Fotocredits: Pixabay; PoseMuse
Mira heeft in haar leven te maken gehad met angsten en psychoses en heeft daardoor een psychische kwetsbaarheid. In haar ervaringsverhaal verbindt zij persoonlijke ervaringen, zoals (zelf)stigma, met een gedicht. Zij reflecteert op wat haar heeft geholpen in haar herstelproces en weet dit op treffende wijze in poëtische vorm te verwoorden.
Mijn weg naar herstel
Door het inzetten van mijn passies ben ik volledig hersteld, namelijk:
- het schrijven en lezen van gedichten,
- het bespelen van blokfluiten in allerlei soorten en maten, zowel individueel als in groepsverband, waar ik erg van geniet,
- het aansluiten bij groepen,
- regelmatig te sporten,
- mijn balans in de gaten te houden
- én te durven praten over mijn psychische kwetsbaarheid
Ook heb ik mijn medicatie in het geheel mogen afbouwen onder professionele begeleiding. In dit proces hebben de artikelen en informatie op PsychoseNet mij meerdere waardevolle inzichten gegeven die mij erg hebben geholpen. Hier ben ik erg dankbaar voor, na jaren behoorlijk te hebben gekampt met bijverschijnselen van deze medicatie als trillen, overmatige speekselvorming, mij niet echt mijzelf maar afgevlakt voelen en in gewicht aankomen. Dit alles was aan mij zichtbaar.
Gevangen
Verder hebben een drietal opnames in de GGZ-instelling mij verre van goed gedaan: ver van mijn gezin verwijderd zijn, opgesloten, terwijl ik van binnen wist dat ik mijzelf nooit wat zou aandoen. Het voelde letterlijk alsof ik achter prikkeldraad zat dat boven de tuinmuur gespannen was. Ik vergeet dit nooit meer en het heeft mij emotioneel beschadigd: het mij gevangen voelen in mijn lichaam door de medicatie, waardoor ik mij niet echt mijzelf maar afgevlakt voelde en daarnaast zat ik letterlijk in een ‘GGZ-gevangenis’ – mensonterend, omdat er over mij beslist werd, terwijl mijn eigen mening er niet helemaal toe deed, want gevoelsmatig had ik niet veel te zeggen: je krijgt standaard het middel lithium voorgeschreven, dat mijn mens-zijn jaren heeft aangetast.
Hierbij wil ik niet zeggen dat lithium niet bij iedereen helpt. Ik ken ook een verhaal van iemand die er wel baat bij heeft. Na de opnames ben ik nog een keer psychotisch geweest, waarna ik bij familie mocht verblijven, waar ik mij begrepen voelde en het herstel veel sneller ging. Ik was een ervaring rijker: rust bij mijn eigen broer en schoonzus die liefde en geduld uitstraalden, met volop begrip voor mijn leed.
Echt begrip in mijn mens-zijn ervaren
Pas na het afbouwen van lithium en het aansluiten bij een herstelgroep, voelde ik mij echt begrepen in mijn mens-zijn door een deskundige, waarna mijn eigen psychiater zijn advies opvolgde en de afbouw van medicatie in gang werd gezet. Ook lof voor mijn eigen psychiater, die door dit advies op te volgen de weg van mijn echte herstel inzette, ondanks de risico’s op nog een psychose. Door heel voorzichtig af te bouwen binnen een aantal jaren is het, God zij dank, goed gegaan.
Niet alleen afbouwen, ook zingeving
Het aansluiten bij een muziekgroep, een poëzieclub en herstelgroepen bij een GGZ-instelling en bij de kerkelijke gemeente vanuit pastorale zorg, en het niet meer hebben van medicatie hebben er uiteindelijk toegeleid dat ik me nu gewoon goed en helemaal mijzelf voel en toekom aan zelfontwikkeling: van mijn passie schrijven echt werk willen maken. Het leuke is dat de herstelgroep, die al een tijd geleden is gestopt bij de desbetreffende GGZ-instelling, nog geregeld bij elkaar op de koffie komt. Daar bespreken we onze wel en wee, zijn we gezellig bij elkaar en zijn we van betekenis voor elkaar en dat is blijvend helend. Ook houden we contact via een groepsapp, wat ook fijn is, en bidden we voor elkaar.
(Zelf)stigma en herstel
Ik heb in het verleden behoorlijk last gehad van stigma, labels die op mij geplakt zijn, maar ook het zelfstigma was erg belemmerend voor mij. Wat ben ik blij dat ik daar zo goed als vanaf ben, zodat ik mij vrijer voel in het leven en mij echt mens mag voelen, die er mag zijn, ook met een psychische kwetsbaarheid.
Onlangs heb ik onderstaand gedicht geschreven, voor jou die dit leest, als je misschien lijdt onder labels die je opgeplakt hebt gekregen en als je misschien last hebt van zelfstigma, dat jou als mens met een psychische kwetsbaarheid ‘de grond in kan stampen’, waardoor je je zoveel minder kan voelen dan je in werkelijkheid waard bent. Want je bent een uniek en waardevol mens, net als ieder ander. Hoe vaak gebeurt het niet dat een onhandige opmerking wordt geplaatst, waardoor gedachten in het brein rond blijven tollen en maar niet ophouden en er geen halt toegeroepen kan worden. Wat kunnen mensen andere mensen verkeerd benaderen en (onbedoeld) kwetsen. En wat kunnen labels mensen neerdrukken en zelfs vermijdingsgedrag en sociale angst tot gevolg hebben. Ook daarover kan ik meepraten.
Ik richt mij in dit gedicht ook tot jou die dit leest en misschien geen psychische kwetsbaarheid hebt, maar wel iemand met een psychische kwetsbaarheid in de omgeving kent: een mens die als persoon waardevol en van betekenis is en zo gezien dient te worden.
In onderstaand gedicht staat het onderwerp (zelf)stigma centraal. Ik gun een ieder die lijdt onder het hebben van labels en zelfstigma een waardevol leven, zonder gebukt te gaan onder stigma. Daarbij hoop ik dat dit gedicht helpend mag zijn.
Stigma
De echo resoneert,
resoneert in de diepte
van je ziel,
hij galmt, hij galmt.
Hou je kalm bij hun woorden, onbeholpen,
je hoort en herhaalt ze
telkens weer.
Echo van schaamte, bij hun zwart-witte denken:
je bent ‘een gevaar’, ‘een gek’, ‘een dwaas’:
de labels gaan leven, aan je kleven,
je leeft in een waas.
Verstop je niet onder dit denken,
maar spreek,
spreek over je brein
die – met betekenis –
er volop mag zijn.
Dát resoneert,
en doet je leven,
de stigma verkleint,
zodat jij, mens van waarde,
uit het niets verschijnt.
Mira is dichteres.
Meer lezen over Stigma?
- Stigma en zelfstigma – Info van PsychoseNet
- Vooroordelen op het werk – ik ben ik en jij bent jij!
- Psychose en stigma op het werk – video met Sabijn
- De kunst van het niet schelen – een praatje tegen zelfstigma
Heb je een vraag?
Onze experts beantwoorden jouw vraag in het online Spreekuur van PsychoseNet. Gratis en anoniem.
Ken je de mini-College’s van PsychoseNet al?
Bekijk PsychoseNet college’s van Jim van Os over zorg en herstel, van depressie tot psychose.
5 reacties op “(Zelf)stigma in een gedicht, een ervaringsverhaal”
Wat een mooi gedicht en wat fijn dat je bij familie kon herstellen! Dat is echt heel prettig !!
Voor mij voelde een opname in een GGZ-instelling helemaal niet als hulp, maar ook echt eerder alsof ik opgesloten zat. Het voelde alsof ik behandeld werd als een gevangene in plaats van als iemand die psychisch kwetsbaar was en juist steun nodig had. Het ergste vond ik dat je niet zomaar naar buiten mocht. Terwijl frisse lucht, wandelen en even weg zijn van die afdeling mij juist altijd helpen. Bij de meeste mensen lijkt me! Ik snap nog steeds niet dat ze niet inzien hoe belangrijk dat kan zijn voor herstel. In plaats daarvan voelde ik me daar juist steeds zieker worden. Wel kwam ik uit de psychose en dat was het doel. Dat ze je niet laten gaan als je je goed voelt! Heel erg ja !!
Ook had ik het gevoel dat je veel vrijheid kwijtraakt, maar die bijna niet meer terugkrijgt als je eenmaal binnen bent. Echt erg ja !!
Anderen bepalen hoe lang je blijft en dat voelde heel machteloos. Voor mijn gevoel zaten sommige mensen er ook veel te lang. Iedereen is anders, maar toch leek het alsof iedereen volgens hetzelfde systeem behandeld werd. Terwijl de één misschien genoeg heeft aan een paar weken rust en de ander veel langer hulp nodig heeft.
Er was daarnaast ook weinig te doen. Vaak alleen een atelier waar je kon knutselen, kleuren of verven. Maar niet iedereen houdt daarvan. Ik voelde me daar totaal niet door geholpen. Er was ook een klein sportzaaltje met bijna geen apparaten, maar verder weinig afleiding of activiteiten. Dagen konden daardoor eindeloos aanvoelen. Ja en dan moet je het leuk gaan maken met de andere patiënten. Dat is wel gelukt gelukkig!!
Wat mij ook erg raakte, waren de oudere mensen die van ziekenhuis naar ziekenhuis gingen. Soms waren ze ineens weg, waarschijnlijk omdat er een ander urgent iemand moest komen. Dat vond ik verdrietig om te zien. Het gaf me het gevoel dat mensen soms meer onderdeel van een systeem worden dan dat er echt gekeken wordt naar wat iemand nodig heeft.
Voor mij heeft die periode ook heel veel sporen achtergelaten. Ja mijn ervaring was ook heel zwaar. Ik denk echt dat er veel moet veranderen in die psychiatrische ziekenhuizen. Als je psychisch in de war bent, heb je juist behoefte aan menselijkheid, rust en begrip — niet het gevoel dat je behandeld wordt als een kind of alsof gevangene!
Gelukkig ook leuke mensen ontmoet daar. Het schept een band! Alleen als je daar gezeten hebt, snap je het !
Heel veel sterkte en ik hoop dat je er nooit meer heen hoeft !!!!
Een troost in Zuid Amerika en Azië wordt je nog erger behandeld. Vastgebonden en gedrogeerd.
Liefs Chantal
Bedankt voor je bemoedigende verhaal en gedicht: gidsen naar herstel!
Heel mooi gedicht, er zit gelaagdheid in je woorden en ook rijmklanken zonder dat het een ‘versje’ wordt. Je beschrijft het zo dat het invoelbaar is en ik denk ja, zo is het, het klopt (ik heb zelf autisme). Je hebt beslist talent!
Go on and take care,
lieve groeten van Mirjam
Wat een bijzonder proces beschrijf je! En ook het gedicht, getuigd van diepte. Dank je wel!
Ja, die stigma’s van buiten en van binnen… stemmetjes die denigreren. Af en toe plaats ik mijzelf in een grote glazen stulp, en poets de vlekken (stigma’s ) weg, totdat het weer helder is.
Wat een mooi verhaal èn gedicht! Gedichten schrijven zijn voor mij ook heel helpend. Al durf ik ze nog niet allemaal te delen.
Heb je misschien en pagina waar je gedichten deelt? Lijkt me oprecht leuk om meer van je te lezen!
Kleine tekst daarover, over het onderwerp verbinding maar toch op afstand, anoniem; Ik wil niet gezien worden, maar wèl gehoord. 🙏🏻
Lieve groetjes,
Een vrouw die ook woorden schrijft.