Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hoe kun je als naaste ervoor zorgen dat je niet emotioneel geraakt wordt door het diepe leed waar psychiatrisch patiënten soms doorheen gaan?
Heb je altijd een ander nodig om van je eigen opgebouwde emoties af te komen? En wat in die verbinding zorgt dan dat emoties kunnen oplossen?
Er zijn zoveel mensen met psychische problematiek en opgebouwde emoties in de wereld, hoe ontstaat zoiets? En wat kunnen we als mens of naaste doen om te voorkomen dat er meer problematiek in de wereld ontstaat?
Hey H., dank voor je vraag!
Mooie vraag!
Op het eerste deel: je kunt niet voorkomen dat je geraakt wordt, en ik zou dat ook niet willen. Geraakt worden hoort bij mens zijn en het is precies wat de ander voelt als je er echt bent. De kunst zit ‘m in geraakt worden zonder overspoeld te raken. Onderzoek naar empathie laat zien dat meevoelen alleen mensen uitput – empathic distress heet dat – terwijl compassie, warmte met wat ruimte ertussen, juist energie geeft. Je voelt de pijn van de ander, maar je hoeft ‘m niet over te nemen of op te lossen. Voor naasten is dat best wel lastig, want je wil zo graag dat het weggaat. Dus zorg dat je zelf ergens je verhaal kwijt kan, hou je grenzen en doe dingen die jou opladen.
Heb je altijd een ander nodig? Niet altijd. Bewegen, natuur, schrijven, mindfulness, muziek, je lichaam laten trillen of gewoon huilen helpen ook om opgebouwde spanning te laten zakken. Maar emoties zijn vanaf het begin relationeel: als kind leer je regulatie via co-regulatie met je ouders, en dat blijft je hele leven doorwerken. Wat doet die verbinding dan? De ander leent rust, ritme en aandacht, waardoor je lichaam uit de alarmstand kan zakken. De ander draagt mee zonder te fixen, zodat je ’t niet alleen hoeft te houden. Erkenning laat schaamte afnemen, en schaamte drijft mensen juist in isolement. Samen woorden zoeken maakt het vage en dwingende bespreekbaar. Emoties lossen op als ze in een veilige gedeelde ruimte gevoeld mogen worden, zonder dat iemand ze wegpraat.
Dan de grote vraag. Psychisch lijden ontstaat in context, het is voor een groot deel een reactie op de wereld. Eenzaamheid, prestatiedruk, armoede en schulden, een onveilige jeugd, discriminatie, een samenleving die steeds sneller gaat en waarin gemeenschappen uit elkaar vallen. Iedereen zit op een continuüm van gevoeligheid, en als de druk van buiten toeneeemt gaan meer mensen over hun grens. Preventie zit dus minder in de spreekkamer en meer in de sociale basis: buurten, verenigingen en sportclubs, plekken waar je gewoon tussen mensen komt en ergens bij hoort. Als mens of naaste kun je daar meer aan doen dan je denkt: aanwezig zijn, luisteren zonder oordeel, kwetsbaarheid gewoon maken, mensen erbij halen in plaats van ze laten verdwijnen. Klein werk, maar het telt op. Psychisch lijden betekent werk aan de winkel, voor ons allemaal.
Hope this helps en kijk vooral bij de informatie hieronder, want er is nog veel meer over te zeggen, kijken en lezen. En als je meer intensief contact wil, ga dan naar onze chat.
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
