Fotocredits: Pixabay
Een psychose kan veel vragen oproepen. Voor veel mensen is het onderzoeken van de persoonlijke betekenis bij psychose een belangrijk onderdeel van het herstelproces. Madeleine van Mourik schrijft hierover en verkent verschillende perspectieven.
Wanneer de werkelijkheid verandert
“Was het een psychose, of was het een spirituele ervaring?” Het is een vraag die veel mensen bezighoudt nadat zij iets ingrijpends hebben meegemaakt. Soms gebeurde het tijdens een periode van extreme stress, slaapgebrek of verlies, en soms ontstond het onverwacht. Ineens leek de wereld anders. Toevalligheden kregen betekenis, gevoelens werden intenser en de grens tussen het gewone en het buitengewone leek te vervagen. Voor de één was dat beangstigend, voor de ander juist diep ontroerend.
Na afloop blijft vaak de behoefte bestaan om te begrijpen wat er is gebeurd. Niet alleen om een naam aan de ervaring te geven, maar ook om er betekenis aan te kunnen geven. Dat blijkt vaak ingewikkelder dan gedacht.
Twee verschillende brillen
In de geestelijke gezondheidszorg wordt zo’n ervaring meestal bekeken vanuit een medisch perspectief. Er wordt gekeken naar symptomen zoals wanen, hallucinaties, verward denken en de mate waarin iemand nog kan functioneren in het dagelijks leven. Dat is belangrijk, want een psychose kan ernstig ontregelend zijn en vraagt soms om professionele hulp.
Binnen spirituele tradities worden vergelijkbare ervaringen juist regelmatig beschreven als momenten van bewustzijnsverruiming, mystieke ervaringen of innerlijke transformatie. Dat betekent niet dat iedere spirituele ervaring gezond is, en ook niet dat iedere psychose een spirituele crisis is. Wel laat het zien dat dezelfde ervaring vanuit verschillende perspectieven bekeken kan worden.
Betekenis is óók belangrijk
Misschien is de vraag daarom niet alleen: “Wat was het?” maar ook: “Wat betekende het voor mij?”
Veel mensen vertellen dat hun ervaring hen confronteerde met fundamentele vragen over het leven, identiteit en verbondenheid. Sommigen voelden zich één met de natuur of het universum. Anderen ervoeren een overweldigend gevoel van liefde, terwijl weer anderen juist diepe angst voelden. Deze ervaringen kunnen heel echt aanvoelen, ongeacht hoe anderen ze verklaren. Dat maakt ze niet automatisch waar of onwaar, maar wel betekenisvol.
De valkuil van één verklaring
Er kan een probleem ontstaat wanneer we denken dat er maar één juiste verklaring bestaat. Wanneer alles uitsluitend als ziekte wordt gezien, kan de persoonlijke betekenis verloren gaan. Mensen kunnen het gevoel krijgen dat hun ervaringen worden weggezet als “niet echt”, terwijl zij die juist als zeer wezenlijk hebben beleefd.
Aan de andere kant kan het ook riskant zijn om iedere bijzondere ervaring uitsluitend spiritueel te verklaren. Wanneer iemand de grip op de werkelijkheid verliest, zichzelf of anderen in gevaar brengt of ernstig lijdt, is vaak professionele ondersteuning noodzakelijk. De werkelijkheid is vaak minder zwart-wit dan we zouden willen.
Herstel vraagt om ruimte voor beide perspectieven
Steeds meer onderzoekers, ervaringsdeskundigen en hulpverleners pleiten daarom voor een bredere benadering. Niet óf medisch óf spiritueel, maar ruimte voor beide perspectieven.
Een psychose hoeft niet geromantiseerd te worden om toch betekenisvol te zijn. En een spirituele ervaring hoeft niet automatisch een psychose te zijn omdat zij afwijkt van wat de meeste mensen meemaken. Juist het onderzoeken van de persoonlijke betekenis kan bijdragen aan herstel.
Een nieuw verhaal over jezelf
Uiteindelijk is herstel voor iedereen een persoonlijk proces, dus het draait niet alleen symptomen. Het gaat ook over het opnieuw opbouwen van vertrouwen in jezelf, het verwerken van wat je hebt meegemaakt en het vinden van een verhaal waarin jouw ervaring een plek krijgt.
Voor sommigen betekent dat gesprekken met een psycholoog of psychiater. Voor anderen helpen daarnaast meditatie, creativiteit, wandelen in de natuur of contact met mensen die vergelijkbare ervaringen hebben gehad. Er bestaat geen standaardroute; herstel is persoonlijk.
Misschien hoeft niet alles verklaard te worden
Het meest helpend is om niet te snel te kiezen voor een definitief antwoord. Sommige ervaringen laten zich nu eenmaal niet volledig verklaren. Dat kan ongemakkelijk zijn, maar het biedt ook ruimte voor nieuwsgierigheid en zelfonderzoek.
De vraag is misschien niet of een ervaring puur spiritueel of puur psychotisch was. De belangrijkere vraag is: hoe kun je de betekenis van die ervaring onderzoeken, terwijl je tegelijkertijd stevig verbonden blijft met het dagelijks leven en de mensen om je heen?
Tot slot
Herstel gaat niet over het winnen van een discussie tussen wetenschap en spiritualiteit. Het gaat over een leven opbouwen waarin ruimte is voor kwetsbaarheid, verwondering en realiteit.
De grootste wijsheid ligt voor mij niet in het vinden van een sluitend antwoord, maar in het durven leven met de complexiteit van menselijke ervaringen. Dat vraagt moed, openheid en compassie; voor jezelf en voor anderen. Juist in die houding kan ruimte ontstaan voor werkelijk herstel.
Auteur: Madeleine van Mourik
Madeleine is schrijver, inspirator en oprichter van Bindu, een platform voor bewustwording en innerlijke ontwikkeling. Vanuit haar eigen levensreis inspireert zij dagelijks duizenden mensen om oude patronen los te laten, meer in verbinding te komen met zichzelf en te leven vanuit bewustzijn.
Meer lezen over persoonlijke betekenis bij psychose?
- Mijn psychose, een spiritueel ontwaken?
- Psychose of spiritueel? – Info van PsychoseNet
- Onderscheidingsvermogen bij psychose – wat wil het ons zeggen?
- Psychose of spirituele crisis? – Info van Praktijk Wonderwel
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ken je de mini-College’s van PsychoseNet al?
Bekijk PsychoseNet college’s van Jim van Os over zorg en herstel, van depressie tot psychose.
Geef een reactie