Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Beste Jim,
Bijna drie jaar geleden ben ik psychotisch geweest met daarbij een negatieve spirituele component.
Nog steeds heb ik te maken met die component; hoe meer ik vermoeid raak, hoe vaker er negatieve intrusies en dwanggedachten opduiken.
Heb je tips voor me hoe ik daarmee om kan gaan? Kan medicatie iets doen?
Alvast veel dank voor je antwoord!
Hey B., dank voor je vraag!
Wat je beschrijft herken ik heel goed. Je hebt een psychotische episode meegemaakt met een negatieve spirituele component, en nu – bijna drie jaar later – duiken de echo’s daarvan op in je mentale ruimte als intrusies en dwanggedachten. En hoe vermoeider je bent, hoe machtiger ze worden. Dat klopt helemaal, dat is precies hoe dat werkt. Als je vermoeid raakt heb je minder mentale weerstand en dan worden die dwingende gedachten luider. Dat is niet gek en het betekent ook niet dat je achteruitgaat.
Even iets heel belangrijks over hoe intrusies en dwanggedachten werken. Het maakt niet zoveel uit of de inhoud spiritueel is, of angst, of dwang, of stemmen – ze hebben allemaal dezelfde karakteristieken. Ze zijn machtig, ze zijn dwingend, en ze willen iets van je. Ze willen dat je luistert, dat je gehoorzaamt, dat je bang wordt, dat je ertegen gaat vechten. En daar zit precies de val. Want wat mensen instinctief doen is een van twee dingen: óf ze proberen de gedachte weg te drukken, óf ze gaan erin mee. Allebei versterkt het de intrusie.
De kunst is om een derde weg te vinden. Je verhoudt je anders tot die gedachten. Je laat ze er zijn zonder ze te gehoorzamen en zonder ze weg te drukken. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar het is te leren. Je kunt tegen die gedachte zeggen: oké, je bent er weer, ik zie je, maar je bent niet de baas. Het is een soort innerlijk herpositioneren. De machtsverhouding tussen jou en die intrusie is nu scheef – de intrusie is dominant en jij voelt je overgeleverd. Dat moet kantelen, en jij bent degene die dat kan doen.
Concreet: mindfulness kan daarbij heel goed helpen. Als oefening in het waarnemen van je eigen gedachten zonder erin mee te gaan. Letterlijk oefenen met: ik merk dat ik deze gedachte heb, en ik laat hem passeren. ACT is daar heel geschikt voor – acceptatie en je anders verhouden tot wat er in je mentale ruimte gebeurt. En lichaamsgerichte benaderingen werken ook goed, want die halen je uit je hoofd en brengen je terug in je lichaam. Denk aan TRE, yoga, breathwork, runningtherapie.
En heel praktisch: je zegt zelf dat ’t erger wordt als je moe bent. Dat is waardevolle informatie. Dat betekent dat je energiemanagement een directe invloed heeft op die intrusies. Slaap, structuur, niet te veel hooi op je vork – dat zijn niet zomaar lifestyletips, dat is gerichte zelfzorg.
Wat betreft medicatie en dwanggedachten: antipsychotica doen niet veel tegen intrusies en dwang. Pimozide heeft weliswaar enig effect bij Tourette maar voor dwanggedachten is het niet de eerst aangewezen route. Sommige mensen met dwanggevoeligheid hebben baat bij een SSRI, maar dat is echt iets om met je behandelaar te bespreken in ’t kader van je totale medicatieplaatje.
Wat ik je ook zou willen meegeven: je hebt nog geen contact met een ervaringsdeskundige. Overweeg dat echt. Iemand die zelf intrusies en dwanggedachten kent, die snapt hoe beangstigend die negatieve spirituele inhoud kan zijn. Dat is geen vervaning voor je behandeling maar een aanvulling die heel waardevol kan zijn. Kijk bij een herstelacademie in je regio of bij een lotgenotengroep.
Hope this helps,
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
