Fotocredits: Pixabay; WenPhotos
Herstel van een psychose is geen rechte lijn omhoog. Het is een proces dat bestaat uit diepe dalen, stilstand, doorbraken en groei. Soms kun je vastlopen in herstel na een psychose, waardoor het voelt alsof je niet verder komt. Jarenlang leefde ik in een negatieve spiraal waarin psychose, trauma, verslaving, medicatieproblemen, zelfstigma en isolatie elkaar versterkten. In dit verhaal beschrijf ik (Alexander Middeljans) hoe die spiraal ontstond, wat er gebeurde in mijn leven en mijn brein, en vooral welke bouwstenen mij hielpen om weer verbinding te voelen met mezelf en met de wereld om mij heen.
Triggerwarning: Dit verhaal bevat onderwerpen zoals trauma en verslaving. Heb je Zelfmoord-gedachten? www.113.nl, 0800-0113
Hoe het mijn wereld beïnvloedde
Een psychose ontregelde mijn hersenen op meerdere niveaus. Het voelde alsof het filter dat normaal onderscheid maakt tussen hoofd- en bijzaken niet meer goed werkte, waardoor prikkels ongeordend binnenkwamen. De samenwerking tussen verschillende hersennetwerken die betrokken zijn bij denken, emoties en betekenisgeving raakte verstoord, waardoor er een voortdurende interne ruis ontstond. Hierdoor veranderde mijn waarneming van de werkelijkheid en ontstond een disbalans die mijn identiteit aantastte.
In mijn psychoses kreeg ik te maken met godsdienstwanen en betrekkingswanen. Ik voelde een soort open geest, een gevoelige antenne voor signalen uit de omgeving, maar zonder een goed werkend filter. Het was alsof ik voortdurend moest balanceren in een storm van prikkels. De psychose zorgde voor verlies van zelfvertrouwen, schaamte, schuld en verwarring. Ik voelde me niet meer geaccepteerd, niet meer onderdeel van de wereld. Mijn identiteit – wie ik was, wat ik kon en wat ik wilde – viel uit elkaar.
Jarenlang…
Antipsychotica brachten rust in mijn hoofd. Ze dempten mijn symptomen, herstelden het filter en brachten emotionele stabiliteit. Maar sommige middelen, zoals clozapine, dempten ook mijn gevoel, mijn wilskracht en mijn energie. Ik voelde geen contact met anderen en niet met mezelf. De medicatie gaf stabiliteit, maar zette mijn herstelproces jarenlang stil.
Mijn psychiatrische reis begon rond mijn negentiende. Ik worstelde met identiteitsproblemen, een negatief zelfbeeld, weinig zelfvertrouwen en angstklachten. Trauma’s uit het verleden en zelfsabotage versterkten deze kwetsbaarheid. In de jaren die volgden kreeg ik meer dan vijfentwintig soorten medicatie. Clozapine gaf me het gevoel dat ik gedrogeerd en emotioneel labiel was. Ik voelde geen verbinding, geen levensvreugde en geen energie. Mijn herstel stond stil.
Geen doel, geen zingeving en geen zelfliefde
Alcohol werd mijn manier om prikkels en pijn te dempen. Vanaf mijn zestiende gebruikte ik het als zelfmedicatie. De verslaving leidde tot depressie en isolatie. Ik trok me zeven jaar lang terug in huis. Door verkeerde vrienden, afwijzingen en roddels verloor ik sociale contacten. Ik werd niet meer serieus genomen. De vele afwijzingen maakten mij paranoïde; ik verwachtte steeds dat mensen mij zouden afwijzen. Ik geloofde niet meer in mezelf. De psychiatrie liet ook littekens achter: ervaringen met de isoleercel, schaamte over mijn gedrag tijdens psychoses en het gevoel dat mijn toekomstperspectief was aangetast. Ik had geen doel, geen zingeving en geen zelfliefde. Ik voelde me weinig waard en had geen verbinding met de wereld.
Grote stappen, grote veranderingen
De doorbraak kwam niet door één moment, maar door een reeks keuzes en veranderingen die elkaar versterkten. De eerste grote stap was stoppen met alcohol. Nu, vier jaar later, is mijn systeem schoon en stabiel. Het gaf mij de helderheid om andere stappen te zetten. Een tweede belangrijke stap was het afbouwen van clozapine. Door de afbouw kreeg ik meer wilskracht, energie en helderheid. Ik voelde weer contact, prikkels kwamen beter binnen en sociale interacties verliepen soepeler. Mijn uitstraling veranderde, waardoor mensen anders op mij reageerden. Dat versterkte mijn zelfbeeld en mijn motivatie.
Ik maakte een grote schoonmaak in mijn vriendenkring. Energiezuigers en mensen met een verkeerde impact verdwenen uit mijn leven. Ik hield alleen mensen over met wederzijdse interesse. Dat gaf rust en ruimte om te groeien. Studie en werk werden belangrijke pijlers van mijn herstel. In drie jaar tijd rondde ik twee hbo-thuisstudies af. Succeservaringen gaven mij zelfvertrouwen en lieten mij ontdekken dat ik meer kon dan ik dacht. Ik kreeg plezier in werk en vond zingeving in ervaringsdeskundigheid. Ik startte projecten, werk bij meerdere organisaties en voel dat ik weer meedoe in de maatschappij.
Leefstijlveranderingen
Leefstijl werd mijn medicijn. Ik sport elke dag: krachttraining, hardlopen en fietsen. Ook eet ik gezond, slaap goed en mediteer. Ik verdeel mijn energie zorgvuldig en voorkom stress door prikkelmanagement. Door deze leefstijlverandering werd mijn systeem weerbaarder en mijn geest sterker. Zelfinzicht speelde een grote rol. Ik las honderden zelfhulpboeken en leerde hoe ik irrationele gedachten kon uitdagen. Tijdens dit proces ontdekte mijn sterke punten, mijn vechtlust en mijn creativiteit. Ik leerde mijn trauma’s begrijpen en doorbrak zelfsabotage. Ik schreef mijn herstelverhaal en kreeg weer regie over mijn leven.
Het veranderde mijn energie
Het hervinden van mijn identiteit was een proces van zelfreflectie. Ik leerde stilstaan bij ervaringen, gevoelens en mogelijkheden. Ook ontwikkelde ik een realistischer en vriendelijker zelfbeeld. Ik ontdekte mijn kwaliteiten, normen, waarden en interesses. Ik kreeg weer regie over mijn leven en keuzes. Het doorbreken van mijn negatieve zelfbeeld kwam door kennis, steun en succeservaringen. Ik hield een lijst van overwinningen bij en zag hoe mijn energie veranderde. Door de afbouw van medicatie kon ik weer voelen, waardoor ik uit de depressie kwam. Sport maakte mij mentaal sterker. Steun van familie en gezonde vrienden gaf stabiliteit. Mijn vechtlust werd een kracht in plaats van een last.
Stigma was jarenlang een grote last. Mensen begrepen niet wat een psychose is. Vooroordelen zoals “lui”, “wil niet werken” of “minder waard” deden pijn. Ik verloor vrienden, werd uitgelachen en voelde me een buitenstaander. Door medicatie werd ik een zombie en werd ik niet meer serieus genomen. Ik verhuisde naar een andere stad om opnieuw te beginnen. Zelfstigma was misschien nog erger. Door afwijzingen werd ik paranoïde en verwachtte ik steeds dat mensen mij zouden afwijzen. Ik geloofde niet meer in mezelf en trok me terug. Het negatieve zelfbeeld en de depressie werden een vicieuze cirkel.
Het doorbreken van stigma
Openheid werd uiteindelijk mijn keuze. Het bracht begrip, steun en zelfacceptatie, maar ik bleef me bewust van de risico’s. Openheid kan leiden tot afwijzing of professionele gevolgen. Toch koos ik ervoor, omdat het mij hielp om stigma te doorbreken en mijn identiteit te herstellen. Door afbouw van medicatie, leefstijlverandering en zelfacceptatie kreeg ik weer zin in contact. Prikkels kwamen beter binnen, sociale angst verdween en contacten verliepen soepeler. Mensen namen mij weer serieus. Ik deed weer mee in de maatschappij, voelde waardering en ik straalde een andere energie uit.
Tijdens dit proces vond ik zingeving in ervaringsdeskundigheid. Ik werk nu bij meerdere organisaties, start projecten en draag bij aan de maatschappij. Nu doe ik wat ik leuk vind en wat zin geeft. Ik leef mijn eigen leven en bepaal mijn eigen waarde. Mijn herstel is geen wonder, maar het resultaat van kennis, discipline, leefstijl, zelfacceptatie, vechtlust, gezonde relaties en zingeving. Ik ben weer in verbinding met mezelf en met de wereld om mij heen. Dat is de kern van mijn verhaal: zelfs na jaren van stagnatie is een positieve spiraal mogelijk.
Meer lezen over vastlopen in herstel na een psychose?
- Omgaan met een psychose: tips voor herstel
- Zal ik nog helemaal herstellen van mijn psychoses? – Info van PsychoseNet
- Bram over zijn psychose en herstel
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ontvang jij de PsychoseNet nieuwsbrief al?
Meld je aan en ontvang iedere week de nieuwe blogs en interessante items in je inbox.
Geef een reactie