Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hallo Jim,
Hebben vrouwen die vlak na een bevalling psychotisch worden de jaren of maanden ervoor stress ontwikkeld of andere symptomen gehad die bij een reguliere psychose een rol spelen?
Of ontstaat deze vorm van psychose plotsklaps door de enorme hormoonwisselingen?
Ik ben benieuwd naar uw antwoord.
Hey A., dank voor je vraag!
Kort antwoord: beide. De postpartum psychose (kraambedpsychose) komt ’t dichtst in de buurt van wat je een biologische trigger kunt noemen die je in de psychiatrie tegenkomt. Die enorme hormonale val na de bevalling, oestrogeen en progesteron die in een paar uur kelderen, plus de gigantische verstoring van slaap, bioritme én de identiteitsomslag van ‘moeder worden’, dat is een fysiologische en psychologische storm tegelijk. In die zin ja, het kan plotsklaps lijken te onstaan.
Maar onder die trigger zit bijna altijd een gevoeligheid. Bij vrouwen die een kraambedpsychose ontwikkelen zien we vaak een familair patroon van psychosegevoeligheid of bipolaire stemmingsgevoeligheid. Soms is daar in de voorgeschiedenis al iets zichtbaar van geweest, een hypomanische episode die als ‘een drukke periode’ werd weggezet, een eerdere postpartum depressie, of milde stemmingswisselingen rond hormonale momenten (puberteit, premenstrueel). Niet zelden was er voor de bevalling geen duidelijke klacht, maar bleek na de psychose dat er een bipolaire stemmingsgevoeligheid sluimeerde. Op de keper beschouwd is de kraambedpsychose dan ook vaak ’t eerste duidelijke teken dat iemand zich in dat spectrum bevindt.
Stress in de maanden ervoor speelt minder een doorslaggevende rol dan je zou denken. Het prenatale onderzoek levert geen sterke, consistente verbanden op. Wat wel zwaar meedoet is slaaptekort vlak na de bevalling – dat is op zich al een psychose-trigger bij gevoelige mensen – en in combinatie met de hormonale crash kan dat de kans op psychose aanzienlijk vergroten. En als er een traumatisch ervaren bevalling bij komt plus een eerdere traumageschiedenis, kan dat ook gewicht in de schaal leggen.
Goed om te weten: van alle vormen van psychose verloopt de kraambedpsychose vaak relatief gunstig wat herstel betreft, mits adequaat herkend en behandeld. Het is heftig, maar geen levenslang verhaal.
Hope this helps,
Greetz Jim
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
