Fotocredits: de vader van Alexander
Alexander Middeljans is ervaringsdeskundige en heeft zelf twee psychoses meegemaakt. In zijn blog beschrijft hij het opnieuw opbouwen van je identiteit na een psychose. Deze ervaring is voor iedereen anders; daarom deelt Alexander graag tips vanuit zijn eigen ervaringen.
Na een psychose is er een kans dat je je onzeker gaat voelen en dat je het gevoel hebt minder grip op jezelf te hebben. Je kunt vrienden en kennissen verliezen, je toekomstmogelijkheden kunnen onzeker worden en je vraagt je af wat je nog kunt. Daardoor kun je soms geforceerd worden om jezelf weer opnieuw te ontdekken. In een herstelfase kan het daarom van belang zijn eerst aandacht te besteden aan je identiteit en je toekomstmogelijkheden, voordat je nieuwe doelen gaat stellen. Belangrijk hierbij is, heb ik ervaren: wie ben je, wat wil je, maar ook wat kun je?
Hoe ik identiteit zou omschrijven is, dat het gaat over je ware aard, hoe je in het leven staat en hoe je tegen jezelf aankijkt. Centraal staan dan de vragen: wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik. Na een psychose kan je het gevoel krijgen dat je identiteit als het ware is gebroken, als een puzzel die stukje voor stukje weer in elkaar wordt gezet. Dat kan betekenen dat je opnieuw gaat zoeken naar jezelf, naar je kracht, je valkuilen, je normen en waarden, je passie en je toekomstmogelijkheden. Als je jezelf beter leert kennen, kun je ook makkelijker keuzes maken die bij je passen, en dat geeft meer balans in je leven.
Wie ben ik, wat kan ik en wat zijn mijn mogelijkheden
Een psychose heeft voor velen grote gevolgen. Er kan sprake zijn van rouw, verlies van zelfvertrouwen, verlies van doelen, verlies van zingeving en een negatief zelfbeeld. Ook stigma en zelfstigma kunnen maken dat je aan jezelf gaat twijfelen en geïsoleerd raakt. Daarbij komen mogelijk andere symptomen zoals weinig energie, concentratieverlies, moeite met logisch denken en de dempende werking van medicatie. Het kan oprecht voelen alsof je jezelf bent kwijtgeraakt en vragen als: wie ben ik, wat kan ik en wat zijn mijn mogelijkheden, kunnen je dan ook bezig houden.
Herstel is vallen en opstaan en betekent langzaam jezelf weer terugvinden. Eerst kunnen er vage klachten zijn, daarna kun je overweldigd worden door psychotische symptomen en leven in je eigen denkwereld. Er kan ook verwarring ontstaan, waarin je geconfronteerd wordt met de gevolgen van de psychose en moet wennen aan je kwetsbaarheid. Je probeert mogelijk weer te leven met je ervaringen, je pakt de draad op en zoekt naar wat je wel en mogelijk (nog) niet soepel lukt. Uiteindelijk, tenminste vanuit wat ik heb ervaren, kun je verdergaan met je leven; je hebt meer zelfinzicht, meer grip op je leven en weet beter hoe je in balans kunt blijven.
Het opbouwen van je identiteit
Wat ik heb gemerkt is dat het opbouwen van je identiteit na een psychose vooral draait om een aantal belangrijke elementen. Zelfreflectie, het versterken van je zelfbeeld en zelfvertrouwen, en het ontdekken van je eigen kracht, normen en waarden, passies en toekomstmogelijkheden spelen daarin een grote rol. Ook zelfregie en het nemen van eigen verantwoordelijkheid zijn wat mij betreft essentieel. Een herstelverhaal schrijven kan daarbij helpend zijn, omdat het inzicht geeft in wat de psychose met je heeft gedaan en hoe verleden, heden en toekomst met elkaar verbonden zijn. Daardoor kan er meer begrip, zingeving en een sterker gevoel van identiteit ontstaan.
Een doel die aansluit
Daarnaast vind ik dat het bij herstel belangrijk is om nieuwe doelen te stellen die aansluiten bij je persoonlijke identiteit, krachten en interesses. Deze doelen zou ik zelf emotioneel betekenisvol, specifiek, meetbaar en realistisch maken, zowel op korte als lange termijn. Wat mij helpt is een egoversterkende benadering: hoop bieden, stimuleren, complimenteren, gebruikmaken van sterke kanten, zelfinzicht vergroten, het netwerk versterken en zelfregie als uitgangspunt nemen. Wat naar mijn ervaring minder helpt, is een sterke nadruk op het ziektemodel, stigmatisering, veel kritiek, het overnemen van verantwoordelijkheid en onvoldoende aandacht voor zingeving, sociale contacten en toekomstperspectief.
Kijk verder dan symptomen
Wat mij betreft vraagt een psychose niet alleen om behandeling van de symptomen, maar ook om begeleiding bij het terugvinden en versterken van jezelf. Ik denk dat het belangrijk is dat deze fase goed wordt ondersteund met aanmoediging, versterkende interacties, invoelvermogen en kennis van herstelprocessen. Voor mij zit de kracht van herstel uiteindelijk in het opnieuw worden van jezelf.
Meer lezen over het opbouwen van je identiteit na een psychose?
- Wie ik ben en wie ik was – worstelen met psychose
- Zelfvertrouwen na psychose – ik ben een stukje identiteit kwijt
- Als een stoornis je identiteit wordt… het effect van een label
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ken je de hoofdstukken van PsychoseNet al?
De professionals van PsychoseNet schreven deze hoofdstukken met betrouwbare, hoopgevende informatie.
Geef een reactie