Fotocredits: Pixabay; TheDigitalArtist
Deel 1
Een tijdje geleden las Quin (26) het boek ‘100 definities van psychose’ van psychiater Jim van Os. Dit heeft hem onbewust erg aan het denken gezet over wat een psychose is. Onlangs las Quin op het forum van PsychoseNet de stelling: “Ik geloof niet dat psychose bestaat.” Dit liet hem nadenken over zijn eigen definitie van psychose. Want, denkt Quin, om zelf een mening te kunnen vormen of psychose wel of niet bestaat, is het noodzakelijk om eerst te bedenken wat psychose is, en wat er dan dus precies niet zou bestaan. Quin schrijft in zijn blog over psychose en over welke zintuiglijke waarneming voor hem van groot belang was om zijn eigen definitie van psychose te vormen.
Een definitie in één zin
Hoewel Quin overtuigt is van het idee dat er niets is wat je onder woorden kan brengen, omdat ieder mens alles in de werkelijkheid anders ervaart (zo ook waarnemingen en woorden), poogt hij toch in één zin een definitie te geven aan het woord ‘psychose’. Volgens Quin is een psychose:
“Een andere staat van bewustzijn, die niet resoneert met de bewustzijnsstaat van anderen (die niet in deze staat zitten), waarvan de oorzaak een ‘zesde zintuig’, een ‘derde oog’, is (waar men (nog) niet mee om kan gaan), en het gevolg het waarnemen van een andere werkelijkheid (die door niemand, inclusief de waarnemer zelf, begrepen wordt)”.
Het dominerende wereldbeeld
“Veel psychiaters geloven in feite nog in een mechanistisch wereldbeeld; een manier van kijken die eeuwenlang de westerse wereld domineerde. Volgens dit wereldbeeld zou het universum een soort ingewikkelde machine zijn, waarbij alles te verklaren is door oorzaak-gevolgrelaties tussen tastbare, fysieke onderdelen. Aan alle natuurlijke fenomenen ligt een waarneembare, fysieke verklaring ten grondslag. Het verwante materialisme stelt dat alles uiteindelijk herleidbaar is tot materie, eigenlijk net als dat het fysicalisme beschrijft.”
“Als je in dit wereldbeeld gelooft, geloof je dus ook dat hersenprocessen te verklaren zijn vanuit het fysische. Bewustzijn is dan een product van de fysieke hersenen. Je bent je dus bewust van jouw bestaan en van alles wat je in de wereld ervaart, vanuit je hersenen, omdat je hersenen hebt. Zonder jouw hersenen zou je niets zijn. Je bestaat dan simpelweg niet. Het enige wat van jou overblijft na de dood, is jouw lichaam; niets meer, niets minder.”
Waarom dit wereldbeeld problematisch is
“Deze gedachtegang, deze redenatie, zie ik als zeer problematisch. Want stel dat ik doodga, ben ik dan niets of iets? Volgens het mechanische wereldbeeld ben ik dan niets. Maar hoe kan iets wat ooit iets was, ineens niets worden? En hoe kan iets wat ooit niets was, plotseling iets worden? Dat klinkt voor mij een beetje als tovenarij.”
“Het is alsof een kind zijn moeder de kamer ziet uitlopen en het kind denkt dat de moeder van de aardbodem is verdwenen. Als bij oude filosofen de objectpermanentie ook ontbrak, zouden ze hebben gezegd: ‘Dat wat gij niet ziet, is er niet.’ Nee, het leven kan niet alleen als mechanisme verklaard worden. De menselijke geest komt denk ik voort uit een fundamentele, onstoffelijke levenskracht; een ervarende substantie, een bewust zijn, een entiteit die zich bewust is van het zijn. Ik noem het graag de ziel of het bewustzijn.”
De ervaring van psychose
“Nu ik heb uitgelegd hoe ik denk dat bewustzijn niet voortkomt uit stoffelijke hersenprocessen, maar dat bewustzijn als onstoffelijk zijnde op zichzelf bestaat, is de vraag: als psychose niet fundamenteel te verklaren is door fysische en chemische processen in de hersenen, wat is dan wel de oorzaak van psychose?”
“Voor mijn gevoel ervaar je in een psychose dingen die anderen niet ervaren. Je ervaart dingen die je ook zelf niet eens begrijpt. Je probeert wat je ervaart te begrijpen, te snappen, te vatten en probeert er vervolgens betekenis aan te geven. Maar omdat de dingen die je ervaart zó complex zijn, kun je ze niet begrijpen, laat staan onder woorden brengen. Wat je ervaart voelt buitenzintuigelijk, bovennatuurlijk, spiritueel, goddelijk, mysterieus.”
Wat is een zintuig?
“Vanaf kleins af aan heb je van je ouders, opvoeders en leerkrachten geleerd dat je met je ogen kunt kijken, met je oren kunt horen, met je neus kan ruiken, met je tong kan proeven en met je huid van voelen. Dit zijn in ieder geval de vijf klassieke zintuigen die door Aristoteles benoemd werden in zijn invloedrijke werk ‘Over de ziel’. Maar wat is een zintuig? Over de definitie ervan is onder neurowetenschappers geen algemene overeenstemming. Maar interessant aan woorden is hun oorsprong, geschiedenis en betekenisontwikkeling; de etymologie.”
“Het woord ‘zintuig’ bestaat uit twee delen: zin en tuig, ‘zin’ Is een inheems Germaans woord en verwant aan het Duitse ‘Sinn’ (doel, bedoeling, betekenis, strekking). Het Engelse woord ‘sense’ (gevoel, voelen, aanvoelen, opmerken, verstand, betekenis). Het woord ‘tuig’ betekent zoiets als toestel, gerei, gereedschap, apparaat, instrument. Een zintuig kun je dus zien als een gereedschap om waar te nemen en betekenis of zin te ervaren.”
“Als je deze definitie hanteert, hebben we nog veel meer zintuigen. Niet alleen bestaat de huid alleen al uit (minstens) drie zintuigen, namelijk de tastzin (aanraking/druk), thermoceptie (warmte en kou) en nociceptie (pijn). Ook hebben we een evenwichtszin om evenwicht in het lichaam waar te nemen en een positiezin om de positie van eigen lichaamsdelen waar te nemen zonder ernaar te kijken.”
Een levensveranderende ervaring
“Een aantal jaren voordat ik mijn eerste psychose in 2020 ervaarde, ontdekte ik iets bijzonders. Iets wat ik nog nooit eerder had ervaren of waargenomen. Het is zondag 25 februari 2018, rond 3:00 ‘s nachts. Ik lig in mijn bed op mijn slaapkamer. Het is donker om mij heen. Al twee dagen was ik aan het nadenken over dat alles in het leven, in de wereld en in het hele universum met elkaar te maken heeft.”
“Lang verhaal kort: er ontstond een holistische levensfilosofie in mij. In een destijds verslag over deze ervaring schrijf ik: ‘Tijdens het nadenken, kreeg ik sterk het gevoel alsof er iemand in mijn kamer was, in de vorm van een soort duidelijk voelbare energie, wat mij een erg beangstigend gevoel gaf. Na een paar minuten vielen alle puzzelstukjes ineens in elkaar.’ Dit is de eerste keer dat ik zoiets bewust ervaarde. Wat het was? Het voelde alsof het energieën engelen en overleden waren.”
Een extra zintuig
“Wat ik in die nacht ontdekte, is een zintuig in mij die ik in mijn herinnering nog nooit eerder had gebruikt. Het voelde vreemd, bijzonder, apart, onwerkelijk. Maar toch voelde ik het. Het is alsof je je hele leven lang je ogen gesloten hebt gehouden en deze ineens opengaan. Later begon ik dit zintuig verder te ontwikkelen en ontdekte wat ik er allemaal mee kon. Ik begon heel vaag energieën van niet-levenden aan te voelen (noem het ‘overledenen’ of ‘engelen’), aura’s van mensen, de krachten en effecten van kristallen, en herinneringen die niet uit mijn leven komen, maar mogelijk uit vorige levens. Ook begon ik ingevingen te krijgen die mij meer inzicht gaven op de levensvragen die ik heb.”
“Wat dit zintuig doet, is het waarnemen van energieën, frequenties en vibraties die niet door andere zintuigen kunnen worden waargenomen. Eigenlijk net als dat je kleuren niet kunt horen en geluiden niet kunt zien. Het moeilijke is dat er geen woorden zijn om dit ‘zesde zintuig’ of ‘derde oog’ te beschrijven. Zelfs metaforen doen tekort aan de definitie ervan.”
In deel 2 van deze blog zal Quin verder onderzoeken waardoor psychose volgens hem ontstaat. Waar hij in deel 1 vooral heeft beschreven wat psychose zou zijn, richt hij zich in deel 2 op de mogelijke bron ervan. En hoe leer je omgaan met een extra zintuig dat je in jezelf hebt ontdekt, zonder erin te verdrinken en jezelf erin te verliezen? Je leest het volgende deel!
Meer lezen van Quin?
Meer lezen over Ervaringsverhalen over psychosegevoeligheid?
- Psychose als dijkdoorbraak – een kijk op psychoses en herstel
- Psychose door spirituele ervaringen?
- We are a little crazy — ervaringsverhaal over psychose en herstel
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ken je de mini-College’s van PsychoseNet al?
Bekijk PsychoseNet college’s van Jim van Os over zorg en herstel, van depressie tot psychose.
Geef een reactie