Antwoord
Beste A., dank voor je vraag!
Ja, metformine is een bekende en onderbouwde optie voor wat in de literatuur “antipsychotic-induced weight gain” en “metabool syndroom” wordt genoemd. Het wordt steeds vaker voorgeschreven, hoewel in Nederland nog onderbenut.
Metformine vermindert bij olanzapinegebruikers in studies gemiddeld 3-5 kg gewichtsverlies extra ten opzichte van lifestyle alleen, en het verbetert de insulineresistentie én bloedsuikerwaarden én lipidenprofiel. De internationale richtlijnen bevelen metformine aan bij mensen met antipsychotica-gerelateerde gewichtstoename, en zeker bij iemand zoals jij die op de grens van (pre-)diabetes zit. Dat is eigenlijk een no-brainer farmacologisch gezien.
Doseringen zijn meestal opbouwend: starten met 500 mg per dag, na 1-2 weken naar 2 x 500 mg, eventueel later naar 2 x 1000 mg. Bijwerkingen vooral gastro-intestinaal (diarree, misselijkheid, opgeblazen gevoel), die vaak in de eerste weken intens zijn, en dan zakken. Met de slow-release variant (metformine XR) is dat profiel vaak milder. Bij langdurig gebruik aandacht voor B12-spiegel (metformine kan B12-opname verminderen), dus periodieke controle is verstandig.
Belangrijke contra-indicaties: ernstige nierfunctiestoornis, lever- of hartproblemen. Bij iemand zonder die comorbiditeiten en met goede nierfunctie is het een veilig middel.
Dan je vraag waar je terechtkan voor ’t voorschrijven: huisarts kan en mag dit voorschrijven, ook al voelt ’t voor haar misschien als psychiatrisch terrein. Metformine is een algemeen geneesmiddel en geen psychiatrisch middel. Dus je kunt terecht bij je huisarts of een verwijzing vragen naar een internist of endocrinoloog.
Je kunt ook je voormalige psychiater vragen of er een mogelijkheid is voor een eenmalig consult voor metabole begeleiding. Veel ggz-instellingen hebben tegenwoordig een “metabole poli” of een verpleegkundig specialist die zich richt op lichamelijke gezondheid bij langdurig psychofarmacagebruik.
Naast metformine kun je ook een ander antipsychoticum overwegen. Olanzapine is metabool gezien een van de zwaarste middelen op gewicht en glucose. Aripiprazol of lurasidon zijn metabool veel vriendelijker. Switchen moet met goede afweging tegen ’t risico van stemmingsontregeling, want bipolariteit mét psychotische component reageert lang niet altijd hetzelfde op een ander middel. Maar als het gewicht een groot probleem blijft en jij stabiel bent, is ’t een gesprek waard met een psychiater. Niet voor nu, wel als optie achter de hand.
Belangrijk nog:
Niet zelf metformine bestellen via internet. Het is een medicijn waar je medische monitoring bij wilt (nierfunctie, B12), niet een supplement.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 5 mei 2026
