Main content

Na een ingrijpende, negatieve ervaring kun je psychische klachten ontwikkelen zoals depressiviteit en angst. Soms merk je dat meteen, soms pas veel later. Wanneer die klachten aanhouden of verergeren, is het goed om hulp te zoeken.

Wat is trauma?

Het woord trauma is Grieks voor verwonding en verwijst naar zowel lichamelijke als psychische beschadigingen. Een psychische verwonding of beschadiging wordt ook wel psychotrauma genoemd. Waar het op PsychoseNet over trauma gaat, wordt dus feitelijk psychotrauma bedoeld. Trauma is een containerbegrip en wordt op verschillende manieren geïnterpreteerd. Vaak wordt bij trauma gedacht aan zeer schokkende gebeurtenissen zoals ernstige fysieke mishandeling of seksueel misbruik. Dat klopt ook zeker, maar in feite kan een trauma veroorzaakt worden door elke gebeurtenis die voor jou persoonlijk heel ingrijpend is geweest, hoe groot of klein ook.

Niet alle nare ervaringen worden beleefd als een trauma. Dit lijkt vooral zo te zijn wanneer iemand zich ten tijde van de gebeurtenis erg bedreigd voelde, gewond raakte of ervoer dat (lichamelijke) grenzen werden overschreden. Dergelijke gebeurtenissen gaan vaak gepaard met gevoelens van intense angst, machteloosheid en hopeloosheid.

Posttraumatische stress stoornis (PTSS)

Na het meemaken van een schokkende gebeurtenis is het niet ongewoon dat je spanningsklachten ervaart, je somber voelt en na blijft denken over wat er is gebeurd. Als deze klachten langer dan een maand aanhouden, wordt gesproken van PTTS. Flashbacks, herbelevingen  en nachtmerries zijn de meeste kenmerkende symptomen van PTSS. De nare herinneringen blijven zich opdringen, terwijl je er juist niet meer aan wilt denken. Hierdoor kun je je somber of zelfs wanhopig gaan voelen, problemen krijgen met slapen, schrikachtig en angstig zijn, maar ook boos of zelfs agressief. Trauma en PTSS kunnen ook tot psychotische klachten leiden zoals stemmen horen en achterdocht, en soms ook tot een volle psychose.

PTSS-klachten zijn ernstige klachten die grote invloed kunnen hebben op hoe je in het dagelijks leven functioneert. Professionele behandeling is nodig en kan je helpen.

EMDR is een goed onderbouwde behandeling om met de gevolgen van trauma om te leren gaan

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) wordt specifiek ingezet wanneer klachten zijn ontstaan als gevolg van een concrete gebeurtenis, en wanneer het denken aan deze gebeurtenis nog steeds vervelende emoties oproept. Een EMDR behandeling is over het algemeen van korte duur. Uit onderzoek is gebleken dat het een effectieve therapie is waar de meeste mensen goed op reageren. Als het gaat om de behandeling van een ‘enkelvoudig trauma’ (een eenmalige ingrijpende gebeurtenis), dan zijn drie tot vijf sessies vaak voldoende. Bij mensen die langdurig heftige gebeurtenissen hebben meegemaakt en voor een ‘complex trauma’ worden behandeld is de methode minder geschikt.

Hoe een EMDR behandeling er precies uit ziet en waar je een EMDR therapeut vindt, kun je lezen op emdr.nl.

Bekijk ook deze korte animatie:

Traumabehandeling en psychosesegevoeligheid

Er is (veel te) lang gedacht dat traumabehandeling en psychosegevoeligheid niet samen kunnen gaan. De heersende gedachte was dat over trauma’s praten psychotische klachten zou verergeren. Traumabehandeling bij mensen met psychose ervaring kwam dan ook niet tot nauwelijks van de grond. Inmiddels weten we, dankzij onderzoek van David van den Berg en zijn collega’s, dat traumabehandeling heel effectief kan zijn bij mensen met psychosegevoeligheid.

David promoveerde in januari 2017 op een onderzoek naar traumabehandeling bij psychose (T.TIP: Treating Trauma in Psychosis). In zijn proefschrift wordt de mythe dat mensen met psychosegevoeligheid niet voor hun trauma kunnen worden behandeld overtuigend ontkracht. De conclusie van zijn proefschrift luidt: sluit mensen met psychosegevoeligheid niet uit van reguliere behandelingen en heb oog voor de trauma-geschiedenis bij psychose.

Je kunt hier zijn proefschrift lezen. Zijn zogenaamde ‘lekenpraatje’ (een korte samenvatting van het onderzoek in eenvoudige taal) kun je hier bekijken (7min).

Op PsychoseNet is een hoofdstuk gewijd aan het onderwerp trauma

Daar kun je meer te lezen over traumabehandeling, over de geschiedenis van trauma, de effecten op lichaam en geest en nog veel meer.

Lees hier meer over trauma


Biografie Jim van Os

Prof. dr. Jim van OsVoorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht. Hij is tevens verbonden als Visiting Professor Psychiatric Epidemiology aan het Institute of Psychiatry te Londen. Hij is sinds 2011 lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en werd in 2016 benoemd tot Fellow van King’s College London

Jim van Os werkt op het raakvlak van ‘harde’ breinwetenschap, gezondheidszorgonderzoek, kunst en subjectieve ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Hij verschijnt sinds 2014 op Thomson-Reuter Web of Science lijst van ‘most influential scientific minds of our time’. In 2014 kwam zijn boek De DSM-5 Voorbij uit, en in 2016 het boek Goede GGZ! (samen met Philippe Delespaul e.a.)

Lees hier meer over Jim van Os. Of volg Jim op LinkedInFacebookTwitter en YouTube!

Meer informatie vind je op:

Meer informatie over trauma:

Meer informatie over behandeling:

  • Deel deze pagina: