Hoe kunnen we als familie omgaan met een familielid die psychosegevoelig is, en momenteel sterk ontregeld is maar dit zelf niet inziet en waarmee geen communicatie mogelijk is?
Veel gezochte termen
De PsychoseNet Kennisbank
Beantwoord door
Auteur
Jim van Os
Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hoe kunnen we omgaan met onze psychosegevoelige naaste?
Vraag
Antwoord
Beste D.,
Dank voor je vraag, en wat zwaar voor jullie als familie!
Iemand van wie je houdt is sterk ontregeld, ziet ’t zelf niet en je komt er niet meer bij. Belangrijk om te weten: dat iemand z’n eigen ontregeling niet inziet, is bij psychosegevoeligheid vaak deel van de toestand zelf, geen onwil of koppigheid. En de communicatie loopt meestal juist vast op ’t moment dat je gaat proberen iemand te overtuigen dat er iets mis is of dat er hulp moet komen. Hoe harder je daarop duwt, hoe meer de deur dichtgaat.
Wat wel werkt, is radicaal inzetten op de relatie in plaats van op de inhoud. Dus: luisteren zonder te oordelen en de vreemde ideeën niet bestrijden, maar er ook niet onoprecht in meegaan. Niet jouw gelijk staat voorop, maar de band. Zoek gemeenschappelijke grond op doelen die dichtbij liggen: beter slapen, minder stress, minder gedoe en de dag doorkomen. Daar kun je samen iets mee, ook zonder dat iemand ’t met je eens is dat er sprake is van psychose. Blijf zelf rustig, want jouw rust werkt aanstekelijk en houd de deur open zodat er contact is op ’t moment dat er een opening komt. Maak ziekte-inzicht dus niet tot voorwaarde voor verbinding.
En heel belangrijk: jullie hoeven dit als familie niet alleen te dragen. Er is een familievertrouwenspersoon, gratis en speciaal voor naasten in precies zo’n situatie, die met je meedenkt over hoe je hiermee omgaat. Het helpt ook enorm om een klein kringetje van vertrouwde mensen rond je familielid te organiseren, zodat de zorg niet op een paar schouders neerkomt.
Mocht het echt uit de hand lopen of ontstaat er gevaar, dan kun je terecht bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag. En sinds 2020 kun je als naaste de gemeente vragen een verkennend onderzoek te starten richting een zorgmachtiging. De gemeente onderzoekt dat in maximaal twee weken en zet de vraag al dan niet door naar het Openbaar Ministerie. Als naaste heb je ook het recht het OM zelf te verzoeken die procedure door te zetten.
Hope this helps en kijk vooral ook bij de informatie hieronder. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers. - Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt. - Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
- Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
- Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
- Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
- Kijk dan op de sociale kaart op PsychoseNet (MIND ATLAS).
- Ben je op zoek naar LOTGENOTENCONTACT BIJ MEDICATIEAFBOUW? Ga dan naar de Vereniging Afbouwmedicatie.
- Ben je op zoek naar stemmenhorengroepen buiten de reguliere GGZ? Zie de website van Stichting Weerklank.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
- Ben je op zoek naar hulp bij een eetstoornis? Ga dan naar de eCommunity proud2bme.
Beantwoord door: Jim van Os op 11 juni 2026
