Fotocredits: Pixabay; lobsarts
Herstellen van een psychose gaat niet alleen over het verminderen van symptomen. Ook persoonlijk herstel speelt een belangrijke rol. Persoonlijk herstel binnen HAMLETT is onderzocht om in kaart te brengen welke factoren mensen zelf belangrijk vinden in hun herstel. Bram-Sieben schrijft over dit onderzoek en neemt ons mee in de belangrijkste inzichten.
Bram’s Kennismaking met de wetenschap
Als onderzoeksmedewerker met ervaring met psychose ben ik betrokken bij HAMLETT. Dat is een onderzoek dat langer of korter gebruik van een antipsychotische onderhoudsdosering vergelijkt in twee groepen. De resultaten vanuit HAMLETT komen nu binnen en daar schrijf ik over in samenwerking met de onderzoekers.
De resultaten zijn binnen HAMLETT gevonden, dat betekent dat de conclusies vallen binnen de onderzochte patiënten en dit onderzoek. De onderzoekers nemen dat wel mee in hun conclusies en proberen het breder te trekken. Daarnaast zijn de resultaten vaak op groepsniveau en gelden deze niet per se voor jou als individu. Het kan mogelijk wel helpen in het gesprek met je behandelaar over je eigen ervaringen.
Persoonlijke ervaringen met herstel twee jaar na een eerste psychose
Oorspronkelijk artikel door Inge Hobus
Achtergrond
Het ervaren van een psychose kan je leven flink in de war gooien, op allerlei vlakken. Dat vraagt om een breed perspectief op wat herstel kan zijn. Persoonlijk herstel kan daarbij een ingang zijn. Dat gaat over het terugwinnen van controle, het hervinden van doelen en het vinden van betekenis in je leven. Daarbij spelen hoop en bekrachtiging een grote rol. Symptomen hoeven daarbij niet helemaal afwezig te zijn. Dat is gunstig, want bij psychoseklachten lukt dat namelijk niet altijd. Dit onderzoek is uitgevoerd om erachter te komen welke factoren in het leven een belangrijke rol kunnen spelen bij persoonlijk herstel.
Het onderzoek
Er werden 31 personen geïnterviewd over persoonlijk herstel. Deze personen deden al mee aan HAMLETT, een onderzoek naar de effecten van vroege afbouw van antipsychotica. Uit de interviews zijn verschillende thema’s gehaald die met persoonlijk herstel te maken hebben. De hoofdthema’s die zijn gevonden zijn balans, zelfinzicht, existentiële en basisvoorwaarden, steun, toekomstverwachting en restsymptomen.
Hoofdthema’s
Balans
Het ervaren van balans is belangrijk bij psychose. Het is belangrijk verantwoordelijkheden weer op te pakken, maar daarbij niet te veel van jezelf te vragen. Goede zelfzorg en het doen van ontspannende activiteiten zoals sport, muziek en creatieve hobby’s kunnen helpen. Soms kunnen afleidende activiteiten zoals gamen of het bezig zijn met een huisdier ook nuttig zijn.
Zelfinzicht
Zelfinzicht is beschreven in de subthema’s persoonlijke groei, acceptatie en ziekte-inzicht. Sommige deelnemers leerden niet alleen zichzelf beter kennen, maar ook wat – naar eigen zeggen – goed voor hen was. Ze waardeerden zichzelf soms ook meer dan voor de psychose. Belangrijke inzichten waren daarnaast de acceptatie van kwetsbaarheid, het besef dat er tijd nodig was om te herstellen en het op tijd signaleren van risicofactoren. Voldoende slaap is daarbij vaak een belangrijk aandachtspunt. Sommige deelnemers realiseerden zich dat ze banden moesten verbreken met vrienden die drugs gebruikten, wat een belangrijk aspect is van ziekte-inzicht.
Existentiële en basisvoorwaarden
Existentiële en basisvoorwaarden zijn de brede onderwerpen rondom zingeving. Als basis was het belangrijk om een veilige leefomgeving en andere basale levensvoorwaarden te hebben. Daarnaast kan het hebben van een levensfilosofie helpen bij het ervaren van een gevoel van bedoeling en betekenis. Het oppakken van sociale rollen kan ook helpen bij het ervaren van een doel in het leven. Ten slotte was betekenis geven aan de psychose zelf belangrijk. Sommige deelnemers zagen de psychose als de start van een nieuw begin en ervaarden hierdoor positieve effecten. Ook werd een veranderde kijk op de kwetsbaarheid en schoonheid van het leven genoemd als verrijkend.
Steun
Steun kan van allerlei verschillende mensen komen. Deelnemers gaven aan dat de reactie van vrienden en familie op de psychose veel invloed had. Goede steun van vrienden en familie is erg belangrijk bij herstel. Een religieuze gemeenschap kan ook helpend zijn, maar de ervaring was dat het niet altijd geeft wat je zoekt. Verder kan de steun van professionals heel helpend zijn, maar kan behandeling ook als onvoldoende worden ervaren. Deelnemers ervaarden dat wisselend. Daarnaast kan het ervaren van stigma en zelfstigma belemmerend werken. Gelukkig ervaarden een heel aantal deelnemers geen stigma. Met hen ging het vaak dan ook beter dan gemiddeld.
Toekomstverwachting
Een (positieve) toekomstverwachting kan ook belangrijk zijn bij herstel. Vooral het hebben van doelen en een positieve verwachting van de toekomst geeft kracht om door te gaan. Angst voor de toekomst belemmerde om aan innerlijke verlangens van werk en relatie gehoor te geven. Deelnemers noemden ook angst voor terugval als remmend.
Restsymptomen
Het ervaren van restsymptomen – klachten die na de psychose zijn blijven hangen – worden door deelnemers als belemmerend ervaren. Voorbeelden hiervan zijn vermoeidheid, gewichtstoename door de medicatie of hardnekkige depressieve gevoelens.
Conclusie
Het hervinden van doelen en het vinden van betekenis in je leven, als onderdeel van persoonlijk herstel, lukte voor een groot deel van de deelnemers aardig goed. Vaak waren werk en relaties daarbij belangrijk, maar natuurlijk niet voor iedereen. Ook konden een groot aantal deelnemers van de interviews positief naar de toekomst kijken en het leven soms zelfs meer waarderen dan voor de psychose.
Meer lezen van Bram-Sieben?
Meer lezen over persoonlijk herstel en/of HAMLETT?
- Eerder afbouwen met antipsychotica? — resultaten HAMLETT
- Het CHIME begrippenkader van herstel – Info van PsychoseNet
- Afbouwgids antipsychotica – HAMLETT studie
- Mijn herstelproces: van persoonlijk naar maatschappelijk herstel
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ken je de hoofdstukken van PsychoseNet al?
De professionals van PsychoseNet schreven deze hoofdstukken met betrouwbare, hoopgevende informatie.
Geef een reactie