Veel gezochte termen

De PsychoseNet Kennisbank

Beantwoord door

Auteur

expert avatar

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Hoe moeten wij reageren op onze zoon zonder ziektebesef?

Vraag

Onze zoon is vier maanden opgenomen geweest vanwege een psychose. Hij kreeg de diagnose manisch-psychotisch.

Na ontslag gebruikte hij nog lithium en aripiprazol. Hij heeft geen ziektebesef en roept vaak dat hij gaat stoppen met de medicatie, maar doet dat nog niet.

Hoe moeten wij hierop reageren?

Antwoord

Beste V.,

Dank je wel voor je vraag. Vier maanden in opname en nu de zorg dat hij stopt met zijn medicatie en weer onderuitgaat. Dat moet heel zwaar zijn voor jullie als ouders.

Ziektebesef is een lastig woord. Veel mensen herkennen zich niet in een label als manisch-psychotisch, en dat snap ik wel. Ik spreek liever van een gevoeligheid: je zoon heeft een psyche die onder druk kan doorschieten in een manische of psychotische toestand. Denk aan slaaptekort, stress, blowen en grote gebeurtenissen. Hij hoeft het woord ziekte niet te omarmen om toch te snappen wat hem overkwam. Vaak herkent iemand wel: ik sliep amper, ik had ruzie met iedereeen, ik was niet mezelf. Daar zit de gedeelde taal.

Hij roept wel dat hij gaat stoppen, maar doet het niet. Feitelijk is dat goed nieuws: hij twijfelt. Ga dan geen strijd aan, want hoe harder jullie duwen, hoe harder hij terugduwt. Wat werkt is luisteren, vragen wat hem precies stoort aan de medicatie, begrip tonen en zoeken naar waar jullie het wel over eens zijn. Bijvoorbeeld dat die opname vreselijk was en niemand dat nog eens wil. Dat is de kern van de LEAP-methode. Vaak zit er een concreet bezwaar achter. Aripiprazol kan innerlijke onrust of vlakheid geven, lithium trillende handen, dorst, gewichtstoename of het gevoel dat je kleur weg is. Daar valt met de de behandelaar over te praten.

Jullie kunnen zelfs naast hem gaan staan in zijn wens. Zeg dan: als je wil stoppen, doe het slim. Niet in een keer, wel langzaam, één middel tegelijk en samen met je arts. Vooral bij lithium is dat belangrijk: abrupt stoppen geeft een flink verhoogd risico op een nieuwe manie, langzaam afbouwen over maanden veel minder. Voor de laatste stapjes bestaan taperingstrips, al vergoeden niet alle zorgverzekeraars die. Twee middelen is ook niet per se voor altijd. Vraag de behandelaar wat het plan is en of er op termijn een af kan. Zo wordt medicatie een gezamenlijk experiment in plaats van een machtsstrijd.

Spreek in een rustige periode samen af wat de vroege signalen zijn. Bij manie is slaap meestal het eerste signaal: minder slapen en toch niet moe. Maak afspraken over wat jullie dan doen en wie er dan gebeld mag worden. Vraag ook of jullie een keer mee mogen naar een gesprek met de behandelaar, met zijn toestemming. Zorg daarnaast goed voor jezelf: bij Ypsilon vind je andere naasten die dit kennen. Een episode is ook een kans om te leren, voor hem en voor jullie.

Hope this helps,

Greetz Jim

Meer informatie

Disclaimer

Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts

Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.


Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet

Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.

Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.

Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:

  • Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
  • Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.

Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?

  • Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
  • Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
    Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
  • Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
    Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
  • Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
  • Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
  • Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.

Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?

  • Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
  • Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
  • Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
  • Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
  • Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
  • Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
  • Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.

Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?

Beantwoord door: Jim van Os op 18 november 2026

Gerelateerd

Meer over

Naasten
Psychosegevoeligheid

Lees ook