Kunt u mij iets vertellen over GLP1-medicatie?
En hoe dat invloed heeft op psychose? Kan bij gebruik hiervan de onderhoudsdosis van olanzapine naar beneden?
Veel gezochte termen
De PsychoseNet Kennisbank
Beantwoord door
Auteur
Jim van Os
Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Kunt u mij iets vertellen over GLP1-medicatie in combinatie met psychose?
Vraag
Antwoord
Hey S., dank voor je actuele vraag!
GLP1-agonisten zijn medicijnen zoals semaglutide (Ozempic, Wegovy), liraglutide (Saxenda) en tirzepatide (Mounjaro). Oorspronkelijk ontwikkeld voor diabetes, daarna voor obesitas. Uit onderzoek blijkt steeds meer dat deze middelen invloed hebben op meer dan alleen suiker en gewicht. Ze werken namelijk ook op GLP1-receptoren in het brein, niet alleen in de darm, en dat heeft brede effecten:
Eetlust en beloningsysteem. Mensen op GLP1 melden vaak verminderde “food noise” en ook minder drang naar alcohol, gokken en ander beloningszoekend gedrag. Dat is interessant omdat het laat zien dat deze stoffen iets doen met dopamine-circuits, niet alleen met spijsvertering.
Ontstekingsremming. GLP1-agonisten verlagen systemische inflammatie. Ontsteking speelt een rol bij bepaalde vormen van depressie en mogelijk ook bij sommige aspecten van psychosegevoeligheid. Onderzoek hier loopt nog volop.
Mogelijke effecten op stemming en cognitie. Hier is het bewijs het minst hard. Sommige studies suggereren een licht beschermend effect op depressie bij mensen met diabetes. Andere observaties wijzen op verhoogd risico op suïcidale gedachten bij sommige gebruikers – daar wordt momenteel actief onderzoek naar gedaan en de Europese geneesmiddelenautoriteit (EMA) heeft dit signaal eerder dit jaar onderzocht. De conclusies zijn nog niet definitief.
Psychosegevoeligheid. Hier is het bewijs nog beperkt en voorlopig. Er zijn aanwijzingen uit dieronderzoek en uit observationele studies dat GLP1 mogelijk neuroprotectief werkt en invloed heeft op dopaminesystemen, wat in theorie relevant zou kunnen zijn voor psychosegevoeligheid. Maar – en dit is belangrijk – we hebben nog geen klinische studies die laten zien dat GLP1-agonisten antipsychotische werking hebben of dat ze antipsychotica kunnen vervangen. Daar is het onderzoek nog niet.
Wat wél klinisch relevant en onderbouwd is, en daar komt jouw vraag waarschijnlijk vandaan: GLP1-agonisten worden steeds vaker ingezet bij mensen die olanzapine gebruiken en daarvan flink in gewicht zijn aangekomen of metabool ontregeld zijn geraakt. Olanzapine is berucht om die metabole bijwerkingen (gewichtstoename, suiker, cholesterol). GLP1 kan dat keren. Plus als ’t gewicht zakt en de metabole gezondheid herstelt, voelen mensen zich vaak beter, hebben ze meer energie en functioneren ze beter. Dat kan secundair effect hebben op stemming en zelfvertrouwen. Dat is dus een indirect, maar reëel pad waarop GLP1 jouw situatie zou kunnen beïnvloeden.
Op je concrete vraag: kan mogelijk de onderhoudsdosis van olanzapine naar beneden?
Eerlijk antwoord: niet automatisch op basis van GLP1, maar wel op basis van een aantal andere overwegingen die het waard zijn om te bekijken. Bijvoorbeeld lifestyle en medicatie. Vraag een integraal medicatiegesprek aan met je psychiater en eventueel je huisarts samen om je huidige medicatie nog eens goed te bekijken. Kijk of je huidige dosis olanzapine nog de minimaal werkzame dosis is. Soms is de dosering ergens in de loop van de jaren opgehoogd in een crisisperiode en nooit weer geheroriënteerd.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers. - Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt. - Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
- Kijk dan op de sociale kaart op PsychoseNet (MIND ATLAS).
- Ben je op zoek naar LOTGENOTENCONTACT BIJ MEDICATIEAFBOUW? Ga dan naar de Vereniging Afbouwmedicatie.
- Ben je op zoek naar stemmenhorengroepen buiten de reguliere GGZ? Zie de website van Stichting Weerklank.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
Beantwoord door: Jim van Os op 7 mei 2026
