetsbaarheid
- Het CHIME begrippenkader van herstel – Info van PsychoseNet
- Bent u dr Meijer? Over eigenwaarde en liefdevolle zorg
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Wil je PsychoseNet steunen?
Wordt donateur en help ons om mooie projecten te realiseren.
Geef een reactie