Fotocredits: Canva AI
Manon doet bij GGZ Drenthe onderzoek naar de voor- en nadelen van social media in een wereld waarin online zijn vanzelfsprekend is geworden. In deze blog beschrijft ze hoe social media op verschillende manieren onze mentale gezondheid kunnen beïnvloeden. Met speciale aandacht voor psychosegevoeligheid stelt ze vragen over hoe jongvolwassenen hun socialmediagebruik ervaren.
Mogelijke voor- en nadelen van social media
Als ik ’s ochtends wakker word, is een van de eerste dingen die ik doe: het kijken of ik berichten heb gekregen via WhatsApp of Snapchat. Bij het ontbijt lees ik zelden nog het nieuws, maar scroll ik vaker door Instagram. En sinds ik werk, is LinkedIn ook toegevoegd aan mijn dagelijkse online rotatie. Het is een gewoonte die voor veel mensen herkenbaar is. In juli 2025 waren er wereldwijd zelfs meer dan 5 miljard socialmedia-accounts. Juist doordat social media zoveel gebruikt worden, zijn ze zo interessant, maar ook zo ingewikkeld.
Socialmediaplatforms zijn in relatief korte tijd een vast onderdeel van ons sociale leven geworden en zijn bijna niet meer weg te denken. We gebruiken ze om informatie op te zoeken, contact te houden met vrienden en familie, en om onszelf te laten zien. Je kunt mensen bereiken over de hele wereld, mensen die je anders nooit zou ontmoeten. Door je tijdlijn te scrollen, kan het leiden tot een interessant gesprek, een onverwachte samenwerking of nieuwe inspiratie.
Maar social media hebben ook een keerzijde. Denk bijvoorbeeld aan ‘doomscrollen’: het eindeloos bekijken van negatief online nieuws en informatie, wat kan leiden tot gevoelens van angst, stress en hopeloosheid. Daarnaast laten mensen zich op social media vaak van hun allerbeste kant zien. Jezelf in zijn geheel vergelijken met een nauwkeurig ontworpen stukje van iemand anders is niet altijd de beste zet voor je zelfvertrouwen. Ook zijn socialmediaplatforms slim ontworpen en gemaakt om je aandacht vast te houden. Algoritmes bepalen voor een groot deel wat je te zien krijgt. Daarnaast zorgen likes, meldingen en eindeloze feeds ervoor dat je al snel langer blijft hangen dan je van plan was.
Social media en mentale gezondheid
Het is dan ook geen wonder dat steeds meer onderzoekers zich bezighouden met de vraag wat het effect van socialmediagebruik is op mentale gezondheid. Over de hele wereld proberen onderzoekers online sociale omgevingen beter te begrijpen, zodat mensen goed geïnformeerd zijn over zowel de risico’s als de voordelen van social media.
Uit onderzoek blijkt echter ook dat de effecten van socialmediagebruik ontzettend persoonlijk zijn. Er zijn veel verschillende manieren om social media te gebruiken en in combinatie met persoonlijke karakteristieken kan de invloed van social media per individu sterk verschillen. De invloed van social media op mentale gezondheid is dus niet voor iedereen hetzelfde. Wel lijkt het aannemelijk dat sommige mensen gevoeliger zijn voor de effecten dan anderen.
Social media, psychose en ervaringskennis
Voor mensen met een kwetsbaarheid voor psychose kan de constante stroom aan informatie op social media extra overweldigend zijn. Door een verhoogde gevoeligheid voor prikkels, emoties en betekenisgeving kunnen berichten, beelden en reacties sneller persoonlijk worden geïnterpreteerd. Algoritmes die bepaalde onderwerpen vaker voorbij laten komen, kunnen dit effect verder vergroten en bijdragen aan gevoelens van verwarring of onrust. Sociale vergelijking en de druk om continu actief te zijn op social media kunnen daarbij extra stress veroorzaken.
Tegelijkertijd biedt social media ook mogelijkheden die in het dagelijks leven niet altijd vanzelfsprekend zijn. Socialmediaplatforms maken laagdrempelig contact mogelijk, zeker voor mensen die moeite hebben met face-to-face-interacties. Online is veel ervaringskennis te vinden en mensen hebben toegang tot ervaringen van lotgenoten over de hele wereld; deze kennis is erg waardevol en niet makkelijk ergens anders te vinden. Ook kan het online verspreiden en delen van informatie bijdragen aan begrip en normalisering van mentale gezondheid in de maatschappij. Onlinegemeenschappen kunnen een gevoel van verbondenheid bieden, wat steunend en beschermend kan werken.
Helaas is er nog weinig bekend over hoe mensen met een kwetsbaarheid voor psychose social media gebruiken en hoe zij dit gebruik zelf ervaren. Ook zijn veel mogelijke uitkomsten binnen deze groep nog niet onderzocht. De vraag is hierbij niet of social media goed of slecht zijn, maar voor wie, wanneer, en op welke manier mensen er voordelen of nadelen van ervaren.
Wij doen onderzoek – doe je mee?
Binnen de GGZ Drenthe wordt er nu onderzoek gedaan naar socialmediagebruik onder jongvolwassenen die een psychose hebben meegemaakt. Met dit onderzoek proberen we meer inzicht te krijgen in hun ervaringen met socialmediagebruik, mogelijke knelpunten te identificeren en te begrijpen hoe mensen met een psychosegevoeligheid ondersteund zouden willen worden in hun socialmediagebruik.
Voor dit onderzoek zijn we op zoek naar: Deelnemers tussen de 18 en 35 jaar die een psychose hebben meegemaakt. Deelname aan het onderzoek bestaat uit het invullen van een online vragenlijst. Je kan deze vragenlijst gewoon thuis op je eigen computer invullen. Daarnaast kun je ervoor kiezen ook deel te nemen aan een interview. Tijdens dit interview scroll je eerst door je social media zoals je dat normaal ook zou doen, maar dan in het bijzijn van een onderzoeker, en ga je in gesprek over jouw ervaringen. Voor het invullen van de vragenlijst krijg je een vergoeding in de vorm van een cadeaubon naar keuze van 15 euro, en voor deelname aan het interview een cadeaubon naar keuze van 30 euro.
Je hoeft geen “expert” te zijn of een sterke mening te hebben. Juist twijfels en persoonlijke verhalen helpen ons verder.
Wil je deelnemen of meer informatie ontvangen?
Scan dan de QR-code op de flyer hieronder, klik op deze link of stuur een mail naar manon.werst@ggzdrenthe.nl.
Ben je zorgprofessional en wil je dit onderzoek verspreiden onder jouw patiënten? Het zou erg fijn zijn als je de flyer binnen je netwerk wilt delen! Bij vragen stuur vooral een mail naar manon.werst@ggzdrenthe.nl.
Manon werkt nu iets meer dan een jaar bij GGZ Drenthe als onderzoeker. Haar onderzoek gaat over hoe en waarom jongvolwassenen met een kwetsbaarheid voor psychose Social Media gebruiken, en wat het effect van Social Media gebruiken kan zijn op hun welzijn.
Meer lezen over Social media en Mentale gezondheid?
- Social media en psychische problemen – Als je brein bedriegt
- Digitalisering van de samenleving: schadelijk of niet?
- Media en de GGZ- kanttekeningen bij de GGZ in het nieuws
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ken je de mini-College’s van PsychoseNet al?
Bekijk PsychoseNet college’s van Jim van Os over zorg en herstel, van depressie tot psychose.
Geef een reactie