Main content

Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten antidepressiva, zoals SSRI, TCA en MAO-remmers. Lees hier meer over de werking en mogelijke bijwerkingen van antidepressiva soorten.

Soorten antidepressiva

• SSRI’s: selectieve serotonine heropname remmers
• SNRI’s: serotonine-norepinefrine heropname remmers
• MAO-remmers: mono-amino-oxidase-remmers
• TCA’s: tricyclische antidepressiva

Alle antidepressiva zijn er op gericht het evenwicht van serotonine en noradrenaline (ook wel norepinefrine genoemd) in de hersenen te herstellen. Het verschil tussen de typen zit hem vooral in het werkingsmechanisme: de manier waarop ze dit evenwicht proberen te herstellen. Dat kan bijvoorbeeld door te voorkomen dat neurotransmitters te snel worden afgebroken (MAO-remmers), of door er voor te zorgen dat ze langer tussen de hersencellen actief blijven (SSRI’s).

Omdat SSRI’s over het algemeen de minste bijwerkingen opleveren zijn deze meestal eerste keus, gevolgd door een TCA. MAO-remmers worden in principe alleen toegepast als alle andere middelen niet effectief blijken te zijn. Wie MAO-remmers slikt moet namelijk een dieet volgen en bepaalde voedingsmiddelen vermijden. Ook kunnen MAO-remmers in combinatie met een ander medicijn (waaronder SSRI’s, TCA’s en bepaalde pijnstillers) een levensgevaarlijke interactie opleveren. MAO-remmers krijg je dus alleen voorgeschreven als je arts er zeker van is dat je je aan de bijkomende eet- en leefregels kunt houden.

Welk middel werkt en voor wie is heel persoonlijk. Je kunt er nooit zeker van zijn welke bijwerkingen van invloed kunnen zijn op jou of hoe de medicatie voor jou gaan werken.

Dit kan betekenen dat het eerste middel dat je krijgt aangeboden niet direct goed aansluit bij jou als persoon.

SSRI: selectieve serotonine heropname remmers

SSRI’s worden ingezet bij behandeling van depressieve stemmingsklachten, maar ook bij angst-, paniek- en dwangklachten. Onderstaande medicaties zijn voorbeelden van de meest gebruikte SSRI’s. Ze zijn geordend met hun werkzame stof, de merknaam staat tussen haakjes.

  • fluoxetine (prozac)
  • fluvoxamine (fevarin)
  • paroxetine (seroxat)
  • sertraline (zoloft)
  • citalopram (cipramil)
  • escitalopram (lexapro)
  • venlafaxine (efexor)

SNRI: serotonine-norepinefrine heropname remmers

SNRI’s lijken qua werking op SSRI’s. Ze worden gebruikt bij de behandeling van depressie en chronische pijn. Onderstaande medicatie zijn voorbeelden van SNRI’s. Ze zijn geordend met hun werkzame stof, de merknaam staat tussenhaakjes.

  • venlafaxine (efexor)
  • duloxetine (cymbalta)
  • reboxetine (edronax)

TCA: tricyclische antidepressiva

TCA’s worden ingezet bij de behandeling van depressie, paniek- en dwangklachten en migraine. TCA’s werken gemiddeld binnen twee tot vier weken en behoren tot de oudere generatie medicijnen. TCA’s hebben hierdoor in het algemeen meer bijwerkingen dan ander type antidepressiva. Onderstaande medicatie zijn voorbeelden van TCA’s. Ze zijn geordend met hun werkzame stof, de merknaam staat tussenhaakjes.

  • clomipramine (anafranil)
  • desipramine (pertrofran)
  • dosulepine (Prothiaden)
  • doxepine (sinequan)
  • imipramine (tofranil)
  • maprotiline (ludiomil)
  • amitriptyline (tryptizol)
  • nortriptyline (nortrilen)

MAO-remmers: mono-amino-oxidase-remmers

MAO-remmers behoren ook tot de oudere generatie medicijnen. Ze worden niet vaak voorgeschreven omdat ze gevaarlijke bijwerkingen kunnen opleveren in combinatie met bepaalde voedingsproducten en andere medicatie. Toch kunnen MAO-remmers voor sommige mensen wel heel effectief zijn, mits ze veilig worden ingenomen. Ze hebben een ander werkingsmechanisme dan SSRI’s en SNRI’s en kunnen hierdoor een uitkomst bieden als deze typen medicatie geen effect opleveren.

MAO-remmers worden gebruikt indien alle andere antidepressiva geen resultaat hebben opgeleverd, iemand zich strikt aan het bijbehorende dieet kan houden en geen andere antidepressiva tegelijkertijd gebruikt.
In Nederland worden de volgende twee middelen voorgeschreven:

  • nardil (fenelzine )
  • parnate (tranylcypromine)

Voedingsadviezen bij MAO-remmers

MAO-remmers verhinderen de afbraak van tyramine, een stof die betrokken is bij de bloeddrukregulatie. Hierdoor kan een te hoge concentratie tyramine in het bloed ontstaan, waardoor de bloedvaten vernauwen en de bloeddruk stijgt. Wanneer iemand die MAO-remmers gebruikt iets eet of drinkt dat van nature veel tyramine bevat, kan dit tot een bloeddrukstijging leiden. Een zeer snelle stijging van de bloeddruk kan een hersenbloeding veroorzaken en levensbedreigend zijn. De belangrijkste symptomen van een veel te snelle bloeddrukstijging zijn: plotseling heftige hoofdpijn en hartkloppingen. Minder vaak gaat het ook gepaard met misselijkheid, braken, transpireren en nekstijfheid.

Om te voorkomen dat zo’n bloeddrukstijging ontstaat moet iemand die MAO-remmers gebruikt zich aan een ‘tyraminebeperkt dieet’ houden. Wanneer iemand zich hier goed aanhoudt is de kan op bloeddrukproblemen nihil.

Van nature komt tyramine veel voor in eitwitrijke producten zoals melk, yoghurt, boter, kaas, vlees, vis, eieren, gistproducten en gefermenteerde sojaproducten. Tyramine komt weinig voor in verse eiwitrijke producten, het zit vooral in producten die al langer gebruikt worden en gemakkelijk kunnen bederven.

Bekijk deze site voor een uitgebreid voedingsadvies bij het gebruik van MAO-remmers.


Lees verder over:

Externe informatie:

Medicijngebruik.nl Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik
Meldpuntmedicijnen.nl Website waar medicijngebruikers goede en slechte ervaringen met medicijnen kunnen melden en inzien
Rijveiligmetmedicijnen.nl Informatie over de invloed van medicijnen op het rijgedrag
Medicijnbalans.nl Neutrale en objectieve informatie over nieuwe geneesmiddelen
Apotheek.nl Informatie over specifieke medicijnen en bijsluiters

  • Deel deze pagina: