Main content

Anne, help! Het gaat mis, je moet nu komen!’ sms’te Audrey. Het was 06.10 uur, ik was net wakker.
Wat is je adres? Ik kom er aan,’ schreef ik terug. Ik trok gauw mijn kleren aan en sprong op de fiets. Met mijn hart in mijn keel fietste ik in record tempo naar het station, nam een trein en trok vervolgens een sprint naar haar huis. Onderweg ging er van alles door me heen. Wat zou ik aantreffen? Hoe zou ik haar aantreffen?

Dat het heftig zou worden stond buiten kijf. Als ik toen had geweten hoe heftig het werd, was ik misschien wel nooit vertrokken. Bij voorbaat verlamd door de angst en machteloosheid die me te wachten stond.

Toen ik haar overstuur in de woonkamer aantrof was het meteen duidelijk: psychose

Ik zag het aan haar ogen, aan hoe ze bewoog, aan het geluid van haar stem. En zij wist het zelf ook. Ruim drie jaar geleden ontstond voor het laatst kortsluiting in haar hoofd en volgde maanden van opname en ellende.

Ik nam me direct voor alles uit de kast te halen om te voorkomen dat er zou gebeuren wat er toen gebeurde: dwang, drang en traumatische dagen in de isoleer. Misschien was het naïef van me te denken dat ik het in me had om haar dat leed te besparen. Terugkijkend kan ik in ieder geval wel zeggen dat ik er alles aan gedaan heb om de pijn en schade te beperken.

‘Ik ben bij je en ik laat je niet in de steek’

Die zin herhaalde ik ontelbaar vaak, terwijl ik haar vasthield, aankeek en haar vertrouwen probeerde te winnen. Ik belde met haar psychiater, vroeg een collega om advies, ging in mijn hoofd alle te nemen stappen na. Ziek melden, agenda controleren, afspraken afzeggen, oppas regelen voor haar kind. Op dat moment leek de situatie nog redelijk onder controle. Had ik de illusie nog dat we er samen zonder ernstige kleerscheuren vanaf zouden komen.

We gingen een flink stuk wandelen, dat had ik eerder met iemand gedaan die acuut psychotisch raakte, en ook zij kwam hierdoor steeds een beetje meer tot rust. ’s Middags had ik een afspraak met een psychiater geregeld. Hoe dichterbij die afspraak kwam, hoe groter haar angst en innerlijke chaos weer werd.

‘Ze gaan me weer opsluiten hè?’

Ze riep het meer dan eens, met een blik in haar ogen waar mijn hart spontaan van moest huilen. Op haar voorhoofd stond nog net niet ‘getraumatiseerd’ geschreven, maar je kon het aan alles zien. Ze had me wel eens verteld over de gedwongen opnames die ze had doorstaan, over de lange dagen en nachten in de isoleer. Over al die keren dat ze door hulpverleners vernederd en belazerd werd. In de steek gelaten terwijl ze op haar aller kwetsbaarst was. Niet eerder zag ik zo duidelijk wat al deze ervaringen met haar hebben gedaan. Hoe ze kapot gemaakt is door een systeem dat haar eigenlijk had moeten helpen.

Het gesprek met de psychiater was prettig en toen we na afloop weer vertrokken moest ze huilen van opluchting. Tegen haar eigen angsten en verwachtingen in was ze niet opgesloten en stond ze gewoon weer buiten. Vrij. Samen.

Thuis dronken we thee, zaten in de zon en dachten beiden dat we het gered hadden. Dat de storm weer was gaan liggen en we het gevaar net op tijd hadden afgezworen. Maar niets bleek minder waar.

Nog geen drie uur later stond ze knal psychotisch in de tuin en was er geen land meer mee te bezeilen

Alles wat ik ooit over psychose had gehoord en geleerd passeerde de revue. Van spoken tot spinnen, van levend tot dood, van doldwaze paniek tot hysterische euforie.

Echt bang werd ik pas toen ze haar angst en woede op mij begon te richten. Of eigenlijk niet op mij, maar op iemand aan wie ik haar met mijn blauwe ogen deed denken. Iemand die haar bijna 30 jaar geleden pijn had gedaan en in de steek had gelaten. Kinderen kunnen wreed zijn – zo bleek maar weer – en diepe wonden achterlaten.

Minuten die uren leken te duren zat ik met een hartslag van 220 op de bank te doen alsof ik niet voor mijn leven vreesde terwijl zij me met haar ogen onder schot hield. Ik voelde me gegijzeld door iemand die op mijn vriendin leek maar het niet was, en vroeg me af hoe het zo ver had kunnen komen. Toegeven dat ik bang was bleek uiteindelijk de sleutel naar iets van verlossing. Zij werd rustiger toen ik dat zei en nam iets meer afstand.

Ik ademde weer in, en ademde weer uit.

Zes uur later lag ze eindelijk te slapen op een gesloten afdeling in een ziekenhuis

We hadden het gered zonder politie, zonder dwang en zonder drang. Terugkijkend was dat op z’n minst een klein wonder, maar wel precies waar zowel ik als zij voor gestreden had.

Toen ik de volgende dag bij haar op bezoek ging was ze tot mijn grootste verbazing heel helder en wist ze precies wat er allemaal gebeurd was. Ze wist precies wat ze in haar psychose allemaal gezegd had en gedaan en kon me precies vertellen wat haar had geholpen en wat niet.

Op basis van mijn ervaring met A. en dat gesprek beschreef ik een aantal tips voor het omgaan met iemand in een psychotische crisis (NB wat voor wie werkt is uiteindelijk heel persoonlijk!)

Mijn 10 tips: Wat kun je doen voor iemand met een psychose? (en wat liever niet)

1. Wees eerlijk en open over al je stappen
Mensen met een psychose kunnen veel achterdocht en wantrouwen ervaren. Wees zo eerlijk mogelijk, vertel met wie je contact hebt opgenomen en wat je hebt gezegd (bijvoorbeeld: ‘Ik heb net met je psychiater gesproken omdat ik me zorgen om je maak’). Vertel wat je gaat doen en waarom.

2. Wijs een contactpersoon aan voor familie/vrienden
Breng belangrijke naasten op de hoogte en wijs een contactpersoon voor hen aan (jijzelf?). Laat ze diegene contacten en niet de persoon zelf, tenzij die wens er duidelijk wel is. Is het de eerste keer dat hun dierbare een psychose ervaart? Verwijs ze naar PsychoseNet voor informatie.

3. Maak gebruik van het noodplan
Indien aanwezig: pak het noodplan of de crisiskaart van de persoon erbij en bespreek dit samen. In dit document staat precies beschreven hoe er gehandeld moet worden, wat iemands wensen zijn met betrekking tot eventuele opname of medicatie en andere belangrijke informatie.
Heeft iemand nog geen noodplan/crisiskaart maar heeft zich wel al vaker een crisis voorgedaan? Probeer deze dan in de toekomst samen te stellen, eventueel samen met de persoon, zijn of haar behandelaar en belangrijke naasten.

4. Als er kinderen zijn: leg het kind uit dat mama/papa in de war is en hulp nodig heeft
Geef het kind de ruimte om te praten over wat het heeft gezien/gehoord/opgemerkt en vertel hem of haar dat je mama/papa niet in de steek zult laten en voor hulp gaat zorgen. Zorg voor opvang van het kind en vertel aan mama/papa dat er voor het kind gezorgd wordt.

5. Creëer zo veel mogelijk rust
De persoon in crisis ervaart vaak erg veel angst en heeft moeite anderen te vertrouwen. Probeer zelf zoveel mogelijk rust en veiligheid uit te stralen, zowel verbaal als non-verbaal. Ga niet onnodig naar drukke plekken waar veel mensen zijn of waar het erg lawaaierig is. Probeer externe prikkels zoveel mogelijk te reduceren, bijvoorbeeld door televisie en radio uit te zetten.

6. Neem de leiding en wees duidelijk
Leg iemand niet onnodig veel vragen/keuzes voor (‘Wil je koffie of thee of iets anders? Zullen we hier heen of daar heen of…?’).  Iemand met een psychose ervaart vaak veel verwarring en innerlijke onrust, communiceer daarom duidelijk en ondubbelzinnig.

7. Biedt ruimte om te praten en te ventileren
Laat diegene in een psychose zijn of haar verhaal doen; stel niet te veel vragen maar luister vooral. Ga wandelen als dat prettig wordt gevonden, liefst in een natuurlijke omgeving. Besef dat eventuele wanen en hallucinaties voor de persoon op dat moment waarheid zijn. Veroordeel niet en probeer iemand niet te overtuigen van jouw gelijk; geef wel aan dat jij de wereld anders ervaart.

8. Geef iemand ook fysiek de ruimte
Voorkom dat iemand zich op- of ingesloten voelt en zorg dat er altijd een fysieke uitweg is. Geef iemand (bewegings-)ruimte, het kan bijvoorbeeld helpend zijn voor iemand om te gaan wandelen.

9. Ga niet in discussie en neem waar nodig afstand
Iemand kan in een psychose de meest kwetsende en shockerende dingen roepen, neem dit niet persoonlijk en ga daar (zeker niet op het moment zelf) inhoudelijk op in of over in discussie. Neem op het moment dat iemand herhaaldelijk negatief op jou reageert (bijvoorbeeld met agressie of waanideeën) actief afstand. Dit betekent niet dat je hem of haar in de steek laat, maar dat je rust creëert.

10. Motiveer de persoon om vrijwillig professionele hulp te zoeken
Probeer te voorkomen dat de situatie dusdanig escaleert dat 112 gebeld moet worden. Motiveer de persoon om vrijwillig naar een arts/crisisdienst te gaan en benadruk dat je hiermee juist wilt voorkomen dat de situatie escaleert en er dwang moet worden toegepast. In alle gevallen geldt: bij direct gevaar voor jou of de persoon zelf ALTIJD hulp inschakelen. Als een crisisdienst of 112 wordt benaderd, laat hen (indien mogelijk) niet zo maar binnenvallen. Probeer de persoon er op voor te bereiden dat ze komen; overval hem of haar niet onnodig.

(11. Zorg ook voor jezelf!)
Om er écht voor een ander te kunnen zijn, moet je ook voor jezelf zorgen. Van dichtbij een psychose meemaken (zeker als het om een dierbare gaat) is ook voor jou een heftige ervaring. Doe wat je moet doen om zelf overeind te blijven, ook als dit op enig moment even afstand nemen is van je dierbare (communiceer daar dan wel over!).
Ook jij mag bang, boos, verdrietig, machteloos en moe zijn. Je mag het zelf soms ook even niet meer weten. Ook jij mag om hulp en/of steun vragen, voor jou. Voor jezelf zorgen is óók voor de ander zorgen. Juist.

Heb jij nog een goede tip? Laat een reactie achter!


Anne Marsman – hoofdredacteur PsychoseNet.nl

Bekijk ook de animatie 10 tips bij psychose

  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. 3 x psychoses meegemaakt bijbaan, buurvrouw en 2x bij zoon. Geen Een psychose is gelijk. Blijf toch met wat angst zitten vooral bij zoon 🙁

  2. Mijn dochter van 17 heeft zo ongeveer 1 keer in de drie maanden een bui. Ze is dan zo gefrustreerd, boos en bang. Meestal weet ik niet eens waarom. Ze kan het mij ook niet goed uitleggen als ze midden in die bui zit. Later als de lucht weer wat geklaard is praat ze altijd over stemmen in haar hoofd. Ze is verstandelijk beperkt en heeft ass. Dankzij de medicatie is t voor mij nog vol te houden. Verder ervaar ik dat niemand in de hulpverlening zelfs psychiater niet weet wat ik kan doen om haar te helpen. Ik wil haar helpen en beschermen dat ervaart zij op het moment van de bui niet. Ik moet het ook ontgelden want ze zegt wrede dingen tegen mij. Ik voel me vaak machteloos en verdrietig terwijl ik weet dat zij daar dan niets aan kan doen. Ik ben ook bang dat de stemmen controle krijgen over haar of dat ze schizofrenie heeft. Dankzij de medicatie kan ze het nog aan en ik ook. Ik heb inmiddels ook geleerd dat overprikkeling de voorbode is. Vaak gaan we dan op n mooi rustig pad lopen met de hond. Ik merk dat dat helpt. Ze kan het ook wel beter aangeven. Soms net iets te laat. Voordat ze medicatie had, had ze wel vijf buien op n dag. Nu is dat nog n enkele keer. Het kost ook zoveel energie niet alleen bij haar maar ook bij mij. Crisisopvang had ik voor ik dit las nooit van gehoord. Ik doe t allemaal alleen. Haar gedwongen op laten sluiten is wel t laatste wat gebeurd. Wat lijkt me dat vreselijk. Dat gaat haar ook niet helpen. Dat werkt averechts. We redden het wel. T is alleen fijn als er iemand met handvaten is om je de nodige tools te geven. Zulke tips heb ik nooit gekregen. Heb t zelf ondervonden. We zijn door schade en schande wijzer geworden. T breekt mijn hart als ik zie dat ze haar keel probeerd dicht te knijpen. Ik kan dan niets. Haar vastbinden gaat tegen mijn gevoel in. Ik probeer haar dan rustig te krijgen, maar in een bui hoort ze mij niet. Ik heb meer aan de tips hier boven dan dat ik ooit van een psycholoog of psychiater heb gehoord.

  3. Hallo
    Ik ben 21 jaar woon tijdelijk bij mijn moeder maar zij heeft al zins 2005 psychoses.. ondertussen ben ik er wel aan gewend maar baal ik er altijd van dat wanneer zij word opgenomen er uit eindelijk geen beter resultaat is en word ze gwn weer in haar eigen huisje gestopt tot dat ze onder curatele word gezet … vies hoe de wereld is op dit moment altijd helpen ze wanneer het al bijna telaat is en die persoon al helemaal naar de klote is…..

  4. help wij zijn ouders van een zoon van 31 die al bijna 2 jaar in
    psychoses zit wie kan ons in adviseren want instansies zeggen
    hij moet eerst zichzelf of jullie iets aandoen ik loop al een week op
    mijn tenen wij zijn ten einde raad wij weten het niet meer
    wil niet praten en loopt steeds weg help

    1. Hoi Thea, ik doe samen met een vriendin sessies vnl voor kinderen maar ook volwassenen voor wie het lastig is om zelf een sessie te doen en zou graag gratis een sessie voor jouw zoon willen doen om te kijken of wij ook aan zulke thema’s kunnen werken. Meer info op healingduovoorkids.nl. Hartegroet, Luc.

    2. Wij maken precies het zelfde mee . Zoon van 28 jaar heeft 2 jaar gelden 1e psyhose gehad met 2 maanden opnamen . Daarna naar huis . Nu zit hij al 6 weken in 2e pshygose eindelijk opgenomen ,laten ze hem na 1 week weer gaan . Hij wilde naar huis . Zit nog vol in de psyhose . Waar moet dit heen. Hij heeft zelfs RM. Slechte resultaten met Antes Delta . Snappen er niets van . Kan nergens meer terecht .

      1. Wat een nare situatie. Herkenbaar ook, helaas. Kennen jullie de familievereniging Ypsilon? Wellicht dat die jullie van advies en ondersteuning kunnen voorzien: http://www.ypsilon.org. Ze hebben ook een advieslijn waar je contact mee op kunt nemen.

  5. Mijn zoon kwam vorig jaar in een psychose na veel drugsgebruik. Was een paar dagen gestopt, en toen begon de ellende. Raakte in psychose en kwam uiteindelijk is de isoleercel. Na veel verschillende antipsychotica te hebben geprobeerd, kwam hij er niet uit. Het werd erger, en hij reageerde er niet goed op. Veel last van bijwerkingen, en sliep niet, zelfs niet op Dormicum, wat een zwaar slaapmiddel is. De artsen wisten niet wat ze erme aan moesten. We waren ten einde raad. De arts heeft hem toen op een lijst gezet voor electroschocktherapie, om hem zo proberen uit zijn psychose te halen. Hij zat inmiddels 3 maanden in psychose, isoleer in en uit. Toen ben ik mij gaan verdiepen in da cannabisplant, veel gezocht op internet, en kwam uit op de CBD olie. Ik heb een oproepje geplaatst op FB, of iemand ervaring had met CBD en psychose. Ik kreeg toen contact met een vrouw die hetzelfde door had gemaakt waar ik in zat. Ik heb contact opgenomen met de arts of ik die druppels CBD kon gaan geven, maar de artsen stonden er niet voor open. Ik heb toen besloten om het buiten de artsen om toch te gaan proberen, ik had niets te verliezen immers. Na de eerste druppels merkte ik na een half uur meteen al verschil. Ik ben toen iedere dag naar de kliniek gereden om hem daar 4 keer per dag die druppels CBD te gaan geven. Het was Pinksteren, de arts had hem een paar dagen niet gezien, en kwam naar hem toe om te vragen hoe het ging, Het was verbijsterend, hij was met 3 dagen helemaal uit zijn psychose!!! Kon weer slapen na de eerste dag, en kon met 3 weken weer mee naar huis. Ik wilde dit met jullie delen, omdat ik daar zoveel leed van jongeren in psychose heb gezien, die er misschien zo uit geholpen konden worden. Ik hoop met dit verhaal mensen hier bewust van te maken. (Alles in een notendop) Als jullie vragen hebben, stuur me gerust een mail. Groeten, Nelleke nellekehenkel@hotmail.com

    1. Hoi Nelleke, fijn dat er zo’n goede reactie was op CBD in dit geval, maar er zijn ook veel verhalen van mensen bij wie het niets deed. Ik zeg dat zodat mensen weten dat wat voor de een werkt, niet altijd bij de ander ook een gunstig effect heeft. Voor de rest dank voor je bijdrage!

      1. Snap ik wat je zegt, maar is dit met medicatie ook niet zo? En zeg je dit ook tegen deze mensen? Ik weet ook dat de farma-industrie enorm verdiend aan deze middelen. En de CBD is een natuurlijk middel, en zeker de moeite waard om te proberen als er geen alternatief meer is. Dus ik schep geen valse verwachting, maar probeer mensen bewust te maken dat dit ook een natuurlijk middel kan zijn dat kan helpen.

        1. Ja met medicatie net zo, Nelleke, ben ik met je eens. Iedereen moet zijn eigen weg volgen en kijken wat wel, en wat niet werkt.

  6. Ik heb ook een psygose gehad omdat ik alleen maar aan 1 ding kon denken en ik heb er een verhaal over geschreven ik belande bij de ggz en heb de haldol gekregen volgens mijn psygiater heb ik te veel dopamine in mijn hersenen maar dat geloof ik niet helemaal ik denk dat ie persoon waar ik over heb geschreven mijn hoofdgids is ik denk anders

  7. Even knuffelen en steun bieden is natuurlijk prima! Wat erg als je niet serieus wordt genomen en zelf weet hoe de persoon voor de psychose functioneerde als een intelligent persoon. Mensen moeten dat niet afwimpelen met dat het erger kan.. Zucht vermoeiend is het als je niet serieus genomen wordt, dan voel je je nog machtelozer, boos en verdrietig tegelijk in zo’n situatie waarin dit soort gevoelens allang tot onrust bij jezelf als naaste een rol spelen. Wat ik heb gemerkt is dat het goed is om slaapmedicatie (op recept temazepam) in huis te hebben en daarnaast ook altijd genoeg anti psychotica tot je beschikking te hebben. Soms ook lorazepam. Bij de persoon zelf soms te checken of gedachtes nog snel en verwarrend gaan, om de stand van zaken op dat moment te begrijpen, maar vooral prikkels te vermijden en beperken.. Al is dat soms heel lastig omdat de persoon in kwestie soms zelf zoveel wil ondernemen. Dat frustreert mij dan enorm. De ene kant wil ik de ander vrij laten, maar aan de andere kant hou ik mijn hart vast hoe degene dan weer terugkomt.. Alles verbieden kan dan ook niet. Rust reinheid en regelmaat is echt het beste.. Succes met alles, in deze moeilijke en lange struggle, ik merk daar alles van en ik probeer er voor degene te zijn. Degene weet soms zelf niet meer wat ie zegt en doet ten opzichte van jou en de wereld. Houdt geduld, ook al is dat soms echt moeilijk, en soms is het echt even ‘ ene oor in en de ander oor uit ‘ om het vol te houden en weer los te kunnen laten..

  8. Hallo mooi stukje maar waar ik erg mee zit is je leest veel over psychose wat het inhoud en hoe te handelen
    Maar iemand die psychose heeft en dit zelf niet inziet dat de gene erg ziek is
    Is het dan een idee om zoiets te laten lezen of juist in zijn waan te laten in de hoop dat ze het ooit zelf gaan inzien?

  9. Doe je er goed aan als je een persoon, die in een psychose zit, te knuffelen of even goed vast te pakken en te zeggen dat je er voor die persoon bent? Of voelt deze persoon zich dan aangevallen?

    1. Ik heb zelf meerdere malen een psychose gaaf en in mijn wanen dacht ik dat alles mijn schuld was en vertrouwde niemand meer dus toen kwam een knuffel voor mij erg bedreigend over dus ik denk dat het op dat moment aan de waanideeën ligt.

      1. Tip voor naasten als je een knuffel wil geven en je weet niet of het te bedreigend is… Mag ik je een knuffel geven? Die vraag.. en je ziet non-verbaal echt wel of er ontspanning komt of schrik. Respecteer dat en daarbij als het niet gewenst is heb je in ieder geval uiting gegeven aan je eigen wens om iemand even wat liefs te geven en dat gebaar -dit vragen of dit kan – is al zo waardevol.

        Trouwens: mag ik je een tip geven, is ook netjes om te vragen, dus ik doe het hier verkeerd 🙂

  10. Beste, een beste vriendin heeft een zwaar psychotisch verleden, waarbij na een zware aanval zo’n 15 jaar geleden een zware depressie ontstond. Vandaag is ze goed als terug uit dat dal (levenslust, plannen, een eigen leven maken, reizen).
    Ze slaagt erin zelfstandig te wonen, en haar leven vorm te geven zoals voor haar mogelijk zal zijn. Vooral het aanvaardingsproces om wie ze is is eigenlijk het lastigst.

    Sinds vorige zomer is haar medicatie antipsychotica nog even vermindert om weer een stapje verder te zetten naar een eigen evenwicht terugvinden in emotiehuishouding.
    De verlaging van die medicatie zorgt ervoor dat ze (sinds een heel lange tijd emotieloos door dosis medicatie) weer ‘geconfronteerd’ wordt met emoties zoals wij die kennen, en die dus opnieuw moet leren beheersen en een evenwicht vinden.

    Het moeilijkste is blijkbaar haar slaaphygiëne. Zo voelt zich goed, veel energie en zin om te leven maar ze vergeet daarbij soms nog haar eigen grenzen. Een slaaptekort wordt opgebouwd, ze slaagt er niet in om dat zelf weer te corrigeren en dan komt ze in de problemen. Een eerste keer in oktober 2015 met zware angstaanvallen en waanideëen. Een tweede keer nu dit weekend met idem verschijnselen.
    In oktober werd ze door mensen in verwarde toestand gevonden op straat, en met een ambulance naar spoed (urgentie) gevoerd. Daar kreeg ze de nodige zware medicatie dat haar liet slapen. De dagen daarop was ze nog angstig en bang, ze zag ook grauw in haar gezicht … maar de zware aanvallen op zich bleven weg. Naarmate ze de dagen goed kon slapen in het ziekenhuis verbeterde alles, tot na 10 dagen dat ze weer goed was om naar huis te gaan.

    Vorige donderdag voelde ik zo’n 2e aanval aankomen, ben haar gaan halen en die nacht bij mij gehouden omdat he te gevaarlijk werd alleen. ’s Morgends was het niks beter en heb ik haar naar het ziekenhuis gebracht. Vrijdagmiddag was ze al direct een stuk beter, gisteren zaterdag was ze opnieuw hervallen. Deze ochtend klonk ze weer redelijk ok.

    Als ‘buitenstaander’ of niet patient, begrijp ik een aantal zaken niet, of hoop ik toch niet dat er al te lichtzinnig omgesprongen wordt met dergelijke patienten.

    Bij de opname in oktober werd haar een stevig middel gegeven om onmiddellijk zo goed als volledig in slaap te vallen. Dat hielp om in een ‘rechte’ lijn te verbeteren. Nu deze 2e opname (in een ziekenhuis waar haar eigen dokter werkt) was ze bij moment van opname nog niet in zo’n zware angstaanval als bij de eerste opname.
    Haar eigen dokter heeft haar nu wel onmiddellijk gezien (1e opname was in ziekenhuis waar ze werd behandeld door een andere arts die haar verleden niet kent), maar er werd nu ook geen stevig middel toegediend. Diezelfde dag in de namiddag was ze al een stuk beter om dus gisteren weer volledig terug naar af te zijn.

    We hebben met familie en naasten grote vragen hierbij. Dit is opnieuw een aanloop naar een echte psychose, en we willen absoluut vermijden dat ze daar opnieuw in beland.
    Hoe dat we haar nu gezien hebben is redelijk shockerend. De personaliteit is volledig weg, apathisch kijken en babbelen gelijk een simpele ziel. Je hebt echt de indruk dat ze volledig weg is en zal blijven ook.

    Na zo’n aanval blijkt ze zich wonderwel alles 100% te herinneren wat enigszins geruststellend is.
    Maar we vragen met ons allen af waarom er door dokters of verplegend personeel niet veel korter op de bal gespeeld wordt.
    Een echt psychose is simpelweg gevaarlijk voor de hersenen. Ze komt uit een ellendige periode dat bijna 10 jaar in beslag nam om eruit te kruipen.

    – Waarom krijgt ze bijvoorbeeld nu niet opnieuw een stevig middel om heel goed te kunnen doorslapen (en dus uitgerust te geraken, wat dus de oorzaak is)?
    – Het is toch niet normaal dat verplegend personeel noodsignalen van mensen die haar het best kennen in de wind slaan? Ik vind dit gewoon stuitend en eigenlijk schuldig verzuim aan een persoon in nood. Vrijdag en gisteren heb ik en haar moeder elk om buurt het verplegend personeel verwittigd dat het weer moeilijk werd. Ze ‘zullen’ wel eens komen kijken. Of ze komen dan kijken maar dan merken ze niets vreemd. Brute pech, de patient heeft net 2 minuten een wat meer heldere periode. Het verplegend personeel heeft ook geen referentiekader van de patient in normale toestand. Het kinderlijk dank u zeggen bij ontvangen van de maaltijd wordt dan ook niet opgemerkt. Als we dit dan zeggen aan het verplegend personeel slaan ze dat in de wind met hun referentiekader van andere patiënten waarbij het erger kan.

    Wij zien gewoon een intelligent persoon veranderen in een hoopje ellende dat niet meer de persoon is wie ze is.
    Naast het feit dat is vrij shockerend is, is het wat mij betreft amateurisme van het verplegend personeel een 2 shock. Je ziet én rapporteert een persoon in hoge nood, en het wordt weggewimpeld.

    Of zijn we te hard betrokken persoon, en klinkt dit verhaal als 1 vd zovele, maar is het onderdeel van de logica?

    Thx!

  11. Goed stuk en goede adviezen.. ik zou graag met je verder willen denken en dit uitwerken zodat t bij wijze van spreken als folder in wachtkamers van huisartsen en psychiaters komt te liggen. Ik ben ooit in mijn leven zelf psychotisch geweest en heb 2 keer iemand vanuit in een psychose naar een opname begeleid. Idd duidelijk zeggen wat je gaat doen, eerlijk zijn, helder in gevoelens en doortastend handelen zonder twijfel. Simpel communiceren.

    1. Goed idee Annemiek! Wij zaten er inderdaad ook aan te denken om deze tips (en die van omgaan met depressie) op een flyer te laten drukken. Ik zal je mailen!
      Groeten,
      Anne

  12. àls je 112 belt, doe dan niet net als ik toen mijn man psychotisch was. Ik was al die tijd zo gefocust op dat ik rustig moest blijven, dat ik heel feitelijk de situatie vertelde. Omdat ik zo rustig bleef hadden die mensen bij de alarmcentrale natuurlijk geen enkel idee, dat ik mij in een levensgevaarlijke situatie bevond. Uiteindelijk is mijn man 2 dagen later met een rm en met behulp van politie die via de crisisdienst ingeschakeld was alsnog gedwongen opgenomen en hij heeft daarna nog een hele tijd doorgebracht in een isoleercel. Het was dus echt wel nodig. Gelukkig heb ik prima contact met onze eigen psychiater, dus ik heb uiteindelijk mijn weg wel gevonden, maar dat had die middag dat ik 112 belde wel anders af kunnen lopen. Je kunt ook té beheerst blijven.
    Na 17 weken opname is alles uiteindelijk weer in ruste gekomen.

  13. ik zou dit verhaal en deze aanbevelingen willen delen (per mail) met de hulpverleners van mijn zoon , die momenteel (rand?)psychotisch is (2e keer); ik vind als moeder nl. dat er momenteel niet adequaat genoeg wordt gehandeld , mede omdat zoon niet mee kan en/of wil werken (hij heeft ASS , is meerderjarig officieel) ; ben zelf moeder die 6x psychose heeft gehad (laatste keer in 2008)….is dat delen mogelijk aub , ik ben beetje digibeet ….

  14. Mensen die er vatbaar voor zijn moeten goed voor zichzelf leren zorgen!
    Als naaste er bewust van zijn dat het vandaag goed kan zijn en 24/48 uur later compleet mis kan zijn.
    Inderdaad slapen met behulp van medicatie.
    Samen spullen pakken. De telefoon gaat niet mee!!! Uit dat ding!! Als de persoon rookt gelijk pakjes inslaan en genoeg meegeven. Ze kunnen op die manier ook al is het slecht hun rust pakken. En anders blijf je heen en weer rijden. 😉
    Niet teveel verschillende mensen bij bezoek. Zeker als de bezoekers niet eerder hebben meegemaakt. Om depressie ivm schaamte te beperken.
    Een creatief iets meegeven als tijd verdrijf.

  15. Rust te creëren op een natuurlijke manier
    kaarsen aan, zachte muziek met natuur geluiden opzetten, kamille of rooibos thee maken, voedsel met triptophaan aanbieden zoals banaan amandelmelk smoothie want triptophaan is rustgevend, voeten massage met magnesium olie (magnesium ontspant de spieren en geeft rust), aromatherapie met vanille olie, in warm bad, luisteren, en als praten dan maar over positieve dingen ..person te lachen te bringen. Als dat niet helpt 1/2 lorazepam.

  16. Humor!, vergeet niet dat lachen gezond is ?
    Ik luisterde vaak naar zijn verhalen in de psychoses, meestal eng!
    Ik probeerde dan vaak het enge af te vlakken door middel van grappen in te brengen;
    ” jij bent Satan, de duivel en lucifer in een”
    Ik zei dan bijvoorbeeld; oh jee ik ben mijn lucifers vergeten en kan mijn horentjes niet vinden in het donker…..ik moet ze toch echt vinden anders krijg ik gedonder met de duivel…….
    Een grapje inbrengen in iets engs kan voor een heuse ommekeer werken, angst, woede en onmacht wordt plots doorbroken en maakt ruimte voor een lach……samen lachen geeft een vertrouwd gevoel en brengt wat rust.

  17. Allemaal prachtig hoor, maar als de directe familie je elke keer buiten de deur houdt en zwijgt en doet of er nix aan de hand is, letterlijk zegt dat je je er niet mee moet bemoeien (? ) dan kán en mág je dus nix voor je vriendin doen en bent zelf ook niet van haar geesterlijke staat op de hoogte. Wat moet je dáár dan mee?? (Behalve je verdrietig en klote voelen)

  18. Wat heb jij dat knap gedaan en de rust bewaard geweldig!

    Tip wat betreft de naasten, ook zij hebben behoeften om er over te praten! Wat erg goed help is steun te zoeken bij een Familie-ervaringskundige vraag er na bij de hulpverlening zoals dit ook goed help voor de hoofdpersoon helpt dit ook van de naastbetrokkenen.
    Hun hebben het doorleeft en weten je de steun te geven die je op dat moment nodig hebt.

  19. Heel goed dit initiatief en tips, ben ik blij mee. ik ben ook heel blij met de WRAP (welness recovery action plan) een zelfhulpinstrument dat je helpt regie te houden en te krijgen over je welbevinden zo nodig tot en met en zelfs na de crisis (in dit geval psychose) je leert je zelf kennen zoals je bent als je goed voelt en wat en waardoor je verandert en wat je zelf kunt doen om je (weer) goed te voelen. Het helpt hopelijk een crisis voorkomen en als het dan toch gebeurt heb je precies beschreven wat je wel en niet wil op alle levensonderdelen. in het post crisisplan evalueer en reflecteer je op je crisis en stel je je WRAP weer bij. interesse ?Kijk op de site van Phrenos voor meer informatie of google Mary Ellen Copeland . het mooie van de WRAP is voor mij dat het jou helpt je zelf te helpen en steun te regelen op de wijze die jij prettig vind.

  20. Mooi en volledig stuk! Voor mij is het een combinatie van je tips die mij kan helpen om te vermijden psychotisch te worden (cfr. voorkomen is beter dan vermijden). In de fase die er aan vooraf gaat reageer ik al met geen (of zo weinig mogelijk) prikkels, iets meer medicatie (van 5 mg abilify naar 10 mg abilify), veel rust en het belangrijkste: mensen bij mij die ik vertrouw en waar ik open tegen kan zijn, zelfs op moeilijke momenten en over moeilijke onderwerpen. Ik besef dat dat laatste niet altijd mogelijk is, maar voor mij het allerbelangrijkste want hen neem ik in vertrouwen en zij kunnen/mogen verbanden die niet kloppen weerleggen. Wat niet wil zeggen dat ik hen direct geloof en er niet duizend en één keer op terug kom… Dankzij deze aanpak heb ik begin dit jaar een psychose en een opname kunnen voorkomen, want ook ik ben getraumatiseerd door verplichte opname en daardoor niet zo happig op een vrijwillige opname.

  21. Prima punten. Punt 11 raakt mij wel. Het is altijd goed om eerst aan jezelf te denken, alvorens aan een ander. Maar familie of dierbaren die afstand nemen onder het mom ‘eerst aan jezelf denken’ komen dikwijls helemaal nooit meer terug. De draai die bij punt 11 wordt gemaakt kan ik wel volgen voor de korte termijn. Voor het herstel op de lange termijn is de sociale en emotionele eenzaamheid soms qua lijdensweg wel gelijk te trekken aan de doodsangsten die in een acute psychose doorstaan moeten worden.

  22. duidelijk en met veel gevoel beschreven Anne, wat ik nu ga schrijven weet je zelf vast ook allang maar toch…
    nog steeds, na jaren, praat ik af en toe met mijn zus over mijn herinneringen aan mijn psychose, en haar herinneringen aan mij. Dat we dat kunnen blijven delen is zowel voor mij als voor haar helend en van betekenis in onze band.
    Dat hebben jij en Audrey ook denk ik, en hoewel ik niemand een psychose wens, als het dan toch gebeurt, kan het later in die zin ook iets geven….

    1. Zeg dat Clara…. ik had het haar ook absoluut niet gegund, tegelijkertijd was en is het ook razend leerzaam. Vooral ook om het er samen over te kunnen hebben en na te denken over hoe we haar maar ook mijn ervaring nu zo positief mogelijk kunnen inzetten. We hadden eerder al eens grapjes gemaakt, over dat ik haar wel eens psychotisch mee zou willen maken (uit pure nieuwsgierigheid) en dat zij wel weer eens op een afdeling wilde kijken hoe het er nu aan toe gaat. Nou ja… dat is nu (iets eerder dan verwacht) dus gelukt. Inmiddels kunnen we daar best wel weer om lachen, en ook dat is denk ik heel belangrijk… 🙂

  23. duidelijk en rustig bij je eigen realiteit blijven, Wat de andere ervaart is waarheid voor hem of haar, maar daarin kan het soms helpen en rust geven als je jouw realiteit duidelijk onderscheidt van die van de andere en beschrijft als vrij van de angsten waar de andere mee zit. Vrij van de dreiging die voor die andere wel geldt in zijn beleven. Vrij van al die vreemde verbanden. Vrij van alles waartegen hij of zij jou misschien ook wil beschermen. Ik vergeet nooit meer hoe ik tegen iemand die in crisis was en bezorgd om de straling in de kamer en mijn zwangerschap zei: ja lieverd, het is voor jou misschien gevaarlijk, want jij ziet het, maar wees gerust het kan mij niet raken, ik merk er niets van. En dat hielp. Of als ik de deur niet mocht openmaken want iemand zou komen om ook mij kwaad te doen,, gewoon naar waarheid zei dat ik alles aankon wat er voor de deur zou staan als ik zou opendoen.
    Of zoiets.
    En dan dit, vooraf advies over medicijnen vragen, desnoods bij een crisisdienst en zeker als er medicijnen in huis zijn, zodat je weet wat kan ingezet als er een moment komt waarop je nog samen kan beslissen om ze te nemen. Om te kunnen vermijden dat er die opname volgt waar men zo terecht bang voor is.

    1. Ja, mooi! Erken ‘het verhaal’ en het gevoel van de ander. Probeer desondanks de ‘ratio’ aan te spreken door bijv. te vragen naar “Waar komt dit verhaal nu vandaan”? Het hielp soms …

  24. Mooi stuk Anne, vooral dat aanwezig zijn is zo belangrijk. Toevoeging van mij richting hulpverlening zou zijn. Luister niet alleen naar de signalen van de mens in psychose. Maar ook naar familie en naast betrokkene. Die kennen de persoon het best. Hoe vaak ik niet om hulp heb gevraagd en dit werd afgedaan met…..nee hoor we hebben hem nog gesproken en er is niks aan de hand. Met alle gevolgen van dien….Hoe eerder kan worden bijgestuurd hoe minder “schade en trauma”.

    1. Ja heel goed punt Nanette! Zo belangrijk dat naastbetrokkenen bij behandeling worden betrokken én serieus worden genomen. Familie als bondgenoot 😉

  25. vind het aardig compleet. De aanvulling om te sederen is zeker aan te raden. Ik ben soms rand psychotisch, en bij mij werkt sedatie het best. Vind het vreemd dat artsen dat nu juist willen afbouwen tot niets. Het voorkomt erger en wie weet wat de patiënt dan doet in zijn psychose,zonder die middelen!

    1. Zeker héél belangrijk Caroline! Voor veel mensen met een psychotische kwetsbaarheid is (langerdurend) slaaptekort een echte trigger.
      Als melatonine niet voldoende werkt in overleg met arts inderdaad slaapmedicatie overwegen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *