Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Kan EMDR helpend zijn bij trauma door achtervolgingswaan?

Vraag

Beste Jim,

Onze dochter heeft ruim een half jaar geleden in een achtervolgingswaan gezeten. De herinneringen hieraan blijven waar voor haar en stemmen haar heel somber. Ze geeft steeds aan het gevoel te hebben in een nachtmerrie te zitten en in een put waar ze zichzelf niet uit kan trekken. Geregeld denkt ze aan dood willen zijn.

Zou EMDR helpend kunnen zijn voor het trauma wat ze heeft opgedaan in haar waan? Of heb je ander advies?

Ze is net gestart met lichaamsgerichte therapie. Naast deze psychose is ze bekend met vroegkinderlijk trauma (adoptie), somberheid en problemen met emotieregulatie.

Alvast hartelijk dank.

Antwoord

Beste K., dank voor je vraag!

Wat je beschrijft is enorm zwaar, voor haar én voor jullie. En het is precies wat je zo vaak ziet na een achtervolgingswaan: de herinneringen blijven waar. Daar zit het venijn. Er is voor haar geen scheidslijn tussen ‘dit was een psychose’ en ‘dit is me echt overkomen’. Ze heeft wekenlang in doodsangst geleefd, en die angst was echt, wat de buitenwereld er ook van vindt. Dus ja, dit is trauma in de volle zin van het woord.

Eerst even over de doodsgedachten, want die moeten niet onder tafel verdwijnen. Na een psychose zijn ze heel gewoon en ze betekenen meestal niet ‘ik wil dood’ maar ‘ik wil dat dit ophoudt’. Belangrijk is dat erover gepraat kan worden, rechtstreeks, zonder paniek en zonder dat het meteen omslaat in maatregelen. Zorg wel dan haar behandelaar dit weet. En 113 is er ook voor jou als moeder, gewoon om even te sparren.

Dan EMDR. Kan zeker helpen. We dachten lang dat traumabehandeling bij psychosegevoeligheid gevaarlijk zou zijn en dat is onzin gebleken, het is veilig en effectief. Maar er zit een addertje onder het gras: EMDR is in de kern een exposure-techniek, en bij vroegkinderlijk trauma, hechtingsthema’s en moeite met emotieregulatie kan het hertraumatiserend uitpakken als het te snel gaat of niet goed is ingebed. Dan schiet ze buiten haar window of tolerance en ben je aan het dweilen met de kraan open. De volgorde is dus alles: eerst stevigheid, dan pas het materiaal aanraken. Die lichaamsgerichte therapie waar ze net mee begonnen is, is daarvoor precies de goede basis, een hele goede keuze. Laat dat een paar maanden zijn werk doen en bespreek dan met die therapeut of er ruimte is voor traumaverwerking. Er zijn trouwens ook zachtere varianten, zoals de flash-techniek, imaginaire rescripting of CRM, waarbij je veel korter bij de herinnering komt en minder snel overspoeld raakt.

Nog dit. Achtervolgd worden, nergens veilig zijn, er alleen voor staan: dat thema klinkt ouder dan een half jaar. Adoptie, vroegkinderlijk trauma, identiteitsvragen, nou ja zoiets. Als de therapie alleen op het trauma van de waan gaat zitten, mis je de draad die eronder ligt, terwijl daar feitelijk het werk ligt. En die put waar ze zichzelf niet uit kan trekken: dat hoeft ze ook niet in haar eentje te doen, daar zijn jullie voor en andere mensen om haar heen. Kijk eens naar social holding en resourcegroepen.

Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.


Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
  • Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
  • Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
  • Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 21 september 2026

Gerelateerd

Meer over

Behandeling
EMDR
Trauma

Lees ook