Antwoord
Beste V.,
Dank je wel voor je vraag. Wat zwaar voor jullie als ouders.
Dan je vraag of de medicatie de oorsprong van de stemmen kan zijn. Dat kan, het is goed denkbaar. Antidepressiva kunnen bij een gevoelig iemand, en dan vooral bij een jong iemand, activerend werken: onrust en agitatie, en bij sommigen een duw richting psychotische ervaringen. Tegelijk is het meestal niet zwart-wit. De angst waar het mee begon kan ook een vroege uiting zijn van een onderliggende psychosegevoeligheid die zich aan het ontvouwen was, met de medicatie als een van de factoren. We zitten allemaal op een continuüm van psychosegevoeligheid – de een gevoeliger dan de ander – en in een familie die scherp reageert op medicatie zit die gevoeligheid er soms wat dikker in. Of de stemmen nou puur uit de medicatie komen of uit het samenspel, valt achteraf vaak niet hard te zeggen. Belangrijk is dat je het scherp houdt en het gesprek erover blijft voeren met de voorschrijver.
Dan het genetisch paspoort: CYP3A4 en CYP2D6 zijn leverenzymen die heel veel psychiatrische medicijnen afbreken. Een profiel kan laten zien of je zoon een trage of snelle afbreker is. Is hij een trage afbreker, dan blijven standaarddoseringen langer en hoger in zijn bloed hangen, en krijg je bij een gewone dosis al meer bijwerkingen. Voor een familie die gevoelig is voor bijwerkingen kan dat dus best een nuttig puzzelstukje zijn, het verklaart soms waarom een normale dosis hard aankomt. Máár, en dit is de kern: zo’n profiel zegt iets over farmacokinetiek, dus over wat het lichaam doet met het medicijn, hoe snel het wordt afgebroken. Het zegt niks over farmacodynamiek, dus over wat het medicijn doet met het lichaam en de hersenen, laat staan over het effect op de psyche. Het kan je dus niet vertellen of de medicatie de stemmen heeft veroorzaakt, en ook niet welk middel wel gaat helpen. Verwacht er dus niet te veel van, het is een bescheiden stukje van de puzzel.
Je term voorschrijfcascade klopt gewoon. De val is dat een bijwerking wordt gelezen als een nieuw symptoom. Dat krijgt dan weer zijn eigen pil, enzovoort. De uitweg is samen met de voorschrijver het hele rijtje tegen het licht houden: is dit nog rationeel, kan het simpeler, richting de minimaal werkzame dosis? Samen beslissen is in Nederland trouwens gewoon een recht. Mocht er afgebouwd worden, doe het dan langzaam en met een variabele tegelijk, niet alles door elkaar, en zet pas een volgende stap als het stabiel is. Hyperbool afbouwen dus, met grotere stappen via gewone doseringen en voor de laatste lastige stapjes eventueel taperingstrips (zie de informatie hieronder).
Onder dit alles ligt de basis: medicatie alleen lost het niet op, het gaat om medicatie plus opportunity. Dus activatie, strucuur, slaap, beweging, voeding, sociale contacten. En voor de angst van je zoon op termijn: de kunst is die langzaam in het gezicht leren kijken, zodat die niet meer de baas is. Hard werken, maar ’t helpt.
Groet,
Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers.
- Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt.
- Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
- Ben je op zoek naar tools om uit je hoofd te komen en te kiezen voor wat belangrijk is? Kijk dan op deze site. Gebaseerd op Acceptance & Commitment Therapy (ACT).
- Wil je werken aan je lifestyle? Hier vind je goede informatie.
- Patiëntenvertrouwenspersoon (pvp): geeft advies en ondersteuning, maar alleen aan cliënten met een Wvggz-maatregel of in een Wvggz-accommodatie. Vrijwillige, ambulante cliënten zonder dwang kunnen terecht bij de klachtenfunctionaris van hun instelling.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
Beantwoord door: Jim van Os op 29 juni 2026
