Antwoord
Beste B.,
Dank je wel voor je vraag.
Ik begin bij wat psychose is. Iedereen geeft voortdurend betekenis aan wat er om hem heen gebeurt: wat bedoelt die ander, ben ik veilig, wat vinden ze van me? Bij psychosegevoeligheid staat dat systeem gevoeliger afgesteld, waardoor prikkels en toevalligheden sneller een persoonlijke lading krijgen. Psychose is feitelijk betekenisgeving die uit de hand loopt. Als je alleen bent, toetst niemand je interpretaties en draaien je gedachen rond in een monoloog en worden ze steeds stelliger. In contact met anderen wordt die monoloog weer een gesprek. Iemand zegt “joh, dat valt wel mee” of lacht ergens om, en je betekenisgeving krijgt weer houvast in de gedeelde werkelijkheid.
Dan het lichamelijke deel. Mensen zijn groepsdieren. Voor onze voorouders betekende alleen zijn levensgevaar, dus je lichaam reageert op eenzaamheid en uitsluiting met een alarmstand: meer stresshormoon (cortisol), slechter slapen, alert op dreigimg. Bij die alertheid hoort dopamine, de stof die markeert wat belangrijk is en waar je op moet letten. Onderzoek laat zien dat langdurige stress het dopaminesysteem gevoeliger maakt, vooral bij social defeat: buitengesloten zijn, er niet bij horen, steeds het onderspit delven. Bij iemand die psychosegevoelig is krijgen dan nog meer dingen een dreigende of persoonlijke betekenis. Veilig contact werkt precies andersom. Je zenuwstelsel stemt zich af op dat van een ander, dus een rustige vertrouwde persoon naast je brengt je stresssysteem letterlijk omlaag, onder meer via oxytocine en de nervus vagus. Gewoon fysiologie dus, niet zweverig.
En na een crisis komt er nog iets bij. Je weet vaak even niet meer wie je bent, je wordt al snel vooral gezien als iemand met een diagnose. Herstel betekent jezelf opnieuw uitvinden, en dat lukt alleen in relatie tot anderen: mensen die je zien als jij, die iets van je verwachten, voor wie je iets kunt betekenen. Erkenning doet een mens goed. Het gaat dus om medicatie plus opportunity, want medicatie alleen geeft je geen plek tussen andere mensen.
Met je autisme kan contact ook vermoeiend zijn, dus een of twee goede contacten zijn meer waard dan een volle agenda. Contact rond een gedeelde activiteit, zoals een wandelgroep, vrijwilligerswerk of een cursus bij een herstelacademie, kost vaak minder energie dan gezellig kletsen. Je hebt nog geen contact met een ervaringsdeskundige; dat zou ik echt eens proberen, want lotgenoten snappen veel zonder uitleg. Psychisch lijden betekent werk aan de winkel, maar dit is werk waar je zelf de regie over hebt.
Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
- Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
- Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
- Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 13 oktober 2026
