Beste Jim,
Wat zijn brain zaps precies, en kunnen die horen bij depressie of psychose? Of komt het ergens anders door? Ik heb hier namelijk last van gehad.
Groet,
J.
Veel gezochte termen
De PsychoseNet Kennisbank
Beantwoord door
Auteur
Jim van Os
Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en Voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.
Hoe ontstaan brain zaps precies?
Vraag
Antwoord
Hey J., dank voor je vraag!
Brain zaps – dat kan heel vervelend zijn. Die korte elektrische schokachtige sensaties in je hoofd, soms met een soort flitsgevoel of duizeligheid erbij. Heel naar, en heel veel mensen kennen het.
Om maar meteen met de deur in huis te vallen: brain zaps horen niet bij depressie of psychose op zich. Ze zijn in veruit de meeste gevallen een onttrekkingsverschijnsel van medicatie, met name van antidepressiva uit de SSRI- en SNRI-groep (denk aan paroxetine, venlafaxine, sertraline, duloxetine). Ze kunnen ook optreden bij het afbouwen of vergeten van bepaalde antipsychotica of benzodiazepinen. Wat er gebeurt is dat je brein gewend is geraakt aan de aanwezigheid van het middel en als dat wegvalt – ook al is het maar een gemiste dosis – protesteert je zenuwstelsel. Het serotoninesysteem raakt even ontregeld en dat voel je als die zaps.
Je schrijft dat je er last van hebt gehad. Dat roept bij mij de vraag op: gebruik je op dit moment medicatie, of heb je recentelijk medicatie afgebouwd of gestopt? In je aanvullende informatie staat dat je psychosegevoelig en depressiegevoelig bent, maar je hebt geen medicijngebruik genoemd. Dat is namelijk relevante informatie, want als je recentelijk bent gestopt met een antidepressivum of antipsychoticum – en zeker als dat vrij snel is gegaan – dan is dat vrijwel zeker de verklaring.
Er zijn ook zeldzamere oorzaken. Slaapgebrek, extreme stress en hoge mate van angst kunnen bij sommige mensen iets vergelijkbaars geven, maar dat is echt een ander verhaal dan de klassieke brain zaps bij onttrekking. En dan zijn er nog neurologische oorzaken die soms op brain zaps lijken – zoals bepaalde vormen van epileptiforme activiteit. Als je geen medicatie hebt gebruikt of afgebouwd en je had toch brain zaps, dan zou ik aanraden om dat even met je huisarts te bespreken, zodat die kan beoordelen of er verdere diagnostiek nodig is.
Het goede nieuws: brain zaps door onttrekking gaan in de regel vanzelf over. Soms na een paar dagen, soms duurt het langer – weken tot maanden als het langdurig gebruik betrof. Goede slaap, structuur, voldoende drinken, bewegen en stressreductie helpen allemaal. En mocht je ooit weer medicatie willen afbouwen: doe het dan hyperbolisch – dat wil zeggen heel geleidelijk en naar het einde toe in steeds kleinere stapjes. Dat is de manier om zulke onttrekkingsklachten te voorkomen. Kijk vooral ook bij de informatie hieronder.
Hope this helps,
Greetz Jim
Meer informatie
Disclaimer
Bespreek eventuele verandering van medicatie of andere aspecten van je behandeling altijd eerst met je voorschrijvende arts
Ga niet alleen dingen zitten veranderen, dat is niet de bedoeling van de adviezen van de experts van PsychoseNet. Bedenk je dat de adviezen van experts altijd van algemene aard zijn – je kunt ze niet zonder meer op jezelf van toepassing achten, dat kan pas na overleg met je behandelaar of huisarts. Onze expert heeft je immers niet persoonlijk onderzocht.
Empower jezelf met Kennis van PsychoseNet
Wil je met iemand chatten?
Ga dan naar onze chat en verrijk jezelf met een herstelondersteunende chat met een van onze medewerkers.
Wil je een blog schrijven over je ervaring met een onderwerp relevant voor PsychoseNet?
Kijk hier voor informatie.
Lees deze toegankelijke boeken over Goede Zorg:
- Wil je alles weten over TRAUMA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHOSE in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over NEURODIVERSITEIT in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over HOE GOEDE GGZ ERUIT MOET ZIEN in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
- Wil je alles weten over PSYCHEDELICA in een toegankelijk boek? Lees dan ons boek hierover.
Wil je weten hoe je medicatie moet afbouwen, of hoe je mensen hiermee kunt helpen?
- Denk je over medicatieafbouw? Kijk dan EERST naar onze 33 TIPS OVER MEDICATIEAFBOUW op de website van PsychoseNet.
- Kijk ook naar ons tweedelige WEBINAR HOE MOET IK AFBOUWEN over afbouwen van psychiatrische medicaties met Jim van Os en Peter Groot;
Deel 1 is vooral voor afbouwers bedoeld; Deel 2 vooral voor voorschrijvers. - Wil je een PERSOONLIJK ADVIES bij het kiezen van een AFBOUWSCHEMA?
Behandelaars kunnen bij de Regenboog Apotheek een persoonlijk advies vragen voor een afbouwschema voor een patiënt. - Wil je benzodiazepinen afbouwen, eventueel via een ander middel zoals diazepam (Valium)? Gebruik dan de KNMP-rekenhulp.
- Heb je een vraag over WELK ANTIDEPRESSIVUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antidepressiva? Kijk dan bij onze antidepressivakeuzetool.
- Heb je een vraag over WELK ANTIPSYCHOTICUM JE MOET GEBRUIKEN en over de bijwerkingen van antipsychotica? Kijk dan bij onze antipsychoticakeuzetool.
- Wil je meer leren over bewegingsstoornissen door psychiatrische medicaties en wat eraan te doen is? Kijk dan op de website Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie.
Ben je op zoek naar informatie over Persoonlijk Herstel?
- Wil je begrijpen dat er vijf fasen zijn in het proces van PERSOONLIJK HERSTEL? Kijk dan onze animatie hierover of bekijk ze allemaal.
- Wil je weten hoe het werkt met het maken van een DSM-DIAGNOSE VAN PSYCHOSE? Kijk dan het mini-college van Jim van Os.
- Wil je weten waarom we op PsychoseNet KRITISCH ZIJN OP HET LABEL ‘SCHIZOFRENIE’ (of andere schizo-terminologie), en waarom we denken dat het beter kan worden vervangen door de term ‘psychosegevoeligheid’? Kijk dan naar het mini-college van Jim van Os.
- Als psychisch lijden niet het hebben van een DSM-diagnose is, met de suggestie dat er iets mis is ‘in je hoofd’, wat is het dan wel? Bekijk het mini-college WAT IS PSYCHISCH LIJDEN en wat doe je eraan? van Jim van Os.
Ben je op zoek naar de JUISTE HULP?
- Kijk dan op de sociale kaart op PsychoseNet (MIND ATLAS).
- Ben je op zoek naar LOTGENOTENCONTACT BIJ MEDICATIEAFBOUW? Ga dan naar de Vereniging Afbouwmedicatie.
- Ben je op zoek naar stemmenhorengroepen buiten de reguliere GGZ? Zie de website van Stichting Weerklank.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
- Ben je op zoek naar traumawebsites, kijk dan op traumanet, allesovertrauma of stichting trauma en dissociatie.
Beantwoord door: Jim van Os op 31 maart 2026
