Antwoord
Beste O., dank voor je vraag!
Je vraag is heel begrijpelijk. Als je na 35 jaar lithiumgebruik ineens ziet dat de nierfunctie sneller daalt, dan schrik je. Dat zou bijna iedereen doen. Dus je reactie is niet vreemd.
Even rustig naar de cijfers kijken. Een GFR van 80 naar 75 in twee jaar is eigenlijk een heel normale verandering bij het ouder worden. De sprong naar 63 is natuurlijk wel een grotere stap en daarom logisch dat je dat serieus neemt. Tegelijk is een GFR rond de 60 nog geen nierfalen. Veel mensen lopen jarenlang rond met waarden tussen 60 en 70 zonder grote problemen. Artsen worden meestal pas echt alert als de waarde richting 45 of lager gaat.
Wat wél belangrijk is in jouw verhaal is de timing. Je schrijft dat de daling kwam kort na een dosisverhoging van lithium. Lithium kan inderdaad effect hebben op de nieren. Niet bij iedereen, maar bij een deel van de mensen wel. Soms gaat het om een heel geleidelijk proces over tientallen jaren, soms zie je tijdelijk een verslechtering die ook weer wat kan stabiliseren als de spiegel lager wordt.
Daarom is in de lithiumbehandeling altijd het idee: zoek de minimal effective dose. Dus niet automatisch hoog doseren, maar kijken wat de laagste spiegel is waarbij je stemming stabiel blijft. Veel mensen zitten jarenlang iets hoger dan eigenlijk nodig is.
Je gebruikt daarnaast ook depakine, quetiapine en bupropion. Dat betekent dat er al meerdere middelen meedoen in het stabiliseren van je stemming. Dat kan soms ruimte geven om te kijken of de lithiumdosis iets lager kan. Maar dat is natuurlijk iets dat je samen met je behandelaar moet afwegen, want lithium is voor veel mensen met bipolaire stemmingsgevoeligheid nog steeds een van de meest beschermende middelen tegen nieuwe episodes.
Een ander punt is dat een enkele meting soms vertekend kan zijn. GFR kan bijvoorbeeld lager uitvallen bij uitdroging, een infectie, bepaalde pijnstillers zoals ibuprofen, of simpelweg door een meetvariatie. Daarom kijken nefrologen meestal naar het patroon over meerdere metingen.
Je kunt dus een paar praktische dingen doen in het gesprek met je behandelaar. Vraag of de lithiumspiegel echt op de laagst effectieve waarde zit. Vraag of het zinvol is om de nierfunctie nog een paar keer te controleren in de komende maanden. En soms is het ook verstandig om een nefroloog mee te laten kijken als er twijfel is.
De gedachte om eventueel een andere stemmingsstabilisator te gebruiken is niet gek. Maar het is zelden een zwart-wit keuze. Vaak gaat het om balanceren tussen bescherming van de stemming en bescherming van het lichaam. Dat is een klassiek dilemma bij lithiumbehandeling.
Wat ook helpt voor de nieren is vrij basaal maar belangrijk. Genoeg drinken, voorzichtig zijn met NSAID-pijnstillers, bloeddruk goed houden, en regelmatig controles laten doen.
Kortom, je hoeft niet meteen in paniek te raken bij een GFR van 63, maar je gevoel dat het goed is om hier serieus naar te kijken is terecht. Het belangrijkste is het patroon over tijd en of de lithiumdosis echt op het minimum zit dat voor jou werkt.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 13 maart 2026
