Wanneer het psychisch moeilijk gaat, kan zelfs een kleine stap groot voelen. Hanneke Thijssen en coach Arno Peters schreven daarom Jij verdient ruimte!, vanuit hun eigen ervaringen en de wens om mensen eerder steun te bieden. Hanneke vertelt hoe het boek tot stand kwam.
Waarom wachten tot iemand uitvalt? We kunnen eerder iets doen. Wat als we mensen niet pas helpen wanneer ze zijn vastgelopen, maar juist op het moment dat ze voelen: zo kan het niet langer?
Er is in Nederland veel behandeling, begeleiding en ondersteuning voor mensen die psychisch zijn vastgelopen. Wat mij steeds meer bezighoudt, is de periode daarvoor. De periode waarin iemand nog functioneert. Nog naar het werk gaat. Nog voor de kinderen zorgt. Nog afspraken nakomt. Nog zegt dat het wel gaat. Terwijl het vanbinnen steeds moeilijker wordt. Ik weet hoe dat voelt. Ik heb in mijn leven zes zware depressies doorgemaakt. En juist daardoor weet ik hoe groot de afstand soms kan zijn tussen weten dat het niet goed met je gaat en daadwerkelijk hulp krijgen.
Je hoeft niet eerst helemaal vast te lopen
Wanneer je psychisch kwetsbaar bent, kan het enorm veel energie kosten om hulp te zoeken. Je moet erkennen dat het niet goed gaat. Je moet weten waar je terechtkunt. Je moet soms een verwijzing regelen, wachten op een intake en vervolgens wachten op behandeling. Maar wat doe je in de tussentijd? Juist wanneer je mentale belastbaarheid laag is, kunnen die stappen ontzettend groot voelen. Ik denk daarom dat we veel meer aandacht moeten hebben voor de fase waarin iemand dreigt uit te vallen. Niet pas wanneer iemand thuis komt te zitten. Niet pas wanneer een depressie volledig is geëscaleerd. Niet pas wanneer de omgeving zich grote zorgen maakt.
Maar eerder.
Serieus nemen wat je voelt
Voor mij begint preventie niet alleen bij het voorkomen van psychische klachten. Het begint ook bij het serieus nemen van de eerste signalen.
Slechter slapen.
Steeds minder energie.
Je terugtrekken.
Geen plezier meer ervaren.
Overprikkeld raken.
Alles voelt als te veel.
Je concentratie neemt af.
En ondertussen blijf je doorgaan, omdat er nu eenmaal van alles moet. Dat zijn momenten waarop iemand misschien nog geen intensieve behandeling zoekt of nodig heeft, maar wel behoefte kan hebben aan erkenning, informatie, ervaringskennis en praktische handvatten. Iets waardoor je denkt:
Oké. Ik ben niet de enige. Dit is wat er met me gebeurt. En ik kan vandaag al iets doen.
De kracht van ervaringskennis
Ik geloof sterk in de combinatie van professionele kennis en ervaringskennis. Een professional kan uitleggen wat er gebeurt wanneer je psychisch vastloopt. Maar iemand die het zelf heeft meegemaakt, kan soms iets anders bieden: herkenning.
Ik weet hoe het voelt.
Ik weet hoe moeilijk het is om uit bed te komen.
Ik weet hoe overweldigend een telefoontje naar de huisarts kan voelen.
Ik weet hoe klein de eerste stap soms moet zijn.
Ervaringskennis kan ervoor zorgen dat iemand zich minder alleen voelt. En juist dat gevoel van herkenning kan een eerste opening bieden. Juist het delen van persoonlijke ervaringen kan anderen helpen om hun eigen weg naar herstel te vinden.
Daarom schreven we Jij verdient ruimte!
Vanuit die gedachte schreef ik samen met coach Arno Peters het boek Jij verdient ruimte!. Niet als vervanging voor professionele hulp. En ook niet als boek waarin we vertellen hoe iemand zijn of haar psychische problemen moet oplossen. Wel als een laagdrempelig hulpmiddel voor mensen die merken dat het niet goed met ze gaat en die behoefte hebben aan herkenning én praktische handvatten. We hebben bij het schrijven bewust rekening gehouden met de doelgroep.
Korte hoofdstukken, omdat concentreren tijdens een depressie of periode van mentale overbelasting moeilijk kan zijn. Een rustige vormgeving, omdat ook prikkelverwerking een rol kan spelen. En vooral: praktische oefeningen en concrete ideeën voor dingen die je zelf kunt doen.
Want soms heb je geen behoefte aan nóg meer informatie. Soms wil je gewoon weten:
Wat kan ik vandaag doen om ervoor te zorgen dat het morgen niet nog slechter gaat?
Eerder durven handelen
Mijn grootste wens is daarom niet dat ons boek zoveel mogelijk wordt verkocht. Mijn wens is dat mensen die psychisch beginnen vast te lopen eerder iets in handen krijgen.
Een boek.
Een gesprek.
Een ervaringsverhaal.
Een professional die luistert.
Een werkgever die vraagt hoe het werkelijk gaat.
Een vriend die niet alleen zegt: “Laat maar weten als ik iets kan doen”, maar daadwerkelijk naast je komt staan.
Een plek waar je zonder schaamte kunt zeggen: het gaat even niet goed met mij.
Want misschien ligt daar wel een belangrijk deel van preventie. Niet in één grote oplossing, maar in het eerder beschikbaar maken van kleine vormen van steun.
Van uitval naar vroegtijdige ondersteuning
Ik zou daarom graag met organisaties, professionals, werkgevers en ervaringsdeskundigen in gesprek gaan over deze vraag:
Hoe zorgen we ervoor dat mensen niet eerst volledig hoeven vast te lopen voordat ze ondersteuning krijgen?
Want iemand hoeft niet eerst uit te vallen om hulp te verdienen. Soms is het juist preventief om iemand op tijd te laten voelen: Ik zie je. Ik hoor je. Je hoeft dit niet alleen te doen. En misschien is dát wel het moment waarop herstel begint.
Hanneke Thijssen (1982) deelt haar ervaringen van meerdere depressies. Aangrijpend, maar geschreven met de drive om anderen te helpen. Vol handvatten om uit een depressie of burn-out te komen. Reëel, eerlijk, confronterend maar ook hartverwarmend.
Lees meer op: www.jijverdientruimte.nl
Meer lezen over zelfhulp bij herstel?
- Wat psychisch lijden is – Jim van Os
- De Weer LEVEN Kit – Esther Verhoek
- WAANZIN, een gids door de gekte — Laurens de Vos & Lottie Bakker
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Verder lezen over goede zorg en GGZ?
Onderstaande boeken zijn geschreven door hoogleraar Jim van Os. In deze eerlijke boeken lees je meer over psychose, trauma, de nieuwe GGZ, herstel en veel meer.
