Fotocredits: Pixabay; Mohamed_hassan
François maakte in 1997, dus jaren vóór zijn eigen depressie, een documentaire over dit onderwerp: ‘De depressie voorbij’. Pas nu, in de Schatkamer van Beeld en Geluid, kon hij na 29 jaar zijn eigen tv-programma voor het eerst weer eens terugzien. Een persoonlijk verhaal.
De jurist die verhalen wilde vertellen
Mijn rechtenstudie interesseerde me niks, maar als een braaf jongetje maakte ik het toch af. Ach, het heeft me toch geholpen: de laatste zeven jaar dat ik werkte, was ik jurist bij Slachtofferhulp. Maar goed, al tijdens mijn studie schreef ik voor kranten en bladen. En na mijn studie was ik bijvoorbeeld enkele jaren filmcriticus van de Volkskrant.
Tot ik voor tv ging werken. Dat heb ik zo’n 25 jaar gedaan. Eerst RUR (Jan Lenferink), daarna Sonja, Glamourland en vervolgens heb ik met allerlei presentatoren gewerkt zoals Paul Haenen, Pieter Jan Hagens, Angela Groothuizen en Astrid Joosten. En andere, mindere goden. Tot ik na ruim tien jaar samen met een capabele collega (die sindsdien ook een goeie vriend is), Jim van der Hoeven, besloot om zelf programma’s te gaan maken: eerst verzinnen, daarna verkopen aan een geïnteresseerde omroep en vervolgens maken. Hij meer het beeld en ik meer de inhoud. Tijdens zo’n tien jaar verzonnen, verkochten en (vooral!) maakten we “onze” programma’s (en werden natuurlijk ook door de grote jongens bestolen van enkele door ons verzonnen tv-formats).
And now for something completely different.
Depressie in Frankrijk
Ik ben geboren in Amsterdam uit een Nederlandse vader en een Franse moeder (vandaar mijn voornaam). Mijn moeder had vaak kritiek op haar geboorteland dat volgens haar toen erg ouderwets was. Maar ja, zo rond haar vijftigste werd de heimwee toch te groot en wilde ze terug. Na een hoop gedoe hebben mijn ouders toen besloten om naar Frankrijk te verhuizen. Zo verloor mijn vader op zijn vijftigste zijn baan, zijn inkomen, zijn huis, zijn taal en cultuur, zijn familie en vrienden, en twee van zijn kinderen. Kortom, zijn identiteit. Van de ene op de andere dag totaal ontworteld. En werd in Frankrijk na een veelbelovende start depressief, kreeg pillen, werd opgenomen, en bleef jaren zwaar depressief. Dit bleef maar duren en uiteindelijk, na zo’n tien jaar, besloten ze daarom terug te keren naar Amsterdam. Met mijn vader ging het toen wat beter, maar het is volgens mij nooit meer helemaal goed gekomen. Sindsdien gebruik ik een woord dat ik op deze site heb geleerd: depressie-gevoelig.
Misschien denkt u nu: zie je wel, het zijn de genen van die François, hij heeft namelijk dezelfde genen als zijn depressieve vader. Nou, laat ik daarop zeggen: nee, het is dezelfde domme beslissing die het begin is van onze depressie. Middenin je leven alles en iedereen achterlaten (ik op mijn 62ste) klinkt avontuurlijk, maar is misschien niet zo’n goed idee, kijk maar naar mijn vader en kijk maar naar mij. Zoiets heet: alle schepen achter je verbranden. Maar goed, het is het begin, dus de aanleiding, en niet de echte oorzaak van de depressie (dat is namelijk perceptie: de manier waarop je reageert op levensomstandigheden). Kijk maar naar mijn Franse moeder die alles en iedereen achterliet in Parijs en naar Amsterdam verhuisde. Mijn moeder werd niet depressief.
Toch op de buis
Toen ik dus de stap zette naar het maken van eigen programma’s, ontstond bij mij het plan voor een documentaire over depressie. Het onderwerp boeide me vanwege mijn vader, ik las het een en ander, deed wat research en benaderde Stichting Pandora, de voorloper van de Depressie Vereniging. Zo kwam ik in contact met Herman Donners en al snel dacht ik: die man is intelligent, sympathiek, heeft zelfkennis en durft eerlijk over zijn depressie te vertellen, dat programma gaan we samen maken!
Meestal was het verzinnen noch het maken van programma’s het grote probleem; het grote probleem was de verkoop aan een omroep. Gelukkig hadden we al snel succes bij de EO die meteen serieus geïnteresseerd was. Pas later begreep ik dat depressie een onderwerp was dat sterk leefde bij de achterban van de EO. Opmerkelijk détail: Herman kwam uit Limburg en was duidelijk katholiek.
Opnieuw opgedoken
Het programma ‘De Depressie Voorbij’ is door de EO uitgezonden op 17 december 1997 en duurt 50 minuten. Ik was toen 43. Hier kan je de documentaire zien: klik hier voor de video!
Jaren lag dit programma, net als vele andere, verborgen onder dikke lagen stof in een immens archief in Hilversum. Voor altijd vergeten? Nou, tot nu toe. Nu is het plotseling weer beschikbaar. Dat is de aanleiding voor dit blog: tot mijn grote verrassing is het weer te zien.
Terugkijken met de ogen van nu
Tijdens en na mijn depressie dacht ik, nee, wist ik zeker: ik begrijp nu pas echt hoe verwarrend en alles-ontwrichtend een depressie is, en hoeveel misverstanden erover bestaan. Dus die ouwe documentaire zal wel niks zijn. Maar nu ik het heb teruggezien denk ik: nou jongen, voor dat programma hoef je je niet te schamen. Oké, ik zou het nu anders maken, maar niet helemaal anders.
Ik bleef in contact met Herman Donners. Enkele jaren later vertelde hij me over zijn vrijwilligerswerk in Lourdes. Ik ben toen een keer als brancardier meegegaan met de trein van Maastricht naar Lourdes en heb er ook een stuk over geschreven voor de NRC.
Daarna heb ik het contact met Herman verloren, maar ik ben bang dat hij, net als mijn vader, er uiteindelijk nooit helemaal bovenop is gekomen. Maar goed, ik weet dat niet zeker, ik hoop heel erg van wel natuurlijk. Ik kan het Herman niet meer vragen, hij is inmiddels overleden.
De stille pijn van afscheid nemen
Dat ineens alles en iedereen achter je laten is voor mij nu een ding geworden. Huis en haard achterlaten, afscheid nemen van alles wat dierbaar en vertrouwd is. Sindsdien kijk ik ook anders naar bijvoorbeeld een Turkse vrouw die ik op straat zie. Ze is boodschappen aan het doen. Misschien heeft ze alles en iedereen achtergelaten om haar oorspronkelijk Turkse man (maar geboren en getogen in ons land) te trouwen. Plotseling woont ze hier in Nederland. Totaal ontworteld en ontheemd. Ze heeft alles en iedereen achtergelaten. Hoe voelt ze zich? Mist ze haar familie? Haar vriendinnen? Mist ze haar taal en cultuur? Haar land, haar dorp of stad, het huis waar ze woonde? Houdt ze haar heimwee en verdriet geheim? Ik denk aan haar.
François de Waal
Meer lezen van François de Waal?
Meer lezen over depressie?
- Depressie is … (deel 4): 30 nieuwe stellingen
- Wat is manie, depressie en psychose? – Info van PsychoseNet
- Uitleg over depressie, voor de buitenwereld – een metafoor
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Verder lezen over goede zorg en GGZ?
Onderstaande boeken zijn geschreven door hoogleraar Jim van Os. In deze eerlijke boeken lees je meer over psychose, trauma, de nieuwe GGZ, herstel en veel meer.
Geef een reactie